├ľneriler

­čô░Dokunulmazl─▒k, Amazon, Apple otomobil

­čĆź Bug├╝n g├╝ndemde TBMM'deki dokunulmazl─▒k tart─▒┼čmalar─▒ var. D├╝nyada ise salg─▒nla alakal─▒ geli┼čmeler ├╝st ├╝ste geliyor. ─░yi okumalar!

­čĹęÔÇŹÔÜľ´ŞĆ­čĹĘÔÇŹÔÜľ´ŞĆ ─░nsan Haklar─▒ Eylem Plan─▒, Navalni

­čô░ Cumhurba┼čkan─▒ Erdo─čan, ─░nsan Haklar─▒ Eylem Plan─▒'n─▒ a├ž─▒klad─▒. D├╝nyada ise g├╝ndem Ermenistan. ─░yi okumalar!

­čÜÇ Uzayda emisyon ve s├╝rd├╝r├╝lebilirlik

­čĹż ┼×u s─▒ralar T├╝rkiye'nin ve d├╝nyan─▒n g├╝ndemi uzay. Novus Ye┼čil'de bu hafta uzayda emisyon ve s├╝rd├╝r├╝lebilirlik konular─▒n─▒ i┼čliyoruz. ─░yi okumalar!

­čśĚ Kontroll├╝ normalle┼čme, y├╝z y├╝ze e─čitim, Sarkozy

­čô░ 1 Mart itibar─▒yla salg─▒nda yeni bir d├Âneme girdik. Cumhurba┼čkan─▒ Erdo─čan "kontroll├╝ normalle┼čme" ad─▒mlar─▒n─▒ a├ž─▒klad─▒. ─░yi okumalar!

­čÄÖ´ŞĆ Spotify, sipari┼č uygulamalar─▒, GameStop

­čĽ┤´ŞĆÔÇŹÔÖé´ŞĆ ─░┼č D├╝nyas─▒'nda bu hafta iki y├╝kseli┼č hikayesi i┼čliyoruz. Spotify'─▒n podcast ba┼čar─▒s─▒ndan hemen sonra sipari┼č uygulamalar─▒na g├Âz at─▒yoruz.

ÔÜŻ´ŞĆ beIN Sports-Fenerbah├že, yapay zeka, Nijerya

­čô░ Haftan─▒n son Daily Press'inde farkl─▒ konu ba┼čl─▒klar─▒ndan en ├Ânemli g├╝ndem maddeleriyle sizlerleyiz. ─░yi okumalar!

­čĺé Ermenistan, Kanal ─░stanbul, iklim krizi

­čô░ Bug├╝n├╝n ├Ânemli geli┼čmeleri ile kar┼č─▒n─▒zday─▒z. Ermenistan'daki kriz s├╝r├╝yor, T├╝rkiye'de ise Kanal ─░stanbul tart─▒┼čmas─▒ devam ediyor. ─░yi okumalar!

­čžĹÔÇŹ­čÄô Galatasaray ├ťniversitesi, halk ekmek, Tiger Woods

­čô░ Herkese merhaba! 24 ┼×ubat'ta g├╝ndemimizi Galatasaray ├ťniversitesi akademisyenlerinin itiraz─▒ ve halk ekmek polemi─či olu┼čturuyor. ─░yi okumalar!

­čô│Avustralya-Facebook krizi, Firefox, Samsung

Novus Teknoloji'de bu hafta t├╝m d├╝nyan─▒n yak─▒ndan takip etti─či Avustralya-Facebook krizinin detaylar─▒na bak─▒yoruz. ─░yi okumalar!

­čĄŁ Soyer-Erdo─čan g├Âr├╝┼čmesi, Katar, G├╝rcistan

­čĄŁ Bug├╝n T├╝rkiye g├╝ndeminde ─░zmir Belediye Ba┼čkan─▒ Tun├ž Soyer ile Cumhurba┼čkan─▒ Recep Tayyip Erdo─čan aras─▒ndaki g├Âr├╝┼čme vard─▒. ─░yi okumalar!

