Öneriler

Kolombiya’da Neler Oluyor?

Kolombiya, Nisan 2021’in son haftasından beri sivil itaatsizlik eylemlerine ve kalabalık protestolara sahne oluyor. Son günlerde, protestocular ve polis arasında yaşanan olaylar sebebiyle Kolombiya’dan tedirgin edici haberler gelmeye başladı. 6 Mayıs 2021 tarihi itibarıyla Kolombiya hükûmeti iddialarına göre en az 24 kişi yaşanan olaylar sebebiyle hayatını kaybetti. Sivil toplum kuruluşları ise bu sayının 30'dan fazla olduğunu iddia ediyor.

Birleşik Krallık’ın aşı başarısı 

30 Nisan 2021 itibarıyla Birleşik Krallık’taki her iki kişiden biri ilk doz aşısını oldu ve dört kişiden biri ise ikinci aşısını da olarak pandemi riskini atlatmış durumda. Birleşik Krallık ile aşı antlaşması çok kârlı olurken, Birleşik Krallık’a aşı konusunda verilen sözleri tutmamak, başka ülkelere kıyasla çok daha pahalıya patlıyor.

1915 olayları ve ABD

Türkiye, 24 Nisan 2021 gününe ABD’den gelecek bir açıklamayı bekleyerek başladı. Önceki günün akşamı ABD Başkanı Biden ve Cumhurbaşkanı Erdoğan arasında gerçekleştirilen telefon konuşmasının basına aktarılan kısmına göre Başkan Biden, ABD’de başkanların yıllardır her 24 Nisan aralıksız devam ettirdiği 1915 olaylarına dair verilecek olan demeçte yaşanan olaylar için soykırım ifadesini kullanacağını belirtti.

Çip Gündemi Hakkında

ABD ve Çin arasındaki gerginlik şiddetini arttırarak devam ederken, bu çekişmenin etkilerinin hissedildiği alanların da sayısı giderek artıyor. Ticari, askeri, hukuki ve hatta sportif...

2022 Kış Olimpiyatları boykot tartışmaları

ABD ve Çin arasında yaşanan gerginliklerin ve karşı hamlelerin yeni bir soğuk savaş döneminin başlangıcı olduğunu düşüncesi, ABD’nin 2022 Çin Kış Olimpiyatları’nı boykot etmeyi düşündüğü iddialarıyla daha da güçlendi. Bu boykot tartışmalarının sebebi, Çin’in Sincan bölgesinde Uygurlar’a karşı sürdürdüğü insanlık dışı muamele. 

Rusya ve Ukrayna gerginliğini anlamak

Rusya ve Ukrayna arasında esen soğuk rüzgarlar, geçtiğimiz hafta Rusya’nın Ukrayna sınırına yığınak yapmasıyla yeni bir boyuta taşındı. Uzmanların uyarılarına göre tehlikeli boyutlarda olan bu hareketlilik, bir süredir sakinliğini koruyan Doğu Ukrayna’nın yeniden hareketli günlere sahne olma ihtimalini beraberinde getiriyor. Peki, süreç nasıl bu noktaya geldi? Bunu anlamak için Ukrayna-Rusya ilişkilerinin uzak geçmişini, yakın geçmişini ve bugünün incelemek anlamlı olabilir.

Göç ve Senato: ABD Gündemi Yoğun

ABD’nin Meksika sınırı ve bu sınırda yaşananlar yıllardır önemini koruyan bir konu. Bu sorunların başlıcaları Meksika sınırından ABD’ye yasadışı biçimde girmeye çalışan göçmenler, bu göçmenleri yasadışı yollarla ülkeye sokmak için para alan insan kaçakçıları, uyuşturucu ticareti ve bütün bunların yarattığı insanlık dramı olarak sayılabilir.

Alaska Zirvesi’nin ardından

Geçtiğimiz hafta ABD ve Çin arasında gerçekleşen Alaska Zirvesi, Joe Biden yönetimi ile mevcut Xi Jinping yönetimi arasında gerçekleşen ilk resmi görüşme olma niteliğini taşıyor. Bu...

Kötüden daha kötüye: Avustralya-Çin ilişkileri

Geçtiğimiz yıl dünya, yıllardır tırmanan Avustralya – Çin gerginliğinin şu ana kadar ki zirvesiyle tanıştı. Bazı ürünlerde %100’leri bulan gümrük vergi artışları, anti-damping hukukuna göre düzenlenen yeni düzenlemeler, karşılıklı suçlamalar, hakaretler, ajanlık suçlamasıyla tutuklanan veya sınır dışı edilen bürokratlar…

Çin’in 14. “beş yıllık planı” üzerine

Çin yasama meclisleri, 6 Mart’ta ülkenin 14. beş yıllık planının tasarısını kamuoyuyla paylaştı. Çin’in uluslararası arenada saygınlığının arttırılması ve Çin tipi sosyalizmin geliştirilerek devam edilmesi gibi konu başlıklarını içeren 14. Beş Yıllık Plan içerisindeki üç ana konu göze çarpıyor: Yüksek teknoloji üretimi, büyüme oranları ve iklim değişikliği.

