├ľneriler

­čĺé Gazze, ─░kizdere, ┼×ampiyonlar Ligi finali

─░srail'in Gazze ┼čeridine sald─▒r─▒lar─▒ devam ediyor. T├╝rkiye GP iptal edildi, ┼×ampiyonlar Ligi finali de yeniden T├╝rkiye'den al─▒nabilir. ─░yi okumalar!

­čŹľ Beslenme ├Âzel

Novus Ye┼čil'de bu haftan─▒n g├╝ndemi beslenme. B├Âcek diyetleri ve et t├╝ketimini "Ye┼čil" a├ž─▒s─▒ndan inceliyoruz. ─░yi okumalar!

­čŚ×´ŞĆ Mescid-i Aksa, Sedat Peker, Kolombiya’da neler oluyor?

T├╝rkiye'de ve d├╝nyada g├╝ndem yo─čun. Kud├╝s Mescid-i Aksa ├ževresindeki ├žat─▒┼čmalar s├╝r├╝yor, Kolombiya'daki eylemler ise hen├╝z sonlanmad─▒. ─░yi okumalar!

­čĺŹ B├╝y├╝k Gates bo┼čanmas─▒, ┼čirketlerin evlilikleri, Reebok

Novus ─░┼č D├╝nyas─▒'nda bu hafta evlilik ve bo┼čanma konular─▒n─▒ i┼č d├╝nyas─▒ ├žer├ževesinden i┼čliyoruz. Bill-Melinda Gates ayr─▒l─▒─č─▒n─▒n detaylar─▒ belli oluyor.

­čô░ Soylu-─░mamo─člu, a┼č─▒lar─▒n m├╝lkiyeti, ramazan ay─▒nda trafik kazalar─▒

T├╝rkiye'de ─░├ži┼čleri Bakan─▒ S├╝leyman Soylu ile ─░BB Ba┼čkan─▒ Ekrem ─░mamo─člu aras─▒ndaki tart─▒┼čma g├╝n├╝n konusu oldu. ─░yi okumalar!

­čĺë A┼č─▒lamada son durum, Faruk Fatih ├ľzer, Kolombiya

Sa─čl─▒k Bakan─▒ Fahrettin Koca, a┼č─▒lamadaki son durumu payla┼čt─▒: T├╝rkiyeÔÇÖde ikinci doz a┼č─▒s─▒n─▒ olan ki┼či say─▒s─▒ 10 milyonu ge├žti. ─░yi okumalar!

­čÜÇ Aykut Erdo─čdu, ├╝zerimize roket d├╝┼čebilir, Hindistan

Bug├╝n T├╝rkiyeÔÇÖnin g├╝ndeminde Cumhurba┼čkan─▒ Erdo─čanÔÇÖ─▒n Aykut Erdo─čduÔÇÖya a├žt─▒─č─▒ tazminat davas─▒ vard─▒. D├╝nyada ise g├╝ndem Hindistan. ─░yi okumalar!

­čÜÇ Bir roket ├╝zerimize d├╝┼čecek, BioNTech geli┼čmeleri, yeni iPhone

Novus Teknoloji'de bu hafta Covid-19 a┼č─▒lar─▒ hakk─▒nda iyi haberler varken, ayn─▒ ┼čey ├çin'in uzay ├žal─▒┼čmalar─▒ i├žin ge├žerli de─čil. Keyifli okumalar!

­čŤĺ Market tedbirleri, Ekrem ─░mamo─čluÔÇÖna soru┼čturma, Bill-Melinda Gates ├žifti

Bug├╝n T├╝rkiyeÔÇÖnin g├╝ndemi valiliklere g├Ânderilen yeni genelge oldu. D├╝nyada ise Bill-Melinda Gates ├žifti ise ayr─▒lma karar─▒ ald─▒. ─░yi okumalar

­čô░ Emniyet Genelgesi, Suriye’de se├žimler, Birle┼čik Krall─▒k’ta a┼č─▒lama

Bug├╝n T├╝rkiye'nin g├╝ndeminde Afyonkarahisar'daki yang─▒n ile birlikte Emniyet Genelgesi konu┼čuldu. D├╝nyadaki sag─▒n g├╝ndemi ise s├╝r├╝yor.

