├ľneriler

­čô░Dokunulmazl─▒k, Amazon, Apple otomobil

­čĆź Bug├╝n g├╝ndemde TBMM'deki dokunulmazl─▒k tart─▒┼čmalar─▒ var. D├╝nyada ise salg─▒nla alakal─▒ geli┼čmeler ├╝st ├╝ste geliyor. ─░yi okumalar!

­čĹęÔÇŹÔÜľ´ŞĆ­čĹĘÔÇŹÔÜľ´ŞĆ ─░nsan Haklar─▒ Eylem Plan─▒, Navalni

­čô░ Cumhurba┼čkan─▒ Erdo─čan, ─░nsan Haklar─▒ Eylem Plan─▒'n─▒ a├ž─▒klad─▒. D├╝nyada ise g├╝ndem Ermenistan. ─░yi okumalar!

­čÜÇ Uzayda emisyon ve s├╝rd├╝r├╝lebilirlik

­čĹż ┼×u s─▒ralar T├╝rkiye'nin ve d├╝nyan─▒n g├╝ndemi uzay. Novus Ye┼čil'de bu hafta uzayda emisyon ve s├╝rd├╝r├╝lebilirlik konular─▒n─▒ i┼čliyoruz. ─░yi okumalar!

­čśĚ Kontroll├╝ normalle┼čme, y├╝z y├╝ze e─čitim, Sarkozy

­čô░ 1 Mart itibar─▒yla salg─▒nda yeni bir d├Âneme girdik. Cumhurba┼čkan─▒ Erdo─čan "kontroll├╝ normalle┼čme" ad─▒mlar─▒n─▒ a├ž─▒klad─▒. ─░yi okumalar!

­čÄÖ´ŞĆ Spotify, sipari┼č uygulamalar─▒, GameStop

­čĽ┤´ŞĆÔÇŹÔÖé´ŞĆ ─░┼č D├╝nyas─▒'nda bu hafta iki y├╝kseli┼č hikayesi i┼čliyoruz. Spotify'─▒n podcast ba┼čar─▒s─▒ndan hemen sonra sipari┼č uygulamalar─▒na g├Âz at─▒yoruz.

ÔÜŻ´ŞĆ beIN Sports-Fenerbah├že, yapay zeka, Nijerya

­čô░ Haftan─▒n son Daily Press'inde farkl─▒ konu ba┼čl─▒klar─▒ndan en ├Ânemli g├╝ndem maddeleriyle sizlerleyiz. ─░yi okumalar!

­čĺé Ermenistan, Kanal ─░stanbul, iklim krizi

­čô░ Bug├╝n├╝n ├Ânemli geli┼čmeleri ile kar┼č─▒n─▒zday─▒z. Ermenistan'daki kriz s├╝r├╝yor, T├╝rkiye'de ise Kanal ─░stanbul tart─▒┼čmas─▒ devam ediyor. ─░yi okumalar!

­čžĹÔÇŹ­čÄô Galatasaray ├ťniversitesi, halk ekmek, Tiger Woods

­čô░ Herkese merhaba! 24 ┼×ubat'ta g├╝ndemimizi Galatasaray ├ťniversitesi akademisyenlerinin itiraz─▒ ve halk ekmek polemi─či olu┼čturuyor. ─░yi okumalar!

­čô│Avustralya-Facebook krizi, Firefox, Samsung

Novus Teknoloji'de bu hafta t├╝m d├╝nyan─▒n yak─▒ndan takip etti─či Avustralya-Facebook krizinin detaylar─▒na bak─▒yoruz. ─░yi okumalar!

­čĄŁ Soyer-Erdo─čan g├Âr├╝┼čmesi, Katar, G├╝rcistan

­čĄŁ Bug├╝n T├╝rkiye g├╝ndeminde ─░zmir Belediye Ba┼čkan─▒ Tun├ž Soyer ile Cumhurba┼čkan─▒ Recep Tayyip Erdo─čan aras─▒ndaki g├Âr├╝┼čme vard─▒. ─░yi okumalar!

