├ľNER─░LER

­čöąT├╝rkiye’de Yang─▒nlar, Do─čal Afetler, Yanan Bal─▒klar, Kuruyan Hidroelektrik

Ye┼čil b├╝ltende bu haftan─▒n konular─▒; T├╝rkiye'deki yang─▒nlar, do─čal afetler, yanan bal─▒klar ve kuruyan hidroelektrik. Keyifli okumalar!

­čŚ×´ŞĆ Azra G├╝lendam Haytao─člu, Yang─▒nlarla M├╝cadele, Olimpiyat Madalyalar─▒

Yang─▒nlar T├╝rkiye'de ulusal bir krize d├Ân├╝┼čt├╝, #HelpTurkey etiketiyle milyonlarca payla┼č─▒m yap─▒ld─▒.

Sigaran─▒n Gelece─či, Enflasyon, Olimpiyatlar

├ťlkenin her bir k├Â┼česinden gelen yang─▒n haberleri hepimizi ├žok ├╝z├╝yor. Bu d├Ânemde maddi ve manevi zarar g├Âren herkese ge├žmi┼č olsun dileklerimizi iletiyor, sizlerle daha g├╝zel g├╝nlerde bulu┼čmay─▒ umut ediyoruz.

­čŚ×´ŞĆ Devam Eden Yang─▒nlar, Olimpiyatlar & Mete Gazoz

1 A─čustos'tan herkese merhaba! Pazar Press b├╝lteniyle sizlerleyiz.┬á

­čŚ×´ŞĆ Yang─▒n A├ž─▒klamalar─▒, Enflasyon Raporu, A┼č─▒ Te┼čvi─či

T├╝rkiye'nin g├╝ndeminde yang─▒nlar ve ilgili a├ž─▒klamalar yer almaya devam ediyor. Orman Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ÔÇÖn├╝n TwitterÔÇÖdan payla┼čt─▒─č─▒ bilgiye g├Âre, son ├╝├ž g├╝nde ├ž─▒kan 71 orman yang─▒n─▒ndan 57ÔÇÖsi kontrol alt─▒na al─▒nd─▒.┬á

­čŚ×´ŞĆ 17 ─░lde Orman Yang─▒nlar─▒

T├╝rkiye yan─▒yor! ├ťlkenin pek ├žok ┼čehrinde orman yang─▒nlar─▒ var. S├Ând├╝rme ├žal─▒┼čmalar─▒ devam ediyor. Geli┼čmelerle sizlerleyiz ve sizlerle olaca─č─▒z.

­čŚ×´ŞĆ Manavgat Orman Yang─▒nlar─▒

Bug├╝n T├╝rkiye'nin g├╝ndemi Manavgat'─▒n d├Ârt farkl─▒ noktas─▒nda ger├žekle┼čen orman yang─▒nlar─▒yd─▒. Yang─▒n nedeniyle baz─▒ yerle┼čim yerlerindeki evler bo┼čalt─▒ld─▒. Do─čan─▒n ve insanlar─▒n daha fazla zarar g├Ârmemesini umarak iyi haftalar diliyoruz!┬á

Bayraml─▒k yenilikler, g├╝venlik g├╝ncellemeleri

Ge├žti─čimiz b├╝ltende de─čindi─čimiz ├╝zere Temmuz ay─▒ heyecanland─▒ran yeni cihazlar bak─▒m─▒ndan pek hareketli ge├žmese de, her g├╝n kulland─▒─č─▒m─▒z cihazlar ve yaz─▒l─▒mlar ge├žti─čimiz hafta bir├žok yeni ├Âzelli─če kavu┼čtu.

­čŚ×´ŞĆ G├Â├žmen Tart─▒┼čmalar─▒

T├╝rkiye'nin g├╝ndeminde uzun s├╝redir devam eden g├Â├žmen tart─▒┼čmalar─▒ vard─▒. K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒'n─▒n ─░stanbul tan─▒t─▒m videosu ise Twitter'da g├╝ndem oldu.┬á

­čŚ×´ŞĆ ─░ran Protestolar─▒ & Tunus Olaylar─▒

─░ran Huzistan'da su s─▒k─▒nt─▒s─▒ nedeniyle ba┼člayan protestolar yay─▒l─▒yor.

­čŤó´ŞĆ Hava Kirlili─či Dosyas─▒

Date


Novus Ye┼čilÔÇÖden herkese merhaba! Bug├╝n 22 Haziran Sal─▒, saat 10:00. Yaz geldi, havalar g├╝zelle┼čti. Hepimiz pandemiden f─▒rsat bulabilirsek bu g├╝nlerin tad─▒n─▒ ├ž─▒kartmak istiyoruz. Ama unuttu─čumuz ┼čey, bizi hep bu g├╝zel havalar─▒n mahvetti─či. B├╝y├╝k ┼čehirlerin kald─▒r─▒mlar─▒nda soludu─čumuz zehirli havalar m─▒, yoksa s─▒cakl─▒kla birlikte d├Ârt bir yandan istilaya u─črayan denizlerimiz mi?