­čž┐ Elbakyan, DoorDash ve dil ├Â─črenme

Date

18 Aral─▒kÔÇÖtan herkese selamlar! Umar─▒z Spotify veya Apple Music sene sonu karnelerinizde hem sizi hem de sizi sevenleri memnun edecek sonu├žlar alm─▒┼čs─▒n─▒zd─▒r. Buna ek olarak tek temennimiz sene sonu raporlar─▒n─▒n, uygulama hikayeleri gibi b─▒kt─▒r─▒c─▒ bir eklenti haline gelmemesi. DuolingoÔÇÖnun ┼čimdiden senelik karne g├Ândermeye ba┼člad─▒─č─▒n─▒ o ├╝rk├╝t├╝c├╝ bayku┼čun bak─▒┼člar─▒ e┼čli─činde size aktaral─▒m… 

Bu haftan─▒n konular─▒;

­čĹęÔÇŹ­čĺ╗ Alexandra Elbakyan, Scihub kahraman─▒

­čł╣ Dil uygulamalar─▒n─▒n y├╝kseli┼či

­čܬ DoordashÔÇÖin halka arz─▒

─░yi hafta sonlar─▒!


─░NOVASYON

Dil ├Â─črenme uygulamalar─▒n─▒n y├╝kseli┼či
R─▒za Egehan Asad

Dil ├Â─črenme uygulamalar─▒ ge├žti─čimiz 10 y─▒lda etkisini olduk├ža art─▒rd─▒. ─░nternetin m├╝mk├╝n k─▒ld─▒─č─▒ benzersiz hizmetler aras─▒nda g├Âsterilen dil ├Â─črenme yolculu─ču art─▒k yapay zeka ve uzaktan eri┼čim gibi yeni teknolojilerle de desteklenebiliyor. Bu durum ayn─▒ zamanda geni┼č bir marketin sonu ve yeni bir marketin do─ču┼čuna da intikal ediyor; geleneksel dil kurslar─▒, dil ├Â─črenme kitaplar─▒ ve dil ├Â─črenme uygulamalar─▒ ile sesli kitaplar.

Ara┼čt─▒rmalara g├Âre
Covid-19 salg─▒n─▒n─▒n etkiledi─či e─čitim sekt├Âr├╝nde dil ├Â─črenme kavram─▒n─▒n da de─či┼čime u─črad─▒─č─▒ bir ger├žek. Fakat bu de─či┼čim dil ├Â─črenme uygulamalar─▒ i├žin ticaretin e-ticarete d├Ân├╝┼č├╝m├╝ne benzer bir etki yarat─▒yor. UnescoÔÇÖya g├Âre uluslararas─▒ salg─▒n ├Ânlemleri d├╝nya ├žap─▒ndaki ├Â─črencilerin %60ÔÇÖ─▒n─▒ kaps─▒yor. Bu 1,72 milyar ├Â─črenim g├Âren insan demek. Yine genel perspektiften bak─▒ld─▒─č─▒nda, ├ževrim i├ži ├Â─črenim kullan─▒m─▒n─▒n %25ÔÇÖten %60ÔÇÖa ├ž─▒kan bir aktifli─či oldu─ču biliniyor. ├ľncelikli e─čitim kurumlar─▒ i├žin ge├žerli olan dijitale ge├ži┼či insanlar─▒n ├žo─čunlukla ek bir efor sarf ederek kat─▒ld─▒─č─▒ dil derslerine yans─▒tacak olursak alternatife olan ge├ži┼čin oran─▒n─▒ daha y├╝ksek olarak tahmin edebiliriz.