­čöî Elektrikli araba 101: Ger├žekten ├ževreci mi?

Date

Novus Ye┼čilÔÇÖden herkese merhaba!

Bug├╝n 19 Ocak Sal─▒, saat 10:00. Biliyoruz, elektrikli araban─▒zla ┼čehirleraras─▒ bir yolculu─ča ├ž─▒kt─▒n─▒z ve ┼ču an bir ┼čarj istasyonunda yar─▒m saat beklemek zorundas─▒n─▒z. Merak etmeyin! Sizin i├žin en do─čru elektrikli araba b├╝ltenini haz─▒rlad─▒k. ┼×imdi y├╝ksek ├ževre bilinciniz i├žin kendinizi tebrik edin ve en son yaz─▒lar─▒m─▒z─▒ okumak i├žin rahat bir yer bulun.

Bu haftan─▒n incelemeleri;

­čÜŚ Elektrikli arabalar─▒n 1001 ├že┼čidi

­čöő Pillerin s├╝rd├╝r├╝lebilirli─či

ÔÜí T├╝rkiyeÔÇÖnin elektri─či

…ve daha fazlas─▒ Ye┼čil b├╝ltenimizde.

TEKNOLOJ─░

Elektrikli arabalar─▒n 1001 ├že┼čidi
Tar─▒k Bercan Sar─▒

Elektrikli ara├žlar (electric vehicles, EV), iklim krizi ve s├╝rd├╝r├╝lebilir enerji denince akla ilk gelen teknolojilerdendir. Benzin veya dizelle ├žal─▒┼čan ara├žlar─▒n aksine EVÔÇÖlerde elektrik motoru bulunur, fakat hibrit ad─▒ verilen modellerde i├žten yanmal─▒ motorlar da yard─▒mc─▒ g├Ârev ├╝stlenir. Birbirinden ├že┼čitli EV t├╝rlerinin nas─▒l ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ anlamak hem bu ara├žlar─▒n bizim i├žin ne kadar uygun oldu─čunu g├Ârmek hem de ├ževreyi ne kadar koruduklar─▒n─▒ anlamak i├žin gerekli. Bu yaz─▒da temel EV t├╝rlerinin ├žal─▒┼čma ilkelerini inceleyip T├╝rkiyeÔÇÖden ├Ârnek modelleri s─▒ralayaca─č─▒z.