Bu haftan─▒n konular─▒;

Ôśá´ŞĆ Zehirli kald─▒r─▒mlar

­čÜŚ­čĺĘ Hava kirlili─či

­čîŐ­čÉÜ Akdeniz istila alt─▒nda

─░yi okumalar,
Y├Âr├╝kcan


GEL─░┼×MELER

G7 ├ťlkeleri:┬áBirle┼čik Krall─▒k’─▒n Cornwall b├Âlgesinde d├╝zenlenen G7 ├╝lkeleri zirvesinde ekonomi bakanlar─▒, ├╝ye ├╝lkelerdeki b├╝y├╝k ┼čirketlerin iklime ve do─čaya etkilerini ve iklim risklerini payla┼čmalar─▒n─▒ zorunlu hale getirmeyi kabul ettiler. Londra y├Ânetimi ge├žen Kas─▒m zaten 500 ki┼čiden fazla ├žal─▒┼čan─▒ olan ve y─▒ll─▒k 500 milyon sterlinden fazla para kazanan ┼čirketler i├žin bu zorunlulu─ču getirmi┼čti. Bu konu daha b├╝y├╝k olan G20 zirvesinde de g├Âr├╝┼č├╝lecek ve Kas─▒mÔÇÖda d├╝zenlenecek COP 26 konferans─▒nda k├╝resel boyutta onaylanmas─▒ s├Âz konusu olabilecek.


Akdeniz: WWFÔÇÖin (D├╝nya Do─čay─▒ Koruma Vakf─▒) son raporuna g├Âre Akdeniz, d├╝nyadaki di─čer denizler ve okyanuslardan %20 daha h─▒zl─▒ ─▒s─▒n─▒yor. D├╝nyaÔÇÖn─▒n en s─▒cak ve tuzlu denizi olma yolunda ilerleyen AkdenizÔÇÖin tropikalle┼čmesi, biyo├že┼čitlilik, bal─▒k├ž─▒l─▒k ve turizme geri d├Ân├╝┼č├╝ olmayan ┼čekilde zararlar verecek. ┼×u ana kadar ├žoktan 1000 yabanc─▒ canl─▒ t├╝r├╝n├╝n denize geldi─či ve endemik canl─▒lara zarar verdi─či ifade ediliyor. ├ľrne─čin Akdenizin do─ču sahillerindeki deniz kabuklar─▒n─▒n %90ÔÇÖ─▒n─▒n yok oldu─ču tahmin edilmekte. T├╝rkiyeÔÇÖde zehirli aslan bal─▒─č─▒n─▒n g├Âr├╝lmesi de bu de─či┼čikli─čin bir g├Âstergesi.


G├╝ne┼č enerjisi: T├╝rkiyeÔÇÖnin ilk ve tek g├╝ne┼č enerjisi teknolojileri fuar─▒, Solarex, 10-12 Haziran tarihlerinde ─░stanbul Fuar Merkezinde d├╝zenlendi. Etkinli─čin amac─▒, AvrupaÔÇÖn─▒n en g├╝ne┼čli ├╝lkelerinden olan T├╝rkiyeÔÇÖde geli┼čtirilen g├╝ne┼č enerjisi teknolojilerini tan─▒tmak. ─░BB i┼čtiraki ─░stanbul Enerji A┼×┬áde fuara kat─▒lan ┼čirketlerden biriydi. Belediye binalar─▒na g├╝ne┼č paneli kurulumu yapan i┼čtirak, fuarda ayr─▒ca kendi geli┼čtirdikleri ┼×arj Park (elektrikli araba ┼čarj ├╝nitesi) ve fotovoltaik elektrik direklerini tan─▒tt─▒.


Gemi ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒: Norve├ž, Danimarka ve Amerika Birle┼čik Devletleri, K├╝resel Denizcilik Forumuyla beraber i┼č birli─či yaparak s─▒f─▒r emisyonlu gemicilik misyonu olu┼čturdu. Misyonun amac─▒ uluslararas─▒ kamu-├Âzel i┼čbirlikleri ile ye┼čil denizcilik teknolojileri geli┼čtirip piyasaya s├╝rmek. Giri┼čime Fas, Hindistan, ─░ngiltere, Singapur, Fransa, Gana ve G├╝ney KoreÔÇÖde destek veriyor. ├ťlkeler 2030 y─▒l─▒na kadar s├╝rd├╝r├╝lebilir hidrojenle ├žal─▒┼čan en az 200 gemiyi sulara indirmeyi planl─▒yor.