Crunchbase verilerine g├Âre dil ├Â─črenme uygulamalar─▒n─▒n ortalama kurulu┼č tarihi 2012 y─▒l─▒na denk geliyor ve global anlamda bilinen 206 farkl─▒ organizasyon mevcut. ┼×imdiye kadar 1,1 milyar dolarl─▒k yat─▒r─▒m alm─▒┼č bu sekt├Âr├╝n do─čal olarak de─čerlemesi ├žok daha y├╝ksek. Ge├žti─čimiz a─čustosta yay─▒nlanan piyasa raporuna g├Âre dil marketinin 2020-2027 aras─▒ndaki s├╝re├žte senelik %18,7 oranla b├╝y├╝mesi bekleniyor. Bahse konu beklentinin kayna─č─▒ dil ├Â─črenme platformlar─▒n─▒n kurulu┼člar─▒ndan bu yana sundu─ču istikrarl─▒ finansallar olsa da en b├╝y├╝k etki yine salg─▒n─▒n yaratt─▒─č─▒ al─▒┼čkanl─▒klardan geliyor. Pittsburgh merkezli Duolingo, Londra merkezli Busuu, Berlin merkezli Babbel ve Shenzhen merkezli HelloTalk sekt├Âr├╝n ├Ânde gelen platformlar─▒. T├╝m├╝n├╝n kullan─▒c─▒ say─▒lar─▒ salg─▒n s├╝recinde artmakla beraber kazan├ž d├Ân├╝┼č├╝m├╝ sekt├Âr├╝n g├Ârebilece─či en ilgin├ž say─▒lar─▒ verdi. DuolingoÔÇÖnun salg─▒n─▒n ba┼č─▒nda att─▒─č─▒ promosyon epostas─▒nda s├Âyledi─či gibi insanlar bu zaman─▒ dil prati─čine ay─▒rd─▒. Busuu, salg─▒n─▒n ilk vurdu─ču b├Âlgeler olan ├çin ve ─░talyaÔÇÖda ilk aylarda cirosunu ├╝├že katlad─▒ ve ├çin, BusuuÔÇÖnun en b├╝y├╝k marketi haline geldi. Sekt├Âr├╝n yenilerinden say─▒labilecek olan Preply salg─▒n ├Âncesinde 10 milyon dolarl─▒k A serisi fonlamas─▒ kapatmas─▒na ra─čmen ge├žti─čimiz nisanda a├ž─▒klamalarda bulunan giri┼čim y├Âneticisi Bigai, ┼čirketin ihtiya├ž duydu─ču anda rahatl─▒kla tekrar sermaye art─▒rabilece─čini belirtti.

┼×imdi ne olacak?
Uzmanlara g├Âre dil ├Â─črenme giri┼čimlerinin sa─člad─▒─č─▒ ani sermaye art─▒┼č─▒ yava┼č yava┼č konsolide olan piyasan─▒n etkisiyle durumlar─▒n─▒ korumaya ├žal─▒┼čacak. Bu savunma hali sekt├Âr├╝n en y├╝ksek noktas─▒na ula┼čt─▒─č─▒ ve da─č─▒lmaya haz─▒rland─▒─č─▒ anlam─▒na gelmiyor. Fakat yeni sermaye sahibi olan giri┼čimler s├╝recin getirdi─či teknik ve operasyon y├╝k├╝ dolay─▒s─▒yla para yakmak zorunda. Elde edilen yat─▒r─▒mlar─▒n ba┼čar─▒l─▒ ya da ba┼čar─▒s─▒z ┼čekilde ┼čirket hacmine d├Ân├╝┼čece─či varsay─▒ld─▒─č─▒nda piyasan─▒n beklentisi bu giri┼čimlerin sat─▒n al─▒nmalara a├ž─▒k olaca─č─▒ veya halka arz edece─či y├Ân├╝nde.

Kaynak: Dualingo
Kaynak: Dualingo

HİKÂYE

Alexandra Elbakyan, tart─▒┼čmal─▒ kahraman

Kazakistan do─čumlu Alexandra, RusyaÔÇÖda ├Â─črenciyken ayn─▒ zamanda bir yaz─▒l─▒mc─▒ olarak ├žal─▒┼č─▒yordu. Sinir bilimine ve bilimsel yay─▒nlara merakl─▒ olan Alexandra, bu yay─▒nlar─▒n herkese a├ž─▒k olmas─▒ gerekti─či fikrini savunuyordu ve bu y├╝zden ├╝├ž ki┼čiyle payla┼čt─▒─č─▒ ├Â─črenci evine 13 sabit s├╝r├╝c├╝l├╝ bir sunucu kurmu┼čtu. Sonras─▒nda d├╝nyan─▒n en b├╝y├╝k a├ž─▒k kaynak platformlar─▒ndan birine d├Ân├╝┼čecek olan Sci-Hub internet sitesinin temelleri 2011 y─▒l─▒nda i┼čte b├Âyle at─▒ld─▒. ┼×u anda Sci-Hub, ├╝cretli olan akademik makalelere eri┼čimi yasa d─▒┼č─▒ yollardan ├╝cretsiz olarak sa─člamaya yar─▒yor.