Çip Gündemi Hakkında

Date

ABD ve Çin arasındaki gerginlik şiddetini arttırarak devam ederken, bu çekişmenin etkilerinin hissedildiği alanların da sayısı giderek artıyor. Ticari, askeri, hukuki ve hatta sportif konuları dahi derinden etkileyen bu kutuplaşmanın en çok hissedildiği sektörlerden birinin yüksek teknoloji sanayi olduğu söylenebilir. Yüksek teknoloji sanayi kapsamında değerlendirilecek çip ve çip üretimi konusu ise son yıllarda bu kutuplaşmanın merkezindeki konulardan birini oluşturuyor. Günümüzde; arabalardan akıllı telefonlara, bilgisayarlardan askeri teçhizatlara kadar bütün yüksek teknoloji ürünü cihazların kullandığı çipler, beklentilerin üzerinde yükselen talep, hammadde temini sorunları ve Covid-19 nedeniyle hasar gören uluslararası tedarik zincirleri gibi konular sebebiyle geçtiğimiz aylardan beri gündemde kendine genişçe yer bulmakta.

Gelinen noktada; artık dünyada bir çip kıtlığı sorunu yaşanıyor ve bu durumun en az iki yıl daha devam etmesi bekleniyor. Peki bu “çip kıtlığının” sebepleri neler ve ülkeler bu duruma nasıl tepki veriyor?

Çipin jeopolitiği
Çip üretim ve tedarik maliyetlerinin artması yanı sıra, dünyada çip üretiminin yoğunlaştığı ülkeler ve şirketlerin kimlikleri de çip tedarikinin gündeme oturmasının en önemli sebeplerinden biri. Bunun sebebi; çip üretim zincirinin büyük bir kısmının belirli şirketler ve ülkelerce sağlanıyor olması. 2021 senesine ait verilere göre;

  • Tayvan ve Güney Kore menşeili şirketler, dünyadaki çiplerin %81’ini üretiyor.

  • Pastanın geri kalan payını ise çoğunlukla Çin ve ABD’li üreticiler dolduruyor.

  • Tayvan menşeli Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC), dünyada üretilen çiplerin neredeyse yarısını üretiyor. TSMC’yi %10’luk pazar payı ile Samsung takip ediyor.
  • Tayvan ve Güney Kore menşeili çip üreticisi şirketlerin üretim bandı, yazılım ve benzeri ekipmanlarının %70’ini ise üç ABD, bir  Japonya ve bir AB şirketi sağlıyor.

Dolayısıyla çip üretim sektörü ABD, Tayvan, Güney Kore, AB ve Japonya ekseninde şekilleniyor.

Çip üretim sektörü, geçtiğimiz yıl tüm dünyayı sert bir biçimde etkileyen ve hala da etkilerini sürdüren Covid-19 salgınından ciddi bir boyutta etkilendi. Salgın sebebiyle faaliyetlerini durduran fabrikalar ve tedarik zincirinde yaşanan sorunlardan dolayı beklenenin altında çip üretimi gerçekleşmişti. Fakat her ne kadar salgın sanayi üretimi endeksindeki etkisini giderek yitirse de, hayat tarzımızda yarattığı değişiklikler için aynı durum söz konusu değil. Evlerde geçirilen zamanın giderek artması, uzaktan eğitim ve uzaktan çalışma zorunluluklarının doğması ve gelişmiş ülkelerin vatandaşlarına doğrudan maddi destekte bulunması gibi unsurlar uluslararası elektronik talebinde rekor artışa sebep oldu. Bilgisayar, televizyon, akıllı telefon, oyun konsolu ve hatta araba gibi yüksek teknoloji ürünlerinin her birinde yaşanan talep patlamasına çip üretim sektörü artık yetişemiyor. Özellikle araba üretim sanayisini adeta durdurma noktasına getiren çip kıtlığının gelecek aylarda benzer ürünlerin de fiyatlarını ve stok durumlarını etkileyeceği belirtiliyor.

Durumun ciddiyeti, başta ABD ve Çin olmak üzere yüksek teknoloji ürün üreten ülkeleri alarma geçirmiş durumda. Zira bahsedildiği üzere çoğu ülke bu çipleri ya doğrudan üretmiyor, ya da ihtiyacı kadar üretemiyor.