  • Gerisi: K├╝resel ticaretin %80-90ÔÇÖ─▒n─▒ temsil eden deniz ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒, d├╝nyan─▒n karbon sal─▒n─▒m─▒n─▒n %2-3ÔÇÖ├╝n├╝ temsil ediyor. ├ľnleyici tedbirler olmazsa sekt├Âr├╝n sal─▒n─▒mlar─▒n─▒n 2050ÔÇÖye kadar %50-250 aras─▒nda artabilece─či ├Âng├Âr├╝l├╝yor.
B─░L─░YOR MUSUNUZ?

Y├Âr├╝kcan Erbay

─░klim de─či┼čikli─čine sebep olan karbondioksit gaz─▒n─▒n aksine, havay─▒ kirleten par├žac─▒klar─▒n nereden sal─▒nd─▒─č─▒ da ne kadar sal─▒nd─▒─č─▒ kadar ├Ânemlidir. Bu y├╝zden bir fabrika veya elektrik santralinin ┼čehir i├žinden k─▒rsal b├Âlgelere ta┼č─▒nmas─▒, insan sa─čl─▒─č─▒ a├ž─▒s─▒ndan yararl─▒ olacakt─▒r.

Bu fark─▒ kolayca g├Âzlemledi─čimiz bir di─čer ├Ârnek ise yollar─▒m─▒zda ara├žlar─▒n yaratt─▒─č─▒ kirliliktir. A┼ča─č─▒daki grafikte LondraÔÇÖda Hyde Park ├ževresindeki yollarda ├Âl├ž├╝len ve araba egzozundan sal─▒nan nitrojen dioksit (NO2) yo─čunlu─čunu g├Ârebilirsiniz. Gaz, en fazla yo─čun ana caddelerde toplanm─▒┼č. Park─▒n i├žinde ve sakin sokaklarda ise yo─čunlu─ču olduk├ža azalm─▒┼č. Bunun sebebi havay─▒ kirleten gazlar─▒n binalar ve a─ča├žlar taraf─▒ndan tutulmas─▒ ve ├žok fazla yay─▒lmamas─▒.

D─▒┼čar─▒da ve a├ž─▒k havada zaman ge├žirmek, spor yapmak bir├žo─čumuz i├žin bir hobi ve sa─čl─▒kl─▒ kalma y├Ântemi. Fakat, grafikten de g├Ârebilece─činiz gibi ├žo─ču kald─▒r─▒m ayn─▒ zamanda bir zehir yuvas─▒. Size tavsiyemiz g├╝nl├╝k ya┼čam─▒n─▒zda veya spor yaparken m├╝mk├╝n oldu─ču kadar ana caddelerden uzak durman─▒z, 20-30 metre derinlikte olsa bile parklar─▒ veya y├╝r├╝y├╝┼č yollar─▒n─▒ tercih etmeniz.

2016ÔÇÖda LondraÔÇÖda Hyde Park ├ževresinde ├Âl├ž├╝len ortalama NO2 kirlili─či. Kaynak: London Air
2016ÔÇÖda LondraÔÇÖda Hyde Park ├ževresinde ├Âl├ž├╝len ortalama NO2 kirlili─či. Kaynak: London Air

HAVA K─░RL─░L─░─×─░

Bizi hep bu havalar mahvetti
Haydar Kepek├ži

Hava kirlili─či denilince akl─▒m─▒za ├çin ya da di─čer G├╝neydo─ču Asya ├╝lkeleri geliyor olabilir. Peki bu tehdidin boyutu yaln─▒zca belirli b├Âlgelerle s─▒n─▒rl─▒ de─čilse? Hatta yolda y├╝r├╝rken bile zehirleniyor olabilir miyiz?

G├╝n├╝m├╝z├╝n en b├╝y├╝k sorunlar─▒ndan biri olan hava kirlili─činin bir├žok nedeni var, fakat hepsinin temelindeki ortak problem bilin├žsizlik. Konutlarda kullan─▒lan kalitesiz yak─▒tlar, d├╝zenli egzoz muayenesi yap─▒lmayan ara├žlar, do─čaya zarar veren kozmetik ├╝r├╝nler, filtresiz fabrika bacalar─▒, yerle┼čim yerlerine yak─▒n sanayi, yeteri kadar geli┼čmemi┼č toplu ta┼č─▒ma…

Tabii┬ákal─▒c─▒ ├ž├Âz├╝mler i├žin at─▒lmas─▒ gereken ilk ad─▒m fosil kaynakl─▒ yak─▒tlar─▒ hayat─▒m─▒zdan ├ž─▒karmak. K├Âm├╝r, linyit, benzin ve t├╝revlerinin kullan─▒m─▒ hava kirlili─či sorununu her ge├žen g├╝n daha da derinle┼čtirmektedir. Temiz enerji kaynaklar─▒n─▒n g├╝ndemimize girmeye ba┼člamas─▒yla fark─▒ndal─▒kta ayn─▒ oranda artmaktad─▒r. Bu alanda Almanya en y├╝ksek yenilenebilir enerji kullan─▒m oran─▒na sahip ├╝lke iken, T├╝rkiye listede kendine sekizinci s─▒rada yer bulabilmi┼čtir.

