ÖNERİLER

Teksas Kürtaj Yasası

Geçtiğimiz hafta ABD’nin Teksas eyaletinde yürürlüğe giren ve hamileliğin altıncı haftasından sonra kürtajı yasaklayan yeni yasa tüm dünyada büyük tepkilere neden oldu.

Yapay Zeka Çağında İnsan Hakları – Yeni Nesil İnsan Hakları Serisi #3

Yapay zekanın hayatlarımıza hızla girmesi ve sürekli ilerleme halinde olması beraberinde pek çok soru ve sorunu getiriyor. Bunlardan birisinin de gelişen teknolojinin insan haklarına etkisi olduğu şüphesiz.

Ormanlar, Yangın ve İmar

Yangın felaketi devam ederken akıllara -haklı olarak- yanan bu ormanların imara açılıp açılamayacağı sorusu geldi.

4. Yargı Paketi Tartışmaları

Yapılan yeni değişiklikle cinsel saldırı ve çocukların cinsel istismarı suçları için de somut delillere dayanan kuvvetli şüphenin aranması şartı sosyal medyada büyük tepki uyandırdı.

Unutulma Hakkı – Yeni Nesil İnsan Hakları Serisi #2

Unutulma hakkı, en basit tabiriyle internet ortamında hukuka uygun olarak yayımlanmış bir içeriğin kişilik haklarını ihlal ettiği gerekçesiyle arama motorlarında listelenmesinin sona erdirilmesini (de-listing veya the right to de-referencing) talep hakkıdır.

Bağlantıyı Koparma Hakkı – Yeni Nesil İnsan Hakları Serisi #1

Bağlantıyı koparma hakkı; en basit şekliyle, çalışanların iş saati dışındaki zamanlarda işten ve işle alakalı olan e-posta, telefon gibi iletişim araçlarından kopabilme hakkını ifade etmektedir.

Marmara Can Çekişiyor

Çevre felaketlerinin ardı arkası kesilmezken Marmara Denizi’nin yıllardır mücadele ettiği deniz salyası ya da bilimsel ismiyle “müsilaj”ın geçtiğimiz aylarda gözle görülür halinin ciddi boyutlara ulaşmasıyla alarm verildi.

İkizdere Mücadelesi

Rize İyidere Lojistik Limanı inşaatında kullanılmak üzere Rize’nin İkizdere ilçesinde açılmak istenen taş ocağı için 20 Mart 2021 tarihli Resmi Gazete’de, bölgede yer alan 17 adet taşınmazın acele kamulaştırılması için Cumhurbaşkanlığı kararı yayımlanmıştı. Kararın alınmasının ardından 21 Nisan tarihinde taş ocağı inşaatını yapacak olan Cengiz İnşaat’a ait iş makineleri bölgeye girince İkizdere halkı inşaatı durdurmak için mücadeleye başladı ve o günden beri bölgede inşaatın başlamaması için nöbet tutmaya devam ediyorlar.

Tam Kapanmada Alkol Yasakları: Ne Kadar Hukuki?

26 Nisan tarihinde gerçekleşen kabine toplantısı sonrası tam kapanma kararı alınması üzerine İçişleri Bakanlığı tam kapanma genelgesini yayınladı. Genelgede tam kapanma süresince açık olacak işletmelere...

İstanbul Sözleşmesi’nden çıkış

20 Mart 2021 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 3718 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Türkiye’de uzun süredir tartışılmakta olan “Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve...

Bağlantıyı Koparma Hakkı – Yeni Nesil İnsan Hakları Serisi #1

Date

Pandeminin küresel etkilerinden birinin milyonlarca iş yeri ve çalışanın evden çalışma sistemine geçiş yapması olduğu istatistiklerin de ötesinde bilinen bir gerçek. Pandemi ile birlikte zorunlu kapanmalar, sokağa çıkma yasakları ve kısıtlamaların doğal sonucu olarak evden çalışma sistemine geçilebilmesi konusunda teknolojik ve kültürel engeller ortadan kalktı. Bu durum da evden çalışma sisteminin sadece pandemi dönemiyle kalmayarak pandemi sonrası dönemde de devam edebileceğini gösteriyor. Kaldı ki Google, Apple, Facebook gibi dev şirketler pandemi dönemi sonrasında ofisler açılsa da evden çalışma sistemini yaygınlaştıracaklarını açıkladı. Bu sistemin faydaları olduğu kadar çalışanların özel hayatları ve yaşam alanlarında çeşitli sınırlamalara sebep olduğu da bir gerçek olarak karşımıza çıkıyor.