  • MHEV (Mild-Hybrid Electric Vehicle):┬áHafif hibrit veya yar─▒ hibrit diye bilinen bu ara├žlarda elektrik motorunun rol├╝ olduk├ža k├╝├ž├╝k: kalk─▒┼č ve h─▒zlanma s─▒ras─▒nda i├žten yanmal─▒ motoru desteklemek. Yak─▒t t├╝ketimini┬á%3-%10┬áazaltan MHEVÔÇÖler ┼čarj istasyonuna ihtiya├ž duymuyor, ├ž├╝nk├╝┬á48 Voltluk┬ábataryalar─▒n─▒ frenleme s─▒ras─▒nda kaybedilen enerjiyle ┼čarj ediyor. MHEVÔÇÖleri altyap─▒m─▒z tam elektrikli ara├žlara haz─▒r olana kadar kullanabilece─čimiz y├╝ksek verimlilikli ge├ži┼č modelleri olarak d├╝┼č├╝nebiliriz. T├╝rkiyeÔÇÖde MHEV se├žene─či olan modeller Volvo S60/S90/XC60/XC90/V90, Ford Puma, Hyundai i20 ve BMW 530i.
  • PHEV (Plug-in hybrid electric vehicle):┬á┼×arj edilebilir hibrit denilen bu ara├žlarda daha g├╝├žl├╝ elektrik motorlar ve kablo ile ┼čarj edilmesi gereken bataryalar kullan─▒l─▒r. D├╝┼č├╝k g├╝├žte ve k─▒sa mesafelerde (40-50 km) elektrik motor ├žal─▒┼č─▒r ve s─▒f─▒r emisyonlu s├╝r├╝┼č sa─člar. Y├╝ksek g├╝ce ihtiya├ž oldu─čunda ise (yoku┼čta, ani kalk─▒┼č veya y├╝ksek ivmede) i├žten yanmal─▒ motor devreye girer. Bu ara├žlar s─▒k├ža ┼čehir i├ži k─▒sa mesafe yolculuk yapan, ancak hafta sonlar─▒ da uzun yol yapmak isteyenler i├žin uygundur. T├╝rkiyeÔÇÖde PHEV se├žene─či bulunan ara├žlar Range Rover modelleri, Ford Yeni Kuga 2021 ve Toyota Corolla/Yaris/RAV4/PriusÔÇÖdur.
  • EREV (Extended Range Electric Vehicle):┬áBu tip ara├žlarda hala iki tip motor bulunmakta ancak as─▒l i┼či elektrik motoru ├╝stlenmektedir. ─░├žten yanmal─▒ motor ise destek ama├žl─▒ yani menzil artt─▒r─▒c─▒ olarak kullan─▒l─▒r, ├žal─▒┼čt─▒─č─▒nda elektrik jenerat├Âr├╝ne ba─čl─▒ olarak ├╝retti─či g├╝c├╝ bataryaya veya elektrik motoruna aktar─▒r. Tamamen elektrikli ara├žlara ge├žmeden ├Ânceki ara basamak olan EREVÔÇÖlerin ├Ârnekleri ise Chevrolet Volt ve Fisker Karma.
  • BEV (Battery Electric Vehicle): Pilli elektrikli ara├ž da denen bu model, fosil yak─▒tlardan ba─č─▒ms─▒z, sadece elektrik aksam─▒ sayesinde ├žal─▒┼čmaktad─▒r. BEVÔÇÖler k─▒sa ve orta┬á menzillerde yolculuk yapan ve ┼čarj altyap─▒s─▒na ula┼č─▒m─▒ kolay olan kullan─▒c─▒lar i├žin idealdir. ├ľte yandan pil ve altyap─▒ teknolojilerindeki geli┼čmelere┬áparalel olarak BEVÔÇÖlerin kullan─▒m─▒n─▒n yak─▒n gelecekte h─▒zla artaca─č─▒n─▒ ├Âng├Ârebiliriz. Bug├╝n ├╝lkemizde bulunan BEV modelleri aras─▒nda ├Âne ├ž─▒kanlar: Jaguar I-Pace, BMW i3, Renault Zoe, Tesla Model S ve Nissan Leaf.
  • FCEV (Fuel Cell Electric Vehicle):┬áK─▒saca hidrojenli araba diye bildi─čimiz bu modellerde enerji, piller yerine hidrojen deposunda saklanmaktad─▒r. Havadaki oksijenle bir yak─▒t h├╝cresinde tepkimeye giren hidrojen, elektrik ve su buhar─▒ ├╝retir. Bu ara├žlar─▒n avantajlar─▒ depolar─▒n─▒n benzin kadar h─▒zl─▒ dolmas─▒ ve ├╝retimi s─▒ras─▒nda do─čaya zarar veren pillerin kullan─▒lmamas─▒d─▒r. FCEV modellerine ├Ârnek olarak hen├╝z konsept a┼čamas─▒nda olsa da yak─▒n zamanda yollarda g├Ârebilece─čimiz Toyota MiraiÔÇÖyi verebiliriz.

Sonu├ž:┬áEVÔÇÖler, elektrik motorunun boyutu, enerji depolama y├Ântemleri ve fosil yak─▒tlardan ald─▒klar─▒ desteklere g├Âre bir├žok t├╝re ayr─▒l─▒r. Bu farkl─▒l─▒klar─▒ anlamak, en uygun modellleri tespit edebilmemiz i├žin ├Ânemlidir. Mesela, EVÔÇÖlerle yeni tan─▒┼čan bir ki┼či menzil, fiyat ve kullan─▒m rahatl─▒─č─▒ a├ž─▒s─▒ndan MHEV veya PHEV t├╝rlerini tercih edebilir. ├ľte yandan ┼čarj ve hidrojen altyap─▒s─▒n─▒n geli┼čmesiyle beraber ├žok daha ├ževreci BEVÔÇÖlere ve FCEVÔÇÖlere ge├ži┼č yap─▒labilir.

