ÖNERİLER

Oyun Sektöründe Global Yarış 

Geçtiğimiz hafta açıklanan dev satış, bir anda tüm dünyanın gündemine oturdu. Oyun sektörü ile doğrudan ilgilenmeyen insanların bile önemini fark ettiği bu satış, Call...

2022’de Takip Edilecek Seçimler

2022, çok sayıda önemli seçime ev sahipliği yapacak gibi duruyor. Biz de bu seçimlerin bazılarını detaylı bir şekilde inceleyip, olası sonuçları elden geçiriyoruz.

12 Ay 12 Olay

2021 yılının bitimi için artık saat saymaya başladık. Biz de Politika Bülteni olarak pek az kişinin keyif aldığı, bir değil de 10 yılmışçasına uzun süren bu ilginç yıla son bir kez dönüp bakmak istedik!

Çin Modeli Kısım 2: Çin’in Bıraktığı Model

Çin Modeli'ni incelediğimiz serinin ikinci ve son kısmında Çin'in neden bu modeli bıraktığını ve bu modeli bırakmak için neler yaptığını ele alacağız.

Çin Modeli Kısım 1: Türkiye’nin Fiziki Engelleri

Çin Modeli, son birkaç aydır Türkiye gündeminin merkezinde. Bu hafta Politika bülteninde Türkiye'nin bu modeli uygulamasının önündeki iki fiziki engeli ele aldık.

ABD 2022 Ara Seçimleri: Hispanik Seçmen

ABD'de tarihi 2022 ara seçimlerinin gerçekleşmesine artık bir yıldan daha az bir süre kaldı. Taraflar seçim hazırlıklarına devam ederken, araştırmalar ise konuya dair son gelişmeleri bizlere sunuyor.

Rusya ve Ukrayna Gerginliğini Anlamak

Rusya ve Ukrayna arasında esen soğuk rüzgârlar, geçtiğimiz hafta Rusya’nın Ukrayna sınırına yığınak yapmasıyla yeni bir boyuta taşındı.

Merkez Bankası ve Siyaset: “Faiz sebeptir”

Merkez Bankası'nın art arda aldığı faiz indirimi kararları sonrası Türkiye, tarihinin en büyük kur krizlerinden birini yaşıyor. Peki merkez bankaları, faiz indirimleri ve siyaset hangi bağlamda incelenebilir?

Rakamlarla Türkiye’nin Gençleri

İstanbul Ekonomi Araştırma tarafından Türkiye genelinde 18-30 yaş arası 3000 genç ile gerçekleştirilen araştırma çalışmasının raporu 12 Kasım 2021 tarihinde yayımlandı. Raporda Türkiye'nin gençlerine dair son derece ilgi çekici veriler bulunuyor.

2 Kasım 2021 ABD Seçimleri

ABD'nin sınırlı sayıda eyaleti 2 Kasım 2021 tarihinde valilik ve diğer bir takım koltuklar için sandığa gitti. Seçimin sonuçları 2022'de yaşanacak ara seçimlerin tonunu belirleyeceğe benziyor.

Çin Modeli Kısım 2: Çin’in Bıraktığı Model

Date

Çin Modeli Kısım 1’de Türkiye’nin kamuoyunda “Çin Modeli” olarak bilinen ekonomi modeline geçişini bir hayli zorlaştıran iki adet fiziki zorluktan bahsetmiştik: enerji bağımlılığı ve liberal ekonomi modeli.

Kısım 2’de ise “Çin Modeli” kapsamında yayımlanacak ikinci ve son yazımız* ile modelin doğduğu ülkeyi, Çin’i ele aldık. Daha spesifik olmak gerekirse, bu yazımızda Çin’in neden bu modeli bırakmaya çalıştığını, bu modeli bırakmak için neler yaptığını ve buna dair elimizde hangi somut işaretlerin olduğunu inceleyeceğiz.

Işıklar içinde bir Çin caddesi.
Işıklar içinde bir Çin caddesi.

İşaret 1: Evergrande’yi Kimse Kurtarmadı
Hatırlayacağınız üzere geçtiğimiz haftalarda Çinli Evergrande şirketi iflas etti. Evergrande, dünyanın en büyük ve en önemli şirketlerinden biri olmanın yanı sıra Çin’in uluslararası arenada da sembolikleştiği bir alanın oyuncusu: inşaat. Gerçekten de Çin, hem bölgenin hem de Afrika ve Okyanusya kıtalarının en önemli inşaat işlerini üstlenen ülkelerden biri. Fakat uzmanlar, Çin’in bu inşaata dayalı ekonomi anlayışının sağladığı bolluğun gerçek değerleri yansıtmadığını ve bu sistemin uzun bir süredir alarm verdiğini belirtiyordu. Şaşırtıcı kısım ise şu: bu uzmanlardan biri de Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ve beraberindeki ekonomistler.

