├ľneriler

­čŚ│´ŞĆ Erken se├žim ├ža─čr─▒s─▒, Filistin-─░srail, turizm tan─▒t─▒m videosu

T├╝rkiye'de bug├╝n bir├žok ├Ânemli g├╝ndem vard─▒. Muhalefet, erken se├žim ├ža─čr─▒s─▒ yapt─▒. Turizm Bakanl─▒─č─▒'n─▒n tan─▒t─▒m videosu ise g├╝ndemi de─či┼čtirdi.

ÔÜŻ´ŞĆ ┼×ampiyonlar Ligi finali, Sedat Peker, Filistin-─░srail

Bug├╝n ┼×ampiyonlar Ligi T├╝rkiye'den al─▒nd─▒ ve Portekiz'e verildi. Sedat Peker ise yeni bir video payla┼čt─▒. ─░yi okumalar!

­čĺë Sinovac izni, ─░srail protestolar─▒, Amazon

T├╝rkiye'de a┼č─▒ tedariki ile ilgili geli┼čmeler devam ederken, t├╝m d├╝nyan─▒n g├╝ndemi Filistin-─░srail aras─▒nda ya┼čananlar. ─░yi okumalar!

­čĺé Gazze, ─░kizdere, ┼×ampiyonlar Ligi finali

─░srail'in Gazze ┼čeridine sald─▒r─▒lar─▒ devam ediyor. T├╝rkiye GP iptal edildi, ┼×ampiyonlar Ligi finali de yeniden T├╝rkiye'den al─▒nabilir. ─░yi okumalar!

­čŹľ Beslenme ├Âzel

Novus Ye┼čil'de bu haftan─▒n g├╝ndemi beslenme. B├Âcek diyetleri ve et t├╝ketimini "Ye┼čil" a├ž─▒s─▒ndan inceliyoruz. ─░yi okumalar!

­čŚ×´ŞĆ Mescid-i Aksa, Sedat Peker, Kolombiya’da neler oluyor?

T├╝rkiye'de ve d├╝nyada g├╝ndem yo─čun. Kud├╝s Mescid-i Aksa ├ževresindeki ├žat─▒┼čmalar s├╝r├╝yor, Kolombiya'daki eylemler ise hen├╝z sonlanmad─▒. ─░yi okumalar!

­čĺŹ B├╝y├╝k Gates bo┼čanmas─▒, ┼čirketlerin evlilikleri, Reebok

Novus ─░┼č D├╝nyas─▒'nda bu hafta evlilik ve bo┼čanma konular─▒n─▒ i┼č d├╝nyas─▒ ├žer├ževesinden i┼čliyoruz. Bill-Melinda Gates ayr─▒l─▒─č─▒n─▒n detaylar─▒ belli oluyor.

­čô░ Soylu-─░mamo─člu, a┼č─▒lar─▒n m├╝lkiyeti, ramazan ay─▒nda trafik kazalar─▒

T├╝rkiye'de ─░├ži┼čleri Bakan─▒ S├╝leyman Soylu ile ─░BB Ba┼čkan─▒ Ekrem ─░mamo─člu aras─▒ndaki tart─▒┼čma g├╝n├╝n konusu oldu. ─░yi okumalar!

­čĺë A┼č─▒lamada son durum, Faruk Fatih ├ľzer, Kolombiya

Sa─čl─▒k Bakan─▒ Fahrettin Koca, a┼č─▒lamadaki son durumu payla┼čt─▒: T├╝rkiyeÔÇÖde ikinci doz a┼č─▒s─▒n─▒ olan ki┼či say─▒s─▒ 10 milyonu ge├žti. ─░yi okumalar!

­čÜÇ Aykut Erdo─čdu, ├╝zerimize roket d├╝┼čebilir, Hindistan

Bug├╝n T├╝rkiyeÔÇÖnin g├╝ndeminde Cumhurba┼čkan─▒ Erdo─čanÔÇÖ─▒n Aykut Erdo─čduÔÇÖya a├žt─▒─č─▒ tazminat davas─▒ vard─▒. D├╝nyada ise g├╝ndem Hindistan. ─░yi okumalar!