P─░LLER

Elektrikli arabalar iklim dostu, peki ya pilleri? 
Y├Âr├╝kcan Erbay

2019ÔÇÖda Alman d├╝┼č├╝nce kurulu┼ču┬áifo┬áenstit├╝s├╝ndeki ara┼čt─▒rmac─▒lar AlmanyaÔÇÖda elektrikli arabalar─▒n en modern dizel ara├žlardan daha fazla karbon sal─▒n─▒m─▒ yapt─▒─č─▒n─▒┬áa├ž─▒klad─▒lar. Hesaplar─▒na g├Âre elektrikli ara├žlar─▒n daha ├ževreci olabilmesi i├žin ├Âm├╝rleri boyunca en az 219 bin km yol yapmas─▒ gerekiyordu. Avusturya bazl─▒ Joanneum Research merkezi de bu bulgular─▒ onaylayan bir┬árapor┬áyay─▒mlad─▒.

─░nsanlara ├ževre dostu ve s├╝rd├╝r├╝lebilir teknolojileri sorarsan─▒z bir├žok ki┼či listenin en ba┼č─▒nda elektrikli arabalardan bahsedecektir. ─░├žten yanmal─▒ motorlu kuzenlerinin aksine elektrikli arabalar ├žal─▒┼čt─▒klar─▒nda zehirli egzoz gazlar─▒ veya karbon dioksit (CO2) salmazlar. Bu ├Âzellikleri elektrikli ara├žlar─▒ iklim politikalar─▒n─▒n merkezine getirmi┼čtir, fakat ├ževreci teknolojiler s├Âz konusu oldu─čunda genellikle ┼čeytan ayr─▒nt─▒da gizlidir.

  • Piller:┬áElektrikli ara├žlar─▒n ├Âm├╝rleri boyunca ne kadar karbon tasarrufu yapaca─č─▒n─▒ belirleyen iki etken o ├╝lkede elektri─čin hangi kaynaklardan ├╝retildi─či ve arac─▒n pilindeki g├Âm├╝l├╝ karbondur. G├Âm├╝l├╝ karbon bir malzemenin ├╝retimi i├žin sal─▒nan toplam karbon miktar─▒d─▒r. G├╝n├╝m├╝zde ├žo─ču elektrikli araba kobalt, manganez, nikel ve grafit gibi maddeler de i├žeren lityum-iyon pil┬ákullan─▒r. Bu pillerdeki g├Âm├╝l├╝ karbonun┬áyakla┼č─▒k yar─▒s─▒┬ámetal madencili─či s─▒ras─▒nda geri kalan─▒ ise pilin ├╝retimi s─▒ras─▒nda sal─▒n─▒r. Madencili─čin hangi ├╝lkede yap─▒ld─▒─č─▒ ve pilin ├╝retiminde kullan─▒lan elektri─čin kayna─č─▒ ├ževre etkisini belirleyen ana unsurlard─▒r.

  • ─░tiraz:┬áAlman ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n yukar─▒da bahsedilen bu ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ bulgular─▒na sekt├Ârden epey sert cevaplar geldi. ─░ngiltere temelli iklim haberleri sayfas─▒, Carbon Brief, yay─▒mlad─▒─č─▒ detayl─▒┬ámakalesinde┬áiso enstit├╝s├╝n├╝n ger├žek hayat─▒ yans─▒tmayan, laboratuvar temelli performans verileri kulland─▒─č─▒n─▒ belirtti ve kendi hesaplar─▒yla elektrikli arabalar─▒n pek ├žok ├╝lkede olduk├ža ├ževreci oldu─čunu g├Âsterdi.