Amir Hosseini - Unsplash
Amir Hosseini┬á– Unsplash

Kronikle┼čen akci─čer hastal─▒klar─▒n─▒n temel sebeplerinden biri artan hava kirlili─čidir. Bu konudaki ara┼čt─▒rmalara g├Âre, hava kirlili─či ├Âzellikle ├žocuklar─▒n akci─čer geli┼čimini olumsuz etkilemekte ve kirlili─čin yo─čun oldu─ču b├Âlgelerde ast─▒m ve KOAH gibi kronik hava yolu hastal─▒klar─▒n g├Âr├╝lme s─▒kl─▒─č─▒n─▒ art─▒rmaktad─▒r. T├╝rkiye’nin hava kirlili─či konusundaki s─▒nav─▒ ne yaz─▒k ki olumsuz seyretmektedir. T├╝rkiye, 106 ├╝lkeyi kapsayan 2020 D├╝nya Hava Kirlili─či Raporunda ├╝├ž s─▒ra gerileyerek 46’nc─▒ s─▒rada yer ald─▒. 2019 raporunda, T├╝rkiye 96 ├╝lkenin yer ald─▒─č─▒ listede 43’nc├╝ s─▒radayd─▒. Bu da hava kirlili─činin ciddi bir sorun olarak ele al─▒nmad─▒─č─▒n─▒ ve kal─▒c─▒ ├ž├Âz├╝mler i├žin ad─▒m at─▒lmad─▒─č─▒n─▒ g├Âstermektedir.

Pandemi ┼čartlar─▒ ne kadar d├╝nyam─▒z─▒ ekonomik olarak zarara soksa da, baz─▒ konularda olumlu etkilerde de bulunmu┼čtur. Avrupa genelinde bir ├žok ┼čirketin evden ├žal─▒┼čmaya ge├žmesiyle beraber ula┼č─▒m yo─čunlu─čunun ve egzoz gazlar─▒ndan havaya kar─▒┼čan zararl─▒ partik├╝llerin azald─▒─č─▒ tespit edilmi┼čtir. Covid d├Âneminde sanayi sekt├Âr├╝ndeki duraklamalar da hava kalitesine olumlu y├Ânde ivme katm─▒┼čt─▒r. ABD’de kapanma d├Âneminden sonra yap─▒lan ├Âl├ž├╝mlerde NO2 d├╝zeyinin 49% ve karbonmonoksit d├╝zeyinin 37% oran─▒nda d├╝┼čt├╝─č├╝ g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

Ancak bu tablolarda verilen de─čerlerin genel rakamlar oldu─čunu bilmek gerekmektedir. Nitekim havadaki par├žac─▒k miktarlar─▒ ┼čehir i├žlerinde de b├Âlgesel olarak de─či┼čmekte ve bu sebepten dolay─▒ ┼čehirlerin tek bir ortak kirlilik de─čerleri olmamaktad─▒r.

├ľzellikle ana yollara yak─▒n evlerin en b├╝y├╝k sorunu g├╝r├╝lt├╝ kirlili─či olarak g├Âz├╝kse de, en b├╝y├╝k risk araba egzozlar─▒ndan sal─▒nana par├žac─▒klar─▒n sebep oldu─ču kronik akci─čer rahats─▒zl─▒─č─▒ olabilir. Ara├žlardan at─▒lan egzoz gazlar─▒ hem yol kenar─▒ndan y├╝r├╝rken hem de ya┼čad─▒─č─▒m─▒z evlerimizde sa─čl─▒─č─▒m─▒za kal─▒c─▒ hasar verebilir. Yol kenarlar─▒na yap─▒lacak parklar ve bah├želer bu durumun yaratt─▒─č─▒ olumsuzlu─ču telafi edecek ├ž├Âz├╝mler olabilir. Trafikte ├Âzel ara├žlar─▒ daha az tercih edersek veya benzinli ara├žlar yerine elektrikli arabalara ge├žersek, kendi hava kalitemizi artt─▒rmam─▒z─▒n yan─▒ s─▒ra, bizden sonraki nesillere de daha temiz bir d├╝nya b─▒rakabiliriz.