Spekülatif ekonomi ve katma değersiz üretim modellerinden kaçınmaya çalışan Çin Devleti, bu iki sorun ile adı sıklıkla anılan inşaat sektörüne dair bir genelge yayınlamıştı. Bu genelge kapsamında bu sektörlerdeki şirketlerin borçlanma ve faaliyet dengelerine dikkat etmeleri gerektiğini yoksa kamu bankalarından kredi veya ihale almalarına engel teşkil edebileceğini açıklayan Çin yönetimi, bu devlerden biri olan Evergrande’nin batmasına da yine aynı doğrultuda göz yumuyor. Uzmanlar, Çin’in uzun vadeli stabilizasyonu yıllık büyüme oranının azalması ve makroekonominin kısa dönemde zarar görmesi gibi metriklere tercih ettiği iddia ediyor.

Çin hükûmeti bu hafta Evergrande’nin iflas sürecini yönetmesi için merkeze bağlı bir komitenin şirkete destek olacağını açıkladı. Yani şirketin kurtarılmayacağı artık kesin.

Evergrande'nin inşa ettiği toplu konutlardan bir kaçı. Bu konutların ciddi bir kısmının şu an boş olduğu tahmin edilebilir. FT, 2021.
Evergrande’nin inşa ettiği toplu konutlardan bir kaçı. Bu konutların ciddi bir kısmının şu an boş olduğu tahmin edilebilir. FT, 2021.

İşaret 2: Pekin’in “Katma Değer” Atağı
Bir diğer gösterge ise Çin’in komünist yapısıyla alakalı. Her ne kadar Çin’in klasik anlayışa göre komünist olmadığı iddia edilse de, ülke (Çin Komünist Partisi’nin de dediği gibi) “Çin Unsurlu Sosyalizm” isimli bir model ile yönetiliyor: Başta ekonomi yönetimi olmak üzere birçok unsur merkezin aldığı kararlara bağlı. Çin, her beş yılda bir dış yatırımcılar ile şeffaf bir şekilde önümüzdeki beş yıllık planlarını paylaşıyor. Çin’in merkeziyetçi yapısı da bu planların önemini son derece artırıyor, zira bu planlar istikrarlı bir şekilde uygulanıyor.

Çin’in bu senenin ortalarına doğru yayımladığı güncel beş yıllık planı, ülkenin ara veya katma değersiz mal üretiminden uzaklaşıp yüksek teknoloji ve marka değeri olan ürünlere yöneleceğini belirtiyor. Bu karar, Çin’in 1980’lerden beri uyguladığı ve Türkiye’de “Çin Modeli” olarak bilinen metot ile taban tabana zıt, zira katma değerli mal üretmek için paranızın değerli olması, enflasyonun öngörülebilir olması ve kalifiye işçileri ülkenize çekebilmeniz, ülkenizde tutabilmeniz gerekiyor.

Fotoğraf, bir başka Komünist ülke Vietnam'dan. Geçtiğimiz aylarda Vietnam'da beş yıllık bir plan yayınladı. Çin'in beş yıllık planını andıran plan, aynı şekilde katma değerli üretim oranını artırmayı hedefliyor. Basit tabirle "Çin Modeli" ile kalkınan iki ülke bu modeli yavaş yavaş geride bırakıyor. Taiwan News, 2021.
Fotoğraf, bir başka Komünist ülke Vietnam’dan. Geçtiğimiz aylarda Vietnam’da beş yıllık bir plan yayınladı. Çin’in beş yıllık planını andıran plan, aynı şekilde katma değerli üretim oranını artırmayı hedefliyor. Basit tabirle “Çin Modeli” ile kalkınan iki ülke bu modeli yavaş yavaş geride bırakıyor. Taiwan News, 2021.

Evergrande ve Çin’in inşa ettiği hayalet şehirlere dair yazımızı buradan inceleyebilirsiniz.

Çin’in son 5 yıllık planına dair detaylı analizi bu yazımızdan okuyabilirsiniz.

*bir süreliğine son yazımız