A┼ča─č─▒daki grafikte g├Ârebilece─činiz ├╝zere Carbon Brief ABÔÇÖde kullan─▒lan ortalama bir araba, fosil yak─▒t kullanan en verimli araba olan Toyota Prius ve en pop├╝ler elektrikli arabalardan Nissan Leaf ve Tesla Model 3ÔÇÖ├╝ kar┼č─▒la┼čt─▒rd─▒. Avrupa Birli─čiÔÇÖnin ortalama ┼čebeke karbon yo─čunlu─čunu kullan bu hesap ara├žlar─▒n ├Âm├╝rleri boyunca kilometre ba┼č─▒na karbon sal─▒n─▒mlar─▒n─▒ g├Âsteriyor. TeslaÔÇÖn─▒n pillerini ├çin yerine NevadaÔÇÖdaki GigafactoryÔÇÖde┬á%100 yenilenebilir enerjiden┬á├╝retecek olmas─▒ g├Âm├╝l├╝ karbonu %40 d├╝┼č├╝rebilir. ├ťlkeler aras─▒nda farkl─▒l─▒klar g├Âr├╝lebilecek olsa da bu hesap elektrikli arabalar─▒n en az─▒ndan ortalama arabalardan ├žok daha ├ževreci oldu─čunu g├Âsteriyor.

┼×ekil 1: Kaynak- Carbon Brief makalesi

  • N├╝ans:┬áYukar─▒daki hesap arabalar─▒n toplam 150.000 km yol yapt─▒─č─▒ varsay─▒larak yap─▒ld─▒. Fakat, AvrupaÔÇÖda ortalama┬áy─▒ll─▒k ara├ž s├╝r├╝┼č├╝n├╝n┬á12.000 km oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde bu varsay─▒m─▒ farkl─▒ mesafeler i├žin tekrarlamakta fayda var. Elektrikli arabalar y─▒lda sadece 30 bin km kullan─▒lsalar bile AvrupaÔÇÖdaki ortalama arabalardan daha az emisyon yap─▒yor ama Toyota PriusÔÇÖyu ge├žebilmeleri i├žin 50-80 bin kmÔÇÖye ula┼čmalar─▒ gerekiyor.

  • Sonraki Ad─▒mlar:┬áUluslararas─▒ Enerji Enstit├╝s├╝ÔÇÖne┬ág├Âre pil ├╝retiminde yenilenebilir enerji kullan─▒m─▒ ve y├╝ksek verimli imalat teknikleri g├Âm├╝l├╝ karbonu s─▒ras─▒yla %30 ve %20 azaltma potansiyeline sahip. Katot geri d├Ân├╝┼č├╝m├╝ ise ilave %15ÔÇÖlik bir katk─▒ yapabilir. Tesla ├žoktan NevadaÔÇÖdaki GigafactoryÔÇÖde yenilik├ži bir kapal─▒ d├Âng├╝ pil geri d├Ân├╝┼č├╝m├╝ s├╝reci geli┼čtirdi─čini┬áa├ž─▒klad─▒. ├ľte yandan┬áHyundai,┬áBMW┬áve┬áRenault┬ágibi markalar ise eskiyen araba pillerinin g├╝ne┼č enerjisi depolanmas─▒nda kullan─▒laca─č─▒ i┼č modelleri ├╝zerine ├žal─▒┼č─▒yor.