Bir ad─▒m geriden: 
Bug├╝n akademik alanda yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar, ├žo─čunlukla ├Ânde gelen dergiler veya yay─▒nevleri taraf─▒ndan yay─▒mlan─▒yor. 1980ÔÇÖlerden bu yana geli┼čim g├Âsteren bilimsel yay─▒nc─▒l─▒k, temel olarak ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n yay─▒mlad─▒─č─▒ bilimsel makalelere eri┼čim hakk─▒n─▒n kullan─▒c─▒lara sat─▒lmas─▒na dayan─▒yor. Bu i┼č modelinde bilimsel yay─▒nc─▒lar─▒n ara┼čt─▒rmac─▒larla olan ortakl─▒─č─▒ ise yaz─▒lan makalenin editoryal haz─▒rl─▒─č─▒n─▒n yap─▒lmas─▒, gerekli hakemlerin g├Âzetiminden ge├žmesi ve yay─▒mlanmas─▒na karar verilmesini i├žeriyor. Dolay─▒s─▒yla bilimsel yay─▒nc─▒lar─▒n risk almas─▒na gerek kalm─▒yor; i┼člem, yay─▒mlanacak makalelerin de─čeri ├Âl├ž├╝ld├╝kten sonra ger├žekle┼čiyor. Buna ek olarak bilimsel yay─▒nc─▒lar ayn─▒ ├╝r├╝n├╝ ikinci kez fiyatlamakla su├žlan─▒yor; bilimsel bir ├žal─▒┼čman─▒n ger├žekle┼čmesi i├žin h├ólihaz─▒rda devletler ve ┼čirketler fon sa─člarken bilimsel yay─▒nc─▒lar sadece ara i┼člemleri tamamlamak i├žin hakemlere ve edit├Ârlere kaynak ay─▒rmakla yetiniyor. Bu i┼č modeli sayesinde Elsevier, 2010 y─▒l─▒nda 2 milyar sterlini ge├žen ciroyla 724 milyon sterlin net k├ór a├ž─▒klad─▒. %36 gibi y├╝ksek bir k├ór oran─▒ yakalayan ┼čirket; bu alanda Apple, Google ve AmazonÔÇÖu geride b─▒rakt─▒. Aradan ge├žen on y─▒lda Elsevier ve di─čer bilimsel yay─▒nc─▒lar─▒n cirosu ve karl─▒l─▒─č─▒ artmaya devam etti. 

Akademik hack:
Ba┼člang─▒├žta akademik makalelere eri┼čim i├žin kendi y├Ântemlerini kullanan Elbakyan’─▒n ├╝niversite a─člar─▒na yapt─▒─č─▒ sald─▒r─▒lar, sosyal m├╝hendislik ve oltalama gibi tekniklerle ula┼čt─▒─č─▒ makale say─▒s─▒ art─▒yordu. Elde etti─či makaleleri kopyalayarak farkl─▒ mecralara saklayan Elbakyan, ├Â─črencilerin sitede arad─▒─č─▒ makalelere ula┼č─▒m─▒n─▒ kurgulad─▒─č─▒ otonom sistemle sa─čl─▒yordu. Siteye olan talep artt─▒k├ža daha fazla makaleye ve ├╝niversiteye eri┼čim gerekli h├óle gelmi┼čti, fakat gerekli geli┼čtirmeleri yapacak b├╝t├že yoktu. Bu noktada Sci-Hub, yapt─▒─č─▒ i┼či takdir eden insanlardan yard─▒m toplamaya ba┼člad─▒. Maddi yard─▒mlar─▒n yan─▒ s─▒ra a├ž─▒k eri┼čimi savunan ├╝niversite ├Â─črencileri ve ├žal─▒┼čanlar─▒ da ├╝niversite a─člar─▒na eri┼čim haklar─▒n─▒ Sci-Hub i├žin kullan─▒yordu. Cesur destek├žileri sayesinde 400 ├╝niversiteye do─črudan eri┼čim sa─člad─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyen Elbakyan, destek├žilerini proxyÔÇÖler ve m├╝mk├╝n olan di─čer ara ba─člant─▒larla koruduklar─▒n─▒ da s├Âyl├╝yor. Bu maddi destek a─č─▒n─▒ b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de PayPal ├╝zerinden organize eden Sci-Hub, ilk darbelerden birini de buradan ald─▒. Elsevier ┼čirketi PayPalÔÇÖe uyar─▒da bulundu ve Sci-HubÔÇÖ─▒ destekleyen kanallar─▒n kapat─▒lmas─▒n─▒ talep etti. Di─čer yandan ├╝niversitelere eri┼čim i├žin yap─▒lan ├Âdemelerin de fark─▒nda oldu─čunu belirten ┼čirket, bu a─člar─▒n hukuki takibinin yap─▒lmas─▒n─▒ istedi.