­čöó ─░┼čsizlik, cari a├ž─▒k, Myanmar

Date

12 NisanÔÇÖdan herkese merhaba!

­čô░ Man┼četler;

­čöó ─░┼čsizlik rakamlar─▒

­čĄŁ Rusya-T├╝rkiye ili┼čkileri

­čÜ┤ Cumhurba┼čkanl─▒─č─▒ Bisiklet Turu

Keyifli okumalar!

T├ťRK─░YE’DEN GEL─░┼×MELER

T├╝rkiye ─░statistik Kurumu’nun verilerine g├Âre, ┼čubat d├Âneminde i┼čsizlik 0,7 puanl─▒k art─▒┼čla %13,4’e┬áula┼čt─▒.

  • Detay:┬áT├╝rkiye genelinde 15 ve daha yukar─▒ ya┼čtaki ki┼čilerde i┼čsiz say─▒s─▒, 2021 y─▒l─▒ ┼čubat ay─▒nda bir ├Ânceki aya g├Âre 250 bin ki┼či artt─▒ ve 4 milyon 236 bin ki┼čiye ula┼čt─▒.

  • Kay─▒t d─▒┼č─▒:┬áSGK’ya ba─čl─▒ olmadan ├žal─▒┼čanlar─▒n toplam ├žal─▒┼čanlar i├žindeki pay─▒n─▒ g├Âsteren kay─▒t d─▒┼č─▒ ├žal─▒┼čanlar─▒n oran─▒ ise bir ├Ânceki y─▒l─▒n ayn─▒ ay─▒na g├Âre 2,8 puan azald─▒ ve %27,4 olarak ger├žekle┼čti.


Cari a├ž─▒k ┼čubat ay─▒nda 2,61 milyar dolara y├╝kseldi. B├Âylece y─▒ll─▒k cari i┼člemler a├ž─▒─č─▒ 37,8 milyar dolara ula┼čt─▒. ─░ki ayl─▒k kayna─ča belirsiz para ├ž─▒k─▒┼č─▒ ise 5 milyar 416 milyon dolar┬áoldu.

  • Ayr─▒nt─▒lar:┬áD├╝nyaÔÇÖn─▒n haberine g├Âre hizmetler dengesi kaynakl─▒ giri┼člerin 984 milyon dolar azalarak 494 milyon dolara gerilemesi, birincil gelir dengesinden kaynaklanan net ├ž─▒k─▒┼člar─▒n 390 milyon dolar artarak 1 milyar 171 milyon dolara ula┼čmas─▒; d─▒┼č ticaret a├ž─▒─č─▒n─▒n bir ├Ânceki y─▒l─▒n ayn─▒ ay─▒na g├Âre 122 milyon dolar artarak 2 milyar 65 milyon dolara y├╝kselmesinde etkili oldu.


Ukrayna Devlet Ba┼čkan─▒ Volodomor Zelenskiy, 9. Ukrayna-T├╝rkiye Y├╝ksek D├╝zeyli Stratejik Konseyi toplant─▒s─▒na kat─▒lmak ├╝zere ─░stanbul’da Cumhurba┼čkan─▒ Recep Tayyip Erdo─čan ile┬ábulu┼čtu.

  • Rusya demeci:┬á“T├╝rkiye olarak Ukrayna’n─▒n toprak b├╝t├╝nl├╝─č├╝n├╝ ve egemenli─čini g├╝├žl├╝ bi├žimde savunduk” diyen Cumhurba┼čkan─▒ Erdo─čan, “K─▒r─▒m’─▒n ilhak─▒n─▒ tan─▒mama y├Ân├╝ndeki prensip karar─▒m─▒z─▒ bir kez daha teyit ettik” s├Âzleriyle bas─▒n a├ž─▒klamas─▒na devam etti.