Sonu├ž: B├╝t├╝n ┼č├╝phelere ra─čmen elektrikli arabalar pek ├žok ├╝lkedeki ortalama arabalardan daha ├ževreci. Yine de y├╝ksek miktarda fosil yak─▒ttan elektrik ├╝reten ├╝lkelerde kullan─▒lan veya imal edilen elektrikli arabalar halihaz─▒rda en verimli dizel se├ženeklerle yar─▒┼čamayabilir. Ayr─▒ca ortalaman─▒n alt─▒nda kullan─▒lan elektrikli ara├žlar─▒n g├Âm├╝l├╝ karbonlar─▒n─▒ ├Âm├╝rleri boyunca geri kazanamama riskleri var. Fakat, b├╝y├╝k araba ├╝reticileri bu tehlikeleri gidermek i├žin pil geri d├Ân├╝┼č├╝m├╝ ve yeniden kullan─▒m─▒ i├žin modeller geli┼čtiriyor. ├ľn├╝m├╝zdeki be┼č sene i├žerisinde bu tart─▒┼čmalar─▒n tamamen sonlanmas─▒ ve elektrikli arabalar─▒n her ko┼čulda fosil ara├žlar─▒n ├Ân├╝ne ge├žmesi olduk├ža y├╝ksek bir ihtimal.


ELEKTR─░K

T├╝rkiyeÔÇÖde elektrikli arabalar ger├žekten ├ževreci mi?
Y├Âr├╝kcan Erbay

Elektrikli arabalar bize ÔÇťs─▒f─▒r emisyonluÔÇŁ diye pazarlansa bile iklim de─či┼čikli─čine kar┼č─▒ etkili olup olmad─▒klar─▒n─▒ o ├╝lkenin elektrik kayna─č─▒ belirler. E─čer elektrik r├╝zgar, g├╝ne┼č, hidyo veya n├╝kleer enerjiden ├╝retiliyorsa elektrikli arabalar─▒n kullan─▒lmas─▒ karbon sal─▒n─▒m─▒na sebep olmaz. ├ľte yandan bir ├╝lke k├Âm├╝r veya do─čalgaz santrallerinden elektrik ├╝retiyorsa, elektrikli arabalar fosil yak─▒tl─▒ se├ženeklere g├Âre daha zararl─▒ bile olabilir.

Peki T├╝rkiyeÔÇÖde durum nas─▒l?┬á
Uluslararas─▒ Enerji Ajans─▒n─▒n┬áverilerine┬ág├Âre 2019ÔÇÖda T├╝rkiyeÔÇÖde elektrik ├╝retiminin da─č─▒l─▒m─▒ %37,2 k├Âm├╝r, %18,7 do─čal gaz, %29,2 hidro, %7,2 r├╝zgar, %3,1 g├╝ne┼č, %2,9 jeotermal ve %1,1 biyoyak─▒t idi. ┼×ebeke kay─▒plar─▒ da dikkate al─▒nd─▒─č─▒nda 2017-2019 d├Âneminde T├╝rkiyeÔÇÖde ortalama olarak bir kW-saat elektrik ├╝retmek 493 gram CO2 sal─▒n─▒m─▒na sebep┬áoluyordu. Elektrikli ara├žlar─▒n kilometre ba┼č─▒na 150-250 (ortalama 200) W-saat enerji┬át├╝kettikleri┬ád├╝┼č├╝n├╝l├╝rse, kilometre ba┼č─▒na 74-123 gram CO2 sal─▒n─▒m─▒ yapt─▒klar─▒n─▒ hesaplayabiliriz. En verimli benzinli arabalardan biri olan Toyota PriusÔÇÖun ise sebep oldu─ču┬ásal─▒n─▒m┬áyakla┼č─▒k 93 gram CO2/km. Di─čer modern ve verimli ┼čehir i├ži ara├žlar─▒n─▒n sal─▒mlar─▒ ise 135 gram CO2/kmÔÇÖye kadar ├ž─▒kabiliyor.