­čžŐ So─čuk a┼č─▒lar, yeni kulakl─▒klar, silinen mesajlar

Date

Novus Teknoloji b├╝lteninden herkese merhaba! Y─▒l─▒n sonuna yakla┼č─▒rken takvimlerimiz 9 Aral─▒k 2020ÔÇÖyi, saatlerimiz ise 10.00ÔÇÖu g├Âsteriyor. G├╝ncel teknolojik ke┼čif ve inovasyonlar─▒n aras─▒ndan zaman─▒n ruhuna y├Ân veren geli┼čmeleri aktar─▒yoruz.

Haftan─▒n ba┼čl─▒klar─▒:

­čĺë Covid-19 a┼č─▒s─▒ neden Antarktika’dan daha so─čuk ko┼čullara muhta├ž?

­čöą ─░nceleme: TBMMÔÇÖnin lastik ve plastik yakmay─▒ te┼čvik etmesi

­čÄž AirPods Max: AppleÔÇÖ─▒n yeni ├╝st s─▒n─▒f kulakl─▒─č─▒ ve dudak u├žuklatan fiyat

­čĺČ WhatsApp: ÔÇťBu mesaj kendini 7 g├╝n i├žinde imha edecektir.ÔÇŁ

Keyifli okumalar!

COVID-19

Covid-19 a┼č─▒s─▒ ve AntarktikaÔÇÖdan daha so─čuk ta┼č─▒ma/saklama ko┼čullar─▒: Sebebi nedir ve bizi neden ilgilendiriyor?
─░pek Simay G├Âkulu

├ť├ž├╝nc├╝ faz klinik ├žal─▒┼čmalarda %90ÔÇÖ─▒n ├╝zerinde ba┼čar─▒ oran─▒yla ilerleyen mRNA tipi COVID-19 a┼č─▒s─▒n─▒n t├╝m d├╝nyaya da─č─▒t─▒lmas─▒na beklenenden k─▒sa bir zaman kald─▒ gibi g├Âr├╝n├╝yor. Fakat otoriteler dahil pek ├žok ki┼činin akl─▒ndaki soru ayn─▒:┬á

├ťretimden ├ž─▒kan a┼č─▒ bize nas─▒l ula┼čt─▒r─▒lacak?
mRNA tipi a┼č─▒lar, zay─▒flat─▒lm─▒┼č vir├╝s i├žeren a┼č─▒lardan daha h─▒zl─▒ ├╝retilebilseler de ula┼čt─▒rma ve saklama ko┼čullar─▒ konusunda b├╝y├╝k bir dezavantajlar─▒ bulunuyor. RNA molek├╝lleri ├žok ince bir n├╝kleotid zincirinden olu┼čtu─ču i├žin hem bir├žok enzim taraf─▒ndan par├žalanabilme hem de ┼čeker zincirlerindeki reaktif hidroksil grubundan dolay─▒ kendi kendini hidroliz edebilme ├Âzelli─čine sahip. Bu k─▒r─▒lganl─▒k da PfizerÔÇÖin Covid-19 mRNA a┼č─▒s─▒n─▒n Antarktika ortalama s─▒cakl─▒─č─▒ndan bile d├╝┼č├╝k -70 CÔÇÖda saklanmas─▒n─▒ gerektiriyor. Bu ola─čan├╝st├╝ ta┼č─▒ma ve saklama ko┼čulu gereksinimleri de a┼č─▒n─▒n tedarik zinciri tasar─▒m─▒n─▒, al─▒┼č─▒lagelmi┼č a┼č─▒lardan onlarca kat daha zorlay─▒c─▒ hale getiriyor. Ne mutlu ki bu daha ├Ânce g├Âr├╝lmemi┼č ve ├╝stesinden gelinememi┼č bir senaryo de─čil. Bundan yakla┼č─▒k be┼č y─▒l┬á ├Ânce Afrika ├╝lkelerinde on binlerce ki┼činin ├Âl├╝m├╝ne yol a├žana Ebola vir├╝s├╝ a┼č─▒s─▒n─▒n da -60 CÔÇÖda saklanmas─▒ gerekti─či kan─▒tland─▒ktan sonra a┼č─▒ y├╝ksek bir ba┼čar─▒ oran─▒yla ihtiya├ž sahibi b├Âlgelere ula┼čt─▒r─▒labilmi┼čti. Yani Covid-19 a┼č─▒s─▒n─▒n da buna benzer bir s─▒cakl─▒k mertebesinde ├Ânceden belirlenecek noktalara ula┼čt─▒r─▒lmas─▒ m├╝mk├╝n g├Âr├╝n├╝yor.