AlexandraÔÇÖya a├ž─▒lan dava:
Sci-Hub sitesinde, kullan─▒c─▒ i├žeri─či indirmek istedi─činde farkl─▒ kaynak ba─člant─▒lar─▒ tek yerde toplan─▒yor ve kullan─▒c─▒ asl─▒nda indirme i┼člemini yine ilgili kaynaktan yapm─▒┼č oluyor. Bu zekice kurgu sayesinde Elbakyan’─▒n yakalanmas─▒ da g├Ârece uzun s├╝rd├╝ denebilir. Fakat Sci-Hub’─▒n artan bilinirli─či, ElbakyanÔÇÖ─▒n sorunlar─▒n─▒n ba┼člang─▒c─▒ oldu. Sci-Hub hen├╝z ├žok b├╝y├╝memi┼čken ald─▒─č─▒ “Dava edildiniz.” e-postas─▒ sonras─▒nda bir ba┼čka a├ž─▒k kaynak sitesinin kurucusuyla (Lib.gen) ileti┼čime ge├žen Elbakyan, kar┼č─▒s─▒ndaki site y├Âneticisinin sonlar─▒n─▒n geldi─čini d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n├╝ fakat kendisinin rahat hissetti─čini belirtmi┼čti. ├ç├╝nk├╝ ya┼čam─▒na Kazakistan’da devam eden ElbakyanÔÇÖa a├ž─▒lan dava ABD’de g├Âr├╝lecekti ve bu y├╝zden dava onu ilgilendirmiyordu

Alexandra, duru┼čmalara ├ž─▒kmayacak olsa da bu durum platformun b├╝y├╝k sald─▒r─▒lar alaca─č─▒n─▒n habercisiydi. Sci-HubÔÇÖ─▒n hayatta kalmas─▒n─▒ sa─člayan ba─člant─▒lar─▒n her birini ├ž├Âkertmeye ├žal─▒┼čan b├╝y├╝k yay─▒nc─▒lar, hukuki anlamda da belli a┼čamaya gelebildi. ┼×irketlerin ya┼čad─▒─č─▒ maddi zarar─▒ tan─▒yan mahkeme, ilgili zarar─▒n ABD i├žinde hi├žbir maddi varl─▒─č─▒ bulunmayan AlexandraÔÇÖdan tahsil edilmesine karar verdi. Tek tarafl─▒ galibiyetin devam─▒ndaysa Elsevier 2018 y─▒l─▒nda ya┼čad─▒─č─▒ zararlardan dolay─▒ 15 milyon dolar tazminat hakk─▒ kazand─▒. American Chemistry Society de 4,8 milyon dolarl─▒k tazminat i├žin ba┼čvuruda bulundu. Yay─▒nc─▒ ┼čirketler hukuksal ├Âl├žekte ba┼čar─▒ sa─člasa da moral sava┼č─▒n─▒ kazanan Sci-Hub oldu. 