Yukar─▒daki bu h─▒zl─▒ hesap fosil yak─▒tlar─▒n ├ž─▒kar─▒l─▒p i┼členmesini i├žermiyor. Ayr─▒ca elektrikli arabalar─▒n pillerinin ├╝retilmesinin de ├žok ├ževreci olmad─▒─č─▒n─▒ hat─▒rlamak laz─▒m. Yine de ilgin├ž olan T├╝rkiyeÔÇÖde en verimli benzinli ara├žlar─▒n baz─▒ elektrikli arabalardan daha ├ževreci olmas─▒. ├ľte yandan unutmamam─▒z gereken ┼čey, bir├žok ki┼činin burada analiz edilenden ├žok daha eski ve verimsiz ara├žlar kulland─▒─č─▒. Her ge├žen sene T├╝rkiyeÔÇÖnin yenilenebilir elektrik ├╝retimi art─▒yor ve yak─▒n gelecekte elektrikli arabalar─▒n ├žok daha net olarak petroll├╝ arabalar─▒ ge├žtiklerine tan─▒k olaca─č─▒z. Fakat, devletin bunu ger├žekle┼čtirebilmek i├žin kararl─▒l─▒kla d├╝┼č├╝k karbonlu elektrik ├╝retimine yat─▒r─▒m yapmas─▒ gerekiyor.

GEL─░┼×MELER

─░klim:┬á2020, sanayile┼čme ├Âncesi d├Ânemin ortalamas─▒na g├Âre 1,25 Ôäâ daha s─▒cak┬áge├žti┬áve 2016 ile birlikte kay─▒tlardaki en s─▒cak y─▒l oldu. E─čer 2016 senesinde havalar─▒n biraz daha ─▒s─▒nmas─▒na sebep olan El Nino olay─▒ g├Âzlemlenmeseydi, rekor sahibi tek ba┼č─▒na 2020 olacakt─▒. Paris ─░klim Antla┼čmas─▒ÔÇÖyla beraber bilim insanlar─▒ k├╝resel ─▒s─▒nman─▒n k├Ât├╝ etkilerinden ka├ž─▒nmak i├žin s─▒cakl─▒k art─▒┼č─▒n─▒ 1,5 Ôäâ ile s─▒n─▒rlamak gerekti─čini belirtmi┼člerdi.


Elektrikli ara├ž sat─▒┼č─▒:┬áNorve├ž, 2020 y─▒l─▒nda yeni sat─▒lan elektrikli araba oran─▒nda %54,3ÔÇÖe ula┼čarak d├╝nyada %50 s─▒n─▒r─▒n─▒ ge├žen ilk ├╝lke┬áoldu. Pandeminin etkisiyle bir├žok yeni modelin piyasaya s├╝r├╝m├╝ ask─▒ya al─▒nsa bile Norve├ž, 2019ÔÇÖdaki %42ÔÇÖlik oran─▒n─▒ olduk├ža y├╝kseltti. 2025ÔÇÖe kadar t├╝m yeni sat─▒lan ara├žlar─▒n elektrikli veya hidrojenli olmas─▒n─▒ ama├žlayan ├╝lkede s─▒f─▒r emisyonlu arabalardan vergi al─▒nm─▒yor.


Solar elektrikli araba:┬áAlmanya merkezli startup, Sono Motors, ge├žen haftaki sanal teknoloji fuar─▒ CES2021ÔÇÖde 21.500 avroluk g├╝ne┼č enerjisiyle ├žal─▒┼čan yeni elektrikli arabalar─▒n─▒┬átan─▒tt─▒. Fiyat─▒ olduk├ža uygun olan araba, 250 kmÔÇÖlik menziliyle normal bir pilli ara├ž gibi ├žal─▒┼čabilmesinin yan─▒ s─▒ra tavan─▒ndaki g├╝ne┼č panelleri sayesinde g├╝nde 33 kmÔÇÖye kadar g├╝ne┼č enerjisiyle gidebiliyor.


Alternatif g─▒da:┬áAvrupa G─▒da G├╝venli─či Ajans─▒ sar─▒ un kurtlar─▒n─▒n t├╝ketilmesinde insan sa─čl─▒─č─▒ a├ž─▒s─▒ndan bir sak─▒nca olmad─▒─č─▒n─▒┬ábelirtti. Bu karar─▒n ard─▒ndan birka├ž ay i├žerisinde AvrupaÔÇÖda ilk kez marketlerde bir b├Âcek t├╝r├╝ sat─▒┼ča ├ž─▒kabilir. Protein ve lif a├ž─▒s─▒ndan zengin olan b├Âcekler, geleneksel hayvanc─▒l─▒─ča k─▒yasla daha az kaynak kullan─▒yor ve daha kolay seri ├╝retilebiliyor.