┼×├╝phesiz ├Âzel saklama ko┼čullar─▒, a┼č─▒n─▒n ├Âzellikle ula┼čt─▒rma maliyetini kayda de─čer bir bi├žimde y├╝kseltecek. Bu maliyetin farkl─▒ b├Âlgelerde a┼č─▒ fiyatlar─▒na ve bizlere ne kadar yans─▒t─▒laca─č─▒ ve sigorta ┼čirketlerinin ya da h├╝kumetlerin bunun ne kadar─▒n─▒ ├╝stlenece─či ise merak konusu. ├ľte yandan PfizerÔÇÖdan ├žok daha yeni bir biyoteknoloji ┼čirketi olan Moderna, ├╝├ž├╝nc├╝ fazdaki mRNA a┼č─▒s─▒n─▒n ├žok daha uygun bir s─▒cakl─▒k olan 200CÔÇÖde saklanabilece─čini duyurmu┼č durumda. Bu durum ModernaÔÇÖn─▒n a┼č─▒s─▒n─▒n vir├╝se kar┼č─▒ daha etkili oldu─ču anlam─▒na gelmiyor fakat daha geni┼č ├Âl├ž├╝de bir molek├╝ler istikrara sahip oldu─čunu g├Âsteriyor. ModernaÔÇÖn─▒n yaln─▒zca 10┬á y─▒ll─▒k, k├╝├ž├╝k ├Âl├žekli ve inovatif bir ┼čirket olu┼ču, beklenmedik bir duruma kar┼č─▒ mevcut sistemlerini PfizerÔÇÖe k─▒yasla ├žok daha kolay adapte edebileceklerini g├Âsteriyor. Zaten ta┼č─▒ma ko┼čullar─▒ndaki geli┼čim de ModernaÔÇÖn─▒n mRNA a┼č─▒s─▒n─▒ lipit nanopar├žac─▒k teknolojisiyle birle┼čtiren inovasyonuyla m├╝mk├╝n olmu┼č. Bunun yan─▒nda onlarca farkl─▒ a┼č─▒ da h├ól├ó geli┼čtirme ve klinik ara┼čt─▒rma s├╝recinde. Onay alan ilk firma hangisi olursa olsun SARS-CoV-2 a┼č─▒s─▒; form├╝lasyon, saklama ko┼čullar─▒, maliyet ve vir├╝se kar┼č─▒ etkinlik bak─▒mlar─▒ndan geli┼čme yolunda devam edece─če benziyor.