Rusya, 15 Nisan-1 Haziran tarihleri aras─▒ndaki T├╝rkiye u├žu┼člar─▒na k─▒s─▒tlama getirdi─čini┬áa├ž─▒klad─▒.┬áKarar─▒n koronavir├╝sle m├╝cadele kararlar─▒ kapsam─▒nda al─▒nd─▒─č─▒n─▒ belirtelim.

  • Ayr─▒ca:┬áBug├╝n M─▒s─▒r Cumhurba┼čkan─▒ Abd├╝lfettah el-Sisi ile g├Âr├╝┼čen Rusya D─▒┼či┼čleri Bakan─▒ Sergey Lavrov, T├╝rkiye’nin Ukrayna’ya insans─▒z hava ara├žlar─▒ (─░HA) tedarik etmesiyle ilgili soruya “Moskova, T├╝rkiye ve di─čer ├╝lkeleri Kiev’in militarist e─čilimlerinin te┼čvik edilmemesi konusunda uyar─▒yor”┬áyan─▒t─▒n─▒ verdi.


56. Cumhurba┼čkanl─▒─č─▒ Bisiklet TuruÔÇÖnun ikinci etab─▒ bug├╝n KonyaÔÇÖda d├╝zenlendi. 144,9 kilometrelik Konya-Konya etab─▒n─▒, son 100 metrede yapt─▒─č─▒ atakla Mark Cavendish┬ábirinci bitirdi.┬áBisiklet sporunun en ├Ânemli y─▒ld─▒zlar─▒ndan biri olan Cavendish, ├╝├ž y─▒l sonra ilk yar─▒┼č─▒ KonyaÔÇÖda kazand─▒.

Foto─čraf: Cyling Weekly


D├ťNYADAN GEL─░┼×MELER

S├╝vey┼č Kanal─▒’nda trafi─činin alt─▒ g├╝n boyunca durmas─▒na sebebiyet veren Ever Given isimli konteyner gemisi, M─▒s─▒rl─▒ yetkililer taraf─▒ndan al─▒konuldu. M─▒s─▒rl─▒ yetkililer, geminin serbest b─▒rak─▒lmas─▒ i├žin ┼čirket sahibi Evergreen’in 1 milyar dolarl─▒k bir tazminat ├Âdemesi gerekti─čini┬ás├Âyl├╝yorlar.

  • Gerisi:┬áD├Ârt futbol sahas─▒ uzunlu─čunda dev konteyner gemisi Ever Given, k├╝resel ticaretin %12ÔÇÖsini sa─člayan S├╝vey┼č Kanal─▒ÔÇÖna s─▒k─▒┼čarak d├╝nyan─▒n en i┼člek ticaret yollar─▒ndan birini t─▒kam─▒┼čt─▒. Detaylar i├žin sizleri Ebru Bozkurt’un S├╝vey┼č Kanal─▒ Krizi isimli┬áyaz─▒s─▒na┬áalal─▒m.


Karada─č y├Ânetimi, Ku┼čak ve Yol kredisiyle in┼ča edilen 1 milyar dolarl─▒k tamamlanmam─▒┼č otoyol projesi i├žin AB’nin deste─čini┬áistiyor.

  • Neden ├Ânemli?┬á├çin merkezli Ku┼čak ve Yol ┼čirketi taraf─▒ndan in┼ča edilen proje esas─▒nda K─▒ta Avrupas─▒ÔÇÖn─▒ etkilemek i├žin oynanan ├žok daha b├╝y├╝k bir jeopolitik bir m├╝cadelenin par├žas─▒ say─▒labilir. Br├╝ksel’in bu iste─če verece─či cevap, belki de Balkanlar ve AB aras─▒ndaki dinamikleri belirleyecek.


├çin Devlet Piyasa D├╝zenleme Kurumu, tekelle┼čme kar┼č─▒t─▒ yasay─▒ ihlal etti─či gerek├žesiyle e-ticaret ┼čirketi Alibaba’ya 2,8 milyar dolar ceza kesti. Bu say─▒n─▒n ┼čirketin ana pazar─▒ ├çin’de elde etti─či gelirlerin %4’├╝ne tekab├╝l etti─čini┬ábelirtelim.