Ulusal çip stratejileri
Bütün yüksek teknoloji ürünlerinin ortak ihtiyacı olan çiplerin arzının yarattığı ve yaratacağı sıkıntıların en aza indirilmesi, bu ürünleri üreten ülkelerin en önemli gündemlerinin başında geliyor. Trump yönetimi sırasında uygulanan ve üretim ağını ABD topraklarına geri getirmeyi hedefleyen politikaları büyük oranda devam ettiren Biden yönetimi, geçtiğimiz haftalarda çip üretimi için ciddi bir hamle attı. Dünyanın en önemli çip firmalarından biri olan ABD menşeili Intel, Arizona eyaletine tam 50 milyar dolar yatırım yaparak iki adet çip fabrikası kurma kararı aldığını açıkladı. Cumhuriyetçi ve Demokrat siyasetçiler tarafından da geniş bir destek bulan bu yatırım sayesinde ABD’nin dünya çip üretim pazarındaki payını arttırması ve dışarıya bağımlılığını azaltması bekleniyor. Biden yönetimi ayrıca geçtiğimiz aylarda ABD müttefiki ülke temsilcileri ve ileri gelen çip üreticileri ile bir araya gelerek uluslararası iş birliği sözünü yinelemiş, ve halihazırda devam eden çip kıtlığını mümkün olduğu kadar kısa bir sürede yenme temennisinde bulunmuştu.

Biliyoruz ki; ABD ve müttefiklerinin işbirliği kapsamında değerlendirdiği konulardan biri ise Çin ile içinde bulunduğu ticaret savaşı. Çip sektöründe söz sahibi olan ülkelerin hepsinin ortak özelliklerinden biri de Çin ile yaşadıkları, en ufak tabir ile, anlaşmazlıklar.

ABD ve Çin arasında Trump döneminde başlayan ve Biden döneminde de hız kesmeden devam eden ticaret savaşının en ses getiren kararlarından biri, ABD’nin bazı Çinli teknoloji firmalarına çip ve benzeri yüksek teknoloji ürünlerinin satışını yasaklayan kanunu yürürlüğe koyması olarak belirtilebilir. Hukuki dayanağını bu şirketlerin Çin Komünist Partisi iştirakı olduğu ve/veya Çin Komünist Partisi ajandasına uygun hareket ettikleri, bu durumun da ABD ulusal güvenliğini tehlikeye attığı iddiasından alan bu düzenleme kapsamında ABD’de üretilen hiçbir yüksek teknoloji ürünü başta Huawei olmak üzere büyük Çin teknoloji şirketlerine satılamıyor. Fakat, bu düzenleme pastanın çoğunluğunun sahibi Tayvan ve Güney Kore gibi ülkeler için bağlayıcı değil. Yine de, özellikle Tayvan’ın Çin Komünist Partisi ile olan ilişkileri göze alındığında ABD müttefiki bu ülkelerin bu düzenlemeye uygun hareket ettikleri gözlemlenebilir. Nitekim dünyanın en büyük çip üreticisi TSMC, geçtiğimiz günlerde ABD’nin yasaklarına uyumlu bir karar ile Çinli bir yüksek teknoloji firmasına olan satışlarını durdurdu. Aynı hafta bazı Cumhuriyetçi Parti meclis üyeleri, bu yasağın ABD’de üretilen ürünlerin yanı sıra ABD malları kullanılarak başka bir ülkede üretilen ürünleri kapsaması gerektiğini de savundu.

Çip tedarik zincirinde ABD’nin payının yüksek olduğu biliniyor. Bu, yasağın sınırının bir hayli genişlemesi demek.

Bütün bu gelişmeler Çin’in çip konusunu ulusal güvenlik ajandasına sokmasına ve çip üretimi yatırımlarını arttırmasına sebep oldu. Geçtiğimiz aylarda açıklanan Çin’in 14. Beş Yıllık Kalkınma Planı’nın en önemli hedefi yüksek teknoloji üretimini ulusallaştırmak ve bu konuda dışa bağımlılığı azaltmak olarak belirtiliyor. Fakat uzmanlar; bu hedefin pek de gerçekçi olmadığını ve 5 yıldan çok daha fazla zamanın gerektiğini belirtiyor. Sebebi, Çin’in son yıllardaki tutumu ile tüm okları üzerine çevirmiş olması ve çip sektöründe lider ülkelerin Çin’in gerekli ilerlemeyi kaydetmesi için gerekli alt yapıyı paylaşmaya hiç niyeti yok gibi duruyor. 

ÖNCEKİ İÇERİKYe-ter Sepp Blatter ye-ter!
SONRAKİ İÇERİK📱 Apple Özel