YE┼×─░L

TBMMÔÇÖnin lastik ve plastik yakmay─▒ te┼čvik etmesi
Y├Âr├╝kcan Erbay

25 Kas─▒m ├çar┼čamba g├╝n├╝ enerji alan─▒nda d├╝zenlemeler i├žeren Elektrik Piyasas─▒ Kanunu ile Baz─▒ Kanunlarda De─či┼čiklik Yap─▒lmas─▒na Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edildi. Teklifin en tart─▒┼čmal─▒ maddelerinden biri belediye at─▒klar─▒n─▒n (evsel at─▒klar) yak─▒lmas─▒ndan ├╝retilen enerjinin yenilenebilir enerji say─▒lmas─▒ ve devletten ├Âzel te┼čvik alabilmesi. Zaten 2016ÔÇÖdan beri araba lastikleri de biyoenerji kayna─č─▒ olarak kabul ediliyor. Muhalefet partileri ise bu tan─▒mlamalara kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒yor ve plastik at─▒klar─▒n yak─▒lmas─▒n─▒n ├ževreyi ciddi oranlarda kirletti─čini savunarak bu kanunlar─▒n iptalini istiyor. Peki plastik at─▒klar─▒n yak─▒lmas─▒ ger├žekten ├žok k├Ât├╝ bir uygulama m─▒?┬á

─░mthaz Ahamed - Unsplash
─░mthaz Ahamed – Unsplash

Do─čruluk kontrol├╝:┬á
Belediye at─▒klar─▒n─▒n yakla┼č─▒k yar─▒s─▒ biyolojik (g─▒da, k├ó─č─▒t, vb.) yar─▒s─▒ da biyolojik olmayan (plastik, metal, vb.) at─▒klar. Lastikler ise petrol t├╝revi ├╝r├╝nlerdir ve biyoenerji olarak tan─▒mlanmas─▒ tamamen yanl─▒┼čt─▒r. Biyolojik olmayan at─▒klar─▒n yak─▒lmas─▒n─▒n yenilenebilir enerji olarak s─▒n─▒fland─▒r─▒lmas─▒ da bilimsel olarak hatal─▒d─▒r, ├ž├╝nk├╝ bu i┼člem ├ž├Âpleri tamamen yok ederek bile┼čenlerine ay─▒r─▒r. ├ľte yandan ├ž├Âpten enerji ├╝retimi ├ž├Âpl├╝k kullan─▒m─▒n─▒ azaltt─▒─č─▒ ve ├Âmr├╝ dolmu┼č bu ├╝r├╝nlerden de─čer ├╝retti─či i├žin bir├žok devlet taraf─▒ndan te┼čvik ediliyor. Bu ba─člamda Avrupa Birli─či, ├ž├Âpten elde edilen enerjiyi yenilenebilir enerji olarak s─▒n─▒fland─▒rm─▒┼čt─▒r.

Geri d├Ân├╝┼č├╝m:┬á
├ç├Âp hiyerar┼čisine g├Âre ideal olan plastik gibi at─▒klar─▒n ├Âncelikli olarak tekrar kullan─▒m─▒ ve geri d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesi. Ne yaz─▒k ki baz─▒ plastiklerin geri d├Ân├╝┼č├╝m├╝ ├žok pahal─▒ veya m├╝mk├╝n de─čil. Bu y├╝zden plastiklerin geri d├Ân├╝┼č├╝m oran─▒ AvrupaÔÇÖda %30 ve ABDÔÇÖde ise sadece %9 civar─▒nda. ─░lgin├ž bir ┼čekilde T├╝rkiye plastiklerin %54ÔÇÖ├╝n├╝ geri d├Ân├╝┼čt├╝r├╝yor ama ├╝lkedeki yetersiz ayr─▒┼čt─▒rma kapasitesinden dolay─▒ bunlar─▒n yar─▒s─▒ndan fazlas─▒ yurtd─▒┼č─▒ndan ithal edilen ├ž├Âplerden olu┼čuyor.