Parklar:┬áParis Belediye Ba┼čkan─▒ Anne Hidalgo, ┼čehrin en ├╝nl├╝ caddesi ┼×anzelizeÔÇÖyi 2030ÔÇÖa kadar tamamen yenileyerek bir ÔÇťs─▒rad─▒┼č─▒ bah├žeyeÔÇŁ ├ževireceklerini a├ž─▒klad─▒. Y─▒llar i├žinde Parislilerin g├Âz├╝nde albenisini kaybeden caddenin araba kapasitesi yar─▒ya d├╝┼č├╝r├╝lecek ve yeni a─ča├ž koridorlar─▒ sayesinde hava kalitesi y├╝kseltilecek. ├çal─▒┼čmalar─▒n Paris’teki 2024 Paris Yaz Olimpiyatlar─▒’ndan sonra ba┼člamas─▒ bekleniyor.


Hava kirlili─či:┬áFransaÔÇÖda ilk kez g├Âr├╝len bir olayda mahkeme, Banglade┼čli bir ast─▒m hastas─▒n─▒n memleketindeki hava kirlili─čini sebep g├Âstererek s─▒n─▒rd─▒┼č─▒ edilmesini┬áengelledi. Banglade┼č hava kalitesi a├ž─▒s─▒ndan d├╝nyada 179. s─▒rada.

HAFTANIN ┼×─░RKET─░

Kendini dijital bir enerji ┼čirketi olarak tan─▒mlayan┬áTibber, ayl─▒k d├╝z bir ├╝cret kar┼č─▒l─▒─č─▒nda m├╝┼čterilerinin saatlik en ucuz elektri─če ula┼čmalar─▒n─▒ sa─čl─▒yor. Norve├ž, ─░sve├ž ve AlmanyaÔÇÖda faaliyet g├Âsteren ┼čirket, kullan─▒c─▒lar─▒n ak─▒ll─▒ saya├žlar─▒na ba─članarak detayl─▒ veriler sunuyor ve elektrik kullan─▒m bilincini geli┼čtiriyor. TibberÔÇÖin en son i┼č modellerinden biri de elektrikli arabalar─▒n ├žift y├Ânl├╝ ┼čarj olma ├Âzelliklerini kullanarak ┼čehir ┼čebekelerine acil durumlarda rezerv kapasite┬ása─člamak. Dijital platformlar sayesinde binlerce araba depolad─▒klar─▒ elektri─či ayn─▒ anda sisteme geri verebiliyor ve adeta b├╝y├╝k bir batarya i┼člevi g├Ârebiliyor.

BİLİYOR MUSUNUZ? 

Elektrikli arabalar─▒n menzilleri her zaman potansiyel al─▒c─▒lar─▒ korkutan bir numaral─▒ etken olmu┼čtur. 2021ÔÇÖde┬ápiyasadaki┬áen uzun menzilli ara├ž 520 km ile Tesla Model S, en uzun menzilli onuncu ara├ž ise 390 km ile Hyundai Kona ElectricÔÇÖdir. Bu arabalar─▒n s─▒f─▒rdan normal ┼čarj s├╝releri 10-15 saat iken s├╝per h─▒zl─▒ ┼čarjlarla ise 20-40 dakikad─▒r. T├╝rkiyeÔÇÖde┬áortalama┬ábir otomobil y─▒lda 13 bin km, yani g├╝nde 36 km yol yapmas─▒na kar┼č─▒n menzil hala b├╝y├╝k bir sorun gibi alg─▒lanmakta. Y─▒lda sadece bir iki kere uzun yola ├ž─▒kan s├╝r├╝c├╝lerin birka├ž saat mola vermek istememeleri art─▒k elektrikli arabalardan uzak durmak i├žin ge├žerli bir sebep de─čil.