Bağlantıyı koparma hakkı
Araştırmalar iş yoğunluğu ve buna bağlı stresin çalışanlar üzerinde çeşitli hastalıklara sebep olduğu ve çalışanların iş veriminin düştüğünü göstermekte. Hatta Japonya’da bu durum için özel bir kelime bile var: karoshi. Yani aşırı çalışma sonucu ölüm. Bu duruma karşılık gelecek bir kelime bulunmuş olması durumun vahametini ortaya koymaya yetiyor.

Evden çalışılan her saat çalışanların müsait olduğu, mail ve telefonlara cevap verebileceği algısı çalışanlara yöneltilen taleplerin de hızla artmasına sebep olmakta. Bu şekilde yürüyen sistemlerde daha çok çalışan, geç saatlerde hala onlineolan çalışanlar takdir edilirken bunu yapmayanların düşük performans gösterdiği düşünülmekte. Bu durum da evden çalışan kişilerin özel hayat-iş hayatı dengesi kuramama, yemek yerken bile bilgisayar başından ayrılamama, ev işlerine bile vakit ayıramaması gibi sonuçlara yol açmaktadır. Tam da bu noktada günümüz dünyasında son derece önemli hale gelen ve bir nevi yeni nesil insan hakkı olarak tanımlayabileceğimiz bağlantıyı koparma hakkı karşımıza çıkıyor.

İngilizce’de right to disconnect olarak geçen ve Türkçe’ye bağlantıyı koparma hakkı olarak tercüme edilebilecek bu yeni nesil hak, en basit şekliyle, çalışanların iş saati dışındaki zamanlarda işten ve işle alakalı olan e-posta, telefon gibi iletişim araçlarından kopabilme hakkını ifade etmektedir.

Dünyada durum ne şekilde?
Her ne kadar bu kavramdan yeni nesil hak olarak bahsetsek de ne yazık ki dünyadaki yansımaları henüz iki elin parmaklarını geçmeyecek kadar az. Bağlantıyı koparma hakkı ilk olarak Fransa’da 1 Ocak 2017’de yürürlüğe giren kanunla resmiyete kavuşturuldu. İlgili düzenlemeye göre 50 ve üzeri çalışanı olan iş yerlerinde belirli şartların sağlanması halinde iş saatleri dışında işverenler çalışanlarıyla iletişime geçemeyecektir. Fransa’yı takiben, 2017 ve 2018’de İtalya ve İspanya’da da bu hak yasal düzenlemeye kavuşturuldu.

Almanya ise yasal düzenleme yapmak yerine işverenlerin gönüllü olarak dahil olabileceği bir düzenleme getirdi. Bu düzenleme ile işverenler ile çalışanları görüşmeler yaparak her işyerinin kendi ihtiyaçlarına uygun bir sistem getirme imkanı tanındı.

21 Ocak 2021 tarihinde ise Avrupa Parlamentosu tarafından bağlantıyı koparma hakkına ilişkin hazırlanan rapor 472 evet, 126 hayır ve 83 çekimser oyla kabul edildi. Üye ülkeler Avrupa Komisyonu’na bu hakkı tanıyacak çerçeve bir yasal düzenleme yapılması için çağrıda bulundu.

Türkiye’de bu durum henüz yasal bir düzenlemeye kavuşturulmadı. Kanunlarda yer alan haftalık çalışma saati süreleri, fazla çalışma ve işyerinde geçirilen sürelerin çalışma saatinden sayılması gibi düzenlemeler evden çalışma sistemlerinde bağlantıda kalındığı zamanlarda çalışanları koruyor gibi gözükse de aslında durum ne yazık ki o kadar basit değil. Çalışılan sürelerin ispatının zorluğu, mahkeme süreçlerinin uzunluğu gibi sebepler çalışanlar için caydırıcı olmakta. Bu nedenle uzaktan çalışmayla ilgili düzenlemelere ek olarak, çalışanların bağlantıyı koparma hakkına da iş hukuku düzenlemeleri arasında yer verilmesi gerektiği aşikar.