Se├ženekler:┬á
Geri d├Ân├╝┼č├╝m├╝ yap─▒lmayan plastikleri bertaraf etmek i├žin do─čaya b─▒rakmak d─▒┼č─▒nda kabul edilebilir iki se├žene─čimiz var: ├ž├Âpl├╝klere g├Âmmek veya yakmak. ├ç├Âp tepelerine g├Âm├╝len plastiklerin ├ž├Âz├╝nmesi 100 y─▒l─▒ bulabiliyor. Ayr─▒ca, burada ├ž├Âz├╝nen zehirli plastik molek├╝llerinin su kaynaklar─▒na kar─▒┼čma riski de var. Plastik ve di─čer ├ž├Âplerin yak─▒lmas─▒ en az─▒ndan enerji ├╝retti─či ve ├ž├Âpl├╝k kullan─▒m─▒n─▒ azaltt─▒─č─▒ i├žin tercih edilebiliyor. ├ľte yandan bu yakma i┼člemi dioksin, asit gazlar─▒ ve a─č─▒r metaller gibi zehirli kimyasallar ├╝retiyor. Modern tesislerde havaya kar─▒┼čmadan ├Ânce bu kirleticileri filtrelemek m├╝mk├╝n, fakat bunun i┼če yaramas─▒ i├žin o ├╝lkede etkili kanunlar─▒n ├ž─▒kar─▒lmas─▒ gerekiyor.

├ľzet:┬á
H├╝k├╝metin lastik ve biyolojik olmayan evsel at─▒klar─▒n yak─▒lmas─▒n─▒ biyoenerji olarak kabul etmesi bilimsel olarak hatal─▒. Fakat ├ž├Âp yakarak enerji ├╝retme konsepti, muhalefetin iddias─▒n─▒n aksine┬á iklim de─či┼čikli─čiyle m├╝cadele kapsam─▒nda de─čerli bir teknoloji. Tabii ki kanunlara tamamen uyuldu─ču s├╝receÔÇŽ K├Âm├╝r elektrik santrallerinin filtresiz ├žal─▒┼čmas─▒na uzun y─▒llar nas─▒l g├Âz yumuldu─čunu hat─▒rlad─▒─č─▒m─▒zda ┼č├╝phecilerin neden bu teknolojiye kar┼č─▒ oldu─čunu anlayabiliriz. Ka├ž─▒nmam─▒z gereken hata, kurallar─▒n do─čru uygulanmamas─▒n─▒n faturas─▒n─▒ y├Âneticiler yerine teknolojilere kesmek.

GEL─░┼×MELER

WhatsApp, yay─▒mlad─▒─č─▒ son g├╝ncellemeyle kullan─▒c─▒lara yaz─▒┼čmalar─▒n─▒n 7 g├╝n sonra otomatik olarak imha edilmesi se├žene─čini sundu:

  • Nedir? Kullan─▒c─▒lar diledikleri yaz─▒┼čman─▒n ayarlar─▒na girip SnapchatÔÇÖin kaybolan mesajlar─▒n─▒ and─▒ran ├Âzelli─či aktifle┼čtirerek, yaz─▒┼čmadaki mesajlar─▒n g├Ânderildikleri an─▒ takiben yedinci g├╝nde silinmelerini sa─člayabiliyor. Al─▒c─▒n─▒n g├Ânderilen mesajlar─▒ okuyup okumamas─▒ mesaj─▒n silinece─či tarihi etkilemiyor.

  • Ne olacak? WhatsAppÔÇÖ─▒n ├žat─▒ ┼čirketi Facebook, kullan─▒c─▒lar─▒n bu ├Âzelli─či be─čenmeleri durumunda ileride daha fazla zaman se├žene─či ekleyebileceklerini belirtti.┬áYine de al─▒c─▒lar─▒n ekran g├Âr├╝nt├╝s├╝ alma gibi y├Ântemlerle mesajlar─▒ kaydedebilece─čini hat─▒rlatal─▒m.┬á


Brezilya merkezli internet sitesi TecnoblogÔÇÖun haberine g├Âre Samsung; yeni telefonlar─▒ Galaxy S21, Galaxy S21+, and Galaxy S21 Ultra i├žin Brezilyal─▒ otoritelere yapt─▒─č─▒ teknik onay ba┼čvurular─▒nda cihaz kutular─▒nda kulakl─▒k ve adapt├Âr bulunmad─▒─č─▒n─▒ bildirdi.

  • Geriden: Samsung, AppleÔÇÖ─▒n iPhone kutular─▒ndan kulakl─▒k ve adapt├Âr├╝ ├ž─▒karaca─č─▒n─▒ a├ž─▒klamas─▒n─▒n ard─▒ndan AppleÔÇÖ─▒n bu karar─▒n─▒ tiye alan bir Galaxy reklam─▒ yay─▒nlam─▒┼čt─▒.

  • ├ľte yandan: bu olay bir ilk olmayacak. Apple, 2016ÔÇÖda tan─▒tt─▒─č─▒ iPhone 7 ile birlikte 3,5 milimetre kulakl─▒k giri┼čini kald─▒rd─▒─č─▒n─▒ a├ž─▒klam─▒┼č, Samsung ise AppleÔÇÖ─▒n bu karar─▒n─▒ tiye alan reklamlar─▒yla g├╝ndeme gelmi┼čti. Yapt─▒─č─▒ reklamlar─▒n ard─▒ndan Samsung, ├╝retti─či Note 10 cihazlarla kulakl─▒k giri┼čini kald─▒rma karar─▒ alm─▒┼č, bu karar─▒n─▒ takiben Apple ile alay etti─či reklamlar─▒n─▒ YouTubeÔÇÖdan silmi┼čti.┬á


AppleÔÇÖ─▒n ge├žti─čimiz g├╝nlerde yay─▒nlad─▒─č─▒ iOS g├╝ncellemesi (14.2), iPhone XS ve daha eski modellerde batarya sorunlar─▒na yol a├žm─▒┼č yahut telefonlar─▒n batarya doluluk oranlar─▒n─▒ yanl─▒┼č g├Âstermesine sebep olmu┼č gibi duruyor:

  • AppleÔÇÖ─▒n yaz─▒l─▒m geli┼čtirme forumlar─▒ndaki bir├žok kullan─▒c─▒, iOS 14.2ÔÇÖnin farkl─▒ model telefonlar─▒ i├žin batarya sorunlar─▒na neden oldu─čunu ├Âne s├╝r├╝yor.

  • E─čer h├ól├ó g├╝ncellemediyseniz, h├ólihaz─▒rda deneme s├╝r├╝mleri da─č─▒t─▒lm─▒┼č ve k─▒sa s├╝re i├žinde yay─▒mlanmas─▒ beklenen 14.2.1 veya 14.3 s├╝r├╝mlerini beklemeniz mant─▒kl─▒ olabilir.┬á


Apple, yeni ├╝st s─▒n─▒f kulakl─▒─č─▒ AirPods MaxÔÇÖ─▒ tan─▒tt─▒.┬áCihaz─▒n ba┼čl─▒ca ├Âzellikleri:

  • ├ľzellikler: 8ÔÇÖi Aktif G├╝r├╝lt├╝ Engelleme ├Âzelli─či i├žin ayr─▒lm─▒┼č toplam 9 mikrofon.┬áSes, ┼čark─▒ ve Siri kontrolleri i├žin kullan─▒labilen ve Apple Watch cihazlardan tan─▒d─▒─č─▒m─▒z Digital Crown.┬áKafa hareketlerini takip ederek sinema salonundaym─▒┼č hissi veren Uzamsal Ses ├Âzelli─či.┬áTek ┼čarjla 20 saate kadar, 5 dakika ┼čarjla 1,5 saate kadar batarya ├Âmr├╝.

  • Se├ženekler: Uzay Grisi, G├╝m├╝┼č, Ye┼čil, G├Âk Mavisi ve Pembe renk se├ženekleri; de─či┼čtirilebilir kulakl─▒k kuma┼č─▒yla toplam 20ÔÇÖden fazla renk kombinasyonu.┬áCihaz─▒n T├╝rkiye fiyat─▒n─▒n 5699 Lira, ABD fiyat─▒n─▒n 549 Dolar, de─či┼čtirilebilir kulakl─▒k kuma┼člar─▒n─▒n ise 69 Dolar oldu─čunu belirtelim.

Kaynak: Apple