  • Ceza rekoru:┬áAlt─▒ y─▒l ├Ânce ABD merkezli ├žip ├╝reticisi Qualcomm, ├çin’de tekelle┼čme kar┼č─▒t─▒ yasa kapsam─▒nda 975 milyon dolarl─▒k bir ceza yemi┼čti. AlibabaÔÇÖn─▒n bu cezas─▒ yeni bir rekabet cezas─▒ rekoru olarak ├çin tarihine ge├žti.

  • Gerisi:┬á├çin h├╝k├╗metinin d├╝zenlemelerini ele┼čtirmesinin ard─▒ndan uzun s├╝re ortalarda g├Âr├╝nmedi─či i├žin h├╝k├╝metle aras─▒n─▒n bozuk oldu─ču iddia edilen Jack Ma, ├çinÔÇÖin devlet gazetesinin haz─▒rlad─▒─č─▒ ÔÇťGiri┼čimci Liderler ListesiÔÇŁnden┬á├ž─▒kar─▒lm─▒┼čt─▒.

  • Ne olmu┼čtu?┬áAlibaba GroupÔÇÖun kurucusu Jack Ma, ge├žti─čimiz 24 EkimÔÇÖde ├çin h├╝k├╗metinin d├╝zenlemelerini ele┼čtirmi┼č, bunun ├╝zerine MaÔÇÖn─▒n sahibi oldu─ču Ant GroupÔÇÖun 37 milyar dolarl─▒k halka arz─▒ durdurulmu┼čtu.


Myanmar’daki aktivistler, Bago kentindeki darbe kar┼č─▒t─▒ g├Âsterilerde en az 80 ki┼činin daha hayat─▒n─▒ kaybetti─čini┬áduyurdu.

  • Ayr─▒nt─▒lar:┬áOrdunun cesetlere el koydu─ču, bu sebeple de ├Âlenlerin ger├žek say─▒s─▒n─▒n hi├žbir zaman bilinemeyebilece─či gelen a├ž─▒klamalar aras─▒nda. 1 ┼×ubat’taki darbenin ard─▒ndan ├╝lke genelinde en az 600 ki┼činin g├Âsterilerde ├Âld├╝r├╝ld├╝─č├╝ tahmin ediliyor.

Foto─čraf: ABC News


Birle┼čik Krall─▒k Ba┼čbakan─▒ Boris Johnson, eski ba┼čbakan David Cameron ve iflas eden finans devi Greensill Capital hakk─▒nda ba─č─▒ms─▒z bir soru┼čturma┬ába┼člatt─▒.

  • Detay:┬áJohnson’─▒n s├Âzc├╝s├╝, incelemeyle “tedarik zinciri finansman─▒ hususunda ve Greensill’in oynad─▒─č─▒ rol├╝n” ve “s├Âzle┼čmelerin g├╝vence alt─▒na al─▒nma ┼čeklinin”┬á ortaya ├ž─▒kar─▒laca─č─▒n─▒ aktard─▒. Cameron’un olas─▒ “├Âzel lobi faaliyetleri” de incelenecek.


EKONOM─░
 

Varl─▒k Fonlar─▒ ve Norve├ž ├ľrne─či
Sinan Lahur

D├╝nyan─▒n en b├╝y├╝k varl─▒k fonu Norve├ž Varl─▒k Fonu, yenilenebilir enerjiye ilk yat─▒r─▒m─▒n─▒ Danimarka merkezli Orsted ┼čirketinden %50 hisse alarak yapt─▒.

Foto─čraf: D├╝nya

Varl─▒k fonu terimi literat├╝r├╝m├╝ze 2016 y─▒l─▒nda T├╝rkiye Varl─▒k FonuÔÇÖnun kurulmas─▒yla┬ágirdi