Öneriler

Çip Gündemi Hakkında

ABD ve Çin arasındaki gerginlik şiddetini arttırarak devam ederken, bu çekişmenin etkilerinin hissedildiği alanların da sayısı giderek artıyor. Ticari, askeri, hukuki ve hatta sportif...

2022 Kış Olimpiyatları boykot tartışmaları

ABD ve Çin arasında yaşanan gerginliklerin ve karşı hamlelerin yeni bir soğuk savaş döneminin başlangıcı olduğunu düşüncesi, ABD’nin 2022 Çin Kış Olimpiyatları’nı boykot etmeyi düşündüğü iddialarıyla daha da güçlendi. Bu boykot tartışmalarının sebebi, Çin’in Sincan bölgesinde Uygurlar’a karşı sürdürdüğü insanlık dışı muamele. 

Rusya ve Ukrayna gerginliğini anlamak

Rusya ve Ukrayna arasında esen soğuk rüzgarlar, geçtiğimiz hafta Rusya’nın Ukrayna sınırına yığınak yapmasıyla yeni bir boyuta taşındı. Uzmanların uyarılarına göre tehlikeli boyutlarda olan bu hareketlilik, bir süredir sakinliğini koruyan Doğu Ukrayna’nın yeniden hareketli günlere sahne olma ihtimalini beraberinde getiriyor. Peki, süreç nasıl bu noktaya geldi? Bunu anlamak için Ukrayna-Rusya ilişkilerinin uzak geçmişini, yakın geçmişini ve bugünün incelemek anlamlı olabilir.

Göç ve Senato: ABD Gündemi Yoğun

ABD’nin Meksika sınırı ve bu sınırda yaşananlar yıllardır önemini koruyan bir konu. Bu sorunların başlıcaları Meksika sınırından ABD’ye yasadışı biçimde girmeye çalışan göçmenler, bu göçmenleri yasadışı yollarla ülkeye sokmak için para alan insan kaçakçıları, uyuşturucu ticareti ve bütün bunların yarattığı insanlık dramı olarak sayılabilir.

Alaska Zirvesi’nin ardından

Geçtiğimiz hafta ABD ve Çin arasında gerçekleşen Alaska Zirvesi, Joe Biden yönetimi ile mevcut Xi Jinping yönetimi arasında gerçekleşen ilk resmi görüşme olma niteliğini taşıyor. Bu...

Kötüden daha kötüye: Avustralya-Çin ilişkileri

Geçtiğimiz yıl dünya, yıllardır tırmanan Avustralya – Çin gerginliğinin şu ana kadar ki zirvesiyle tanıştı. Bazı ürünlerde %100’leri bulan gümrük vergi artışları, anti-damping hukukuna göre düzenlenen yeni düzenlemeler, karşılıklı suçlamalar, hakaretler, ajanlık suçlamasıyla tutuklanan veya sınır dışı edilen bürokratlar…

Çin’in 14. “beş yıllık planı” üzerine

Çin yasama meclisleri, 6 Mart’ta ülkenin 14. beş yıllık planının tasarısını kamuoyuyla paylaştı. Çin’in uluslararası arenada saygınlığının arttırılması ve Çin tipi sosyalizmin geliştirilerek devam edilmesi gibi konu başlıklarını içeren 14. Beş Yıllık Plan içerisindeki üç ana konu göze çarpıyor: Yüksek teknoloji üretimi, büyüme oranları ve iklim değişikliği.

Arktika alarm veriyor: Rus tankerleri kış seferlerine başlıyor

Artık tüm dünyada ciddi bir şekilde tartışılan iklim değişikliği, gezegenimizde uzun vadede yaşanacak olan değişiklikleri kapsayan bir terim. İklim değişikliği, okyanus sularının yükselmesi, bitki örtüsünün dengesinin bozulması gibi unsurları içerse de toplumların en iyi bildiği etkisi, dünyanın giderek ısınması.

Avustralya-Facebook Krizi ve Önemi

Avustralya'da bir süredir devam eden tartışma, geçtiğimiz hafta çarpıcı bir gelişme ile uluslararası arenanın odak konularından biri haline geldi. Türkiye’de de kendine genişçe tartışma alanı bulan uygulamayı açıklamak aslında basit: Facebook, Avustralya merkezli medya kuruluşlarının içeriklerinin kendi platformlarında yayımlanmasına izin vermeyecek. Peki, neden?

Pandemi sonrası gıda

Covid-19 gibi büyük çaplı bir pandeminin uluslararası tarım ve hayvancılık ticaretin hacmini, dolayısıyla da ürünlerin fiyatlarını etkilediğini fark etmek bir hayli kolay. Son aylarda ciddi şekilde yükselen gıda fiyatlarına dair yayımlanan Birleşmiş Milletler Gıda ve Zirai Ürünler Örgütü (FAO) raporu da bu görünümü destekliyor.

Alaska Zirvesi’nin ardından

Date

Geçtiğimiz hafta ABD ve Çin arasında gerçekleşen Alaska Zirvesi, Joe Biden yönetimi ile mevcut Xi Jinping yönetimi arasında gerçekleşen ilk resmi görüşme olma niteliğini taşıyor. Bu yönüyle önemini koruyan birleşme, Çin hükûmetinin zirve sonrası verdiği “iki taraf arasında ciddi farklılıklar olsa da bu zirve yapıcı, dürüst ve değerliydi” demeci ile de gündeme geldi. Peki, tarihi Alaska Zirvesi kapsamında hangi konular değerlendirildi, taraflar hangi konularda anlaştı veya farklılık gösterdi?

Benzerlikler
İlk olarak, taraflar iklim değişikliği konusunda ciddi. İklim değişikliği ile mücadele hem ABD hem Çin hükûmetlerince bir numaralı öncelik olarak nitelendirilirken, tüm ulusları ilgilendiren bu tehdit ile en kısa sürede mücadele edilmesi için yüksek düzeyde katılımla bir çalışma grubu kurulacağı açıklandı. Bu, Alaska Zirvesi’nin de en önemli gelişmesi.

Taraflar ayrıca hali hazırda devam eden Covid-19 salgını ve sonrasında yaşanacak olan krizlerde işbirliği içerisinde olmayı taahhüt etti. Bu kapsamda ilk olarak dünyanın çeşitli ülkelerinde görev alan Çin ile ABD konsolosluk çalışanlarının ve bürokratlarının aşıya ulaşması için iş birliği sözü verildi.

Üzerinde anlaşılan en önemli konulardan biri ise Trump yönetimi zamanında uygulamaya konan karşılıklı vize kısıtlamalarının kaldırılması. Ajanlık ve propagandayı önlemek amacıyla öngörülen bu yasaklar kapsamında Çinli akademisyenler ve gazeteciler ABD’de görev alırken uzun bir süreçten geçmekte. Aynısı, ABD’li akademisyenler ve gazeteciler için de geçerli. Uzmanlara göre Alaska Zirvesi kapsamında bu konun yapıcı şekilde ele alınması; yasakların kaldırılacağı veya sürecin rahatlayacağı anlamına geliyor.

Taraflar aynı zamanda G20 Zirvesi gibi yüksek profilli zirvelerde değerlendirilecek ekonomi, güvenlik, insan hakları, kültürel paylaşımların desteklenmesi ve kamu sağlığı gibi konularda iş birliği içerisinde olma taahhüdünde bulundu.

Belirsizlikler
En önemli belirsizlik dış politika. Blinken, ABD’nin bölgedeki bazı ülkelere ve faaliyetlerine dair endişelerinden bahsettiklerini ve Çin tarafının bu endişelere dair samimi bir yaklaşımı olduğunu dile getirdi. Fakat Çin, Alaska Zirvesi’nde de tekrar ettiği üzere, ülkelerin iç işlerine karışmamak konusunda oldukça kararlı. Blinken’ın zirvede bahsettiği dış politika sorunlarının Afganistan, Kuzey Kore’nin nükleer envanteri, İran ve nükleer programı ve Myanmar’da yaşanan darbe ve akabinde yaşanan süreç olduğu belirtiliyor. Bu konulara dair kamuyla bilgi paylaşılmadı.

  • Myanmar’da yaşananlara bir ekleme: Geçtiğimiz hafta Myanmar Ordusu’nun Çin menşeili bir fabrikaya yaptığı baskın sonucu onlarca gösterici katledildi. Uzmanlar bu olayın Myanmar halkında halihazırda bulunan Çin karşıtı hisleri kuvvetlendirdiğine işaret ediyor, zira fabrika baskını sonucu ülkenin her tarafında birçok Çinli işletme kundaklandı. Her ne kadar Çin ülkelerin iç işlerine karışmama politikasını sıkı bir şekilde izlese de, Myanmar’daki durumun Çin’i göstericiler ve ordu arasında taraf seçmeye zorlayacağı belirtiliyor.

Farklılıklar 
Sincan Uygurları, Hong Kong’da yaşanan gelişmeler, Tibet’in bağımsızlık talebi ve tabii ki Tayvan. Blinken ve ekibinin, Çin’in şahinleştiği dış politika konularına dair endişelerini dile getirirken, özellikle Tayvan konusunda Çinli yetkilileri kapalı kapılar ardında uyardığı da belirtiliyor. Son günlerde oldukça sık gündeme gelen Çin ve Tayvan arasındaki sıcak çatışma ihtimalinin de taraflarca üzerinde durulduğu ve ABD’li yetkililerin bu konuda asla taviz vermeyeceklerinin altını çizdiği belirtiliyor. Çin hükûmeti ise ABD’nin Tayvan’a silah ve ekipman yardımı yapmalarını kesmesini ve “bağımsızlık taraftarlarına” siyasi ve ekonomik destekte bulunulmamasını talep etti. Ayrıca Çin heyeti, ABD’nin bu talepleri üzerine toplantı sırasında neredeyse 15 dakika boyunca ABD’nin içeride ve dışarıda sebep verdiği hak ihlallerini açıklayan uzun bir konuşma yaptı. Uzmanlar, bu konuşmayı ve uzun sürmesini ABD’nin içeride hareketli günler yaşamasına ve dolayısıyla dışarıya zayıflık göstermesine bağlıyor.

Hatırlatmak gerekir ki “bağımsızlık taraftarlarına desteği sonlandırma” talebinin önemi, Çin’in Tayvan’ın bağımsızlığını tanımamasından kaynaklanıyor. Buna karşılık Blinken, geçtiğimiz haftalarda Tayvan’dan “ülke” olarak bahsetti. Bu, Amerikan tarihinde ilk.

Çin’de sosyal medyanın gündemi farklı
Beklenildiği üzere, tarafların üzerinde anlaşamadığı konu, anlaştıkları konulara nazaran daha fazla. Her ne kadar Tayvan ve iklim değişikliği konuları önemini korusa da, Çin Halk Cumhuriyeti vatandaşlarının dikkatini başka bir konu çekmiş gibi. Heyetler arasında geçen uzun tartışmaları hatasız bir şekilde çeviren Zhang Jing, güzelliği ve başarısı ile Çinli sosyal medya devi Weibo’da bir anda en çok aranan isim haline gelmiş. Zirve sonrası tarafların ikisinin de performansını kutladığı Jing, tarihi Alaska Zirvesi’nin en büyük kazananı gibi görünüyor.