┼×u anda:
Sci-Hub’ta 2018 itibar─▒yla 48 milyon akademik makale oldu─ču biliniyor ve bu yay─▒mlanm─▒┼č t├╝m makalelerin %69ÔÇÖuna denk d├╝┼č├╝yor. AlexandraÔÇÖn─▒n 23 ya┼č─▒nda kurdu─ču site, g├╝nl├╝k 600 bini ge├žen ziyaret├ži say─▒s─▒yla d├╝nyay─▒ de─či┼čtirmeye devam ederken ihtiyac─▒ olan ba─č─▒┼člar─▒ da bir ba┼čka ├Âzg├╝rl├╝k├ž├╝ sistem olan kripto parayla toplamaya devam ediyor.

Sci-Hub ve Alexandra Elbakyan
Sci-Hub ve Alexandra Elbakyan
 YATIRIMLAR

├çevrimi i├ži etkinlik platformu Luma

├çevrim i├ži etkinlik d├╝zenleme servisi sunan San Francisco merkezli giri┼čim Luma, ilk yat─▒r─▒m turunda 3 milyon dolar toplad─▒. Oda─č─▒nda i┼čletmeleri Zoom ├╝zerinden kullan─▒c─▒larla daha etkili bir ┼čekilde bir araya getirmek olan platform, salg─▒n s├╝recinde kullan─▒c─▒ say─▒s─▒n─▒ art─▒rd─▒ ve kullan─▒c─▒ say─▒s─▒n─▒ on bine ├ž─▒kard─▒.

Farkl─▒ kariyerlere sahip olan Victor Pontis ve Danqing Liu taraf─▒ndan kurulan Zuma, ├ževrimi├ži yoga dersi d├╝zenlemek isteyen arkada┼člar─▒na yard─▒mc─▒ olmaya ├žal─▒┼č─▒rken ortaya ├ž─▒km─▒┼č bir proje. Kullan─▒c─▒lara ula┼čma, dersi yay─▒nlama ve ├Âdemeleri takip etme gibi konularda zorlanan arkada┼č─▒na verdikleri hizmeti bir├žok farkl─▒ etkinlik ve ama├ž i├žin ger├žekle┼čtirebileceklerini s├Âyleyen Pontis, ZoomÔÇÖun yayg─▒nla┼čmas─▒yla kendi i┼č alanlar─▒n─▒n da geni┼čledi─čini s├Âyl├╝yor.


El yap─▒m─▒ yemek market yeri WoodSpoon

New York merkezli WoodSpoon giri┼čimi ├žekirdek fonlamas─▒ kapsam─▒nda 2 milyon dolar toplad─▒. Oren Saar ve Merav Kalish Rozengarten adl─▒ iki ─░srailli giri┼čimci taraf─▒ndan kurulan giri┼čim, evde yemek yapan ┼čefleri merkeze koyan bir i┼č modeli sunuyor.

E-ticaretin yaratt─▒─č─▒ market yerinden esinlenen giri┼čimciler, evdeki ┼čefler i├žin gerekli olan her ┼čeyi sa─člayarak onlar─▒n yemeklerinin lokantalara eri┼čmesini sa─čl─▒yor. WoodSpoonÔÇÖun sundu─ču hizmetler aras─▒nda tedarik ve ├Âdeme de var.

Hen├╝z bir y─▒l─▒n─▒ dolduran giri┼čim, uygulamas─▒n─▒ 5 ayl─▒k beta s├╝recinden sonra mart ay─▒nda ├ž─▒karm─▒┼čt─▒. O zamandan bu yana sekiz bin kullan─▒c─▒ ayl─▒k 15 bin dolarl─▒k sat─▒┼ča ula┼čan Woodspoon, ald─▒─č─▒ yat─▒r─▒m─▒ New York d─▒┼č─▒na ├ž─▒kmak ve yeni yetenekleri ke┼čfetmek i├žin kullanacak.

├ľNER─░LER

SPONSORUMUZ:  Yetenekli tasar─▒mc─▒lar taraf─▒ndan haz─▒rlanan ┼čablonlar─▒yla Elio; foto─čraflar─▒n─▒z─▒ Instagram hik├óyelerinizde en “haval─▒” ┼čekliyle payla┼čabilmenizi sa─člar. Kullan─▒c─▒lar, uygulama arac─▒l─▒─č─▒yla foto─čraflar─▒n─▒ tek t─▒kla template’eyerle┼čtirip hik├óyesinde payla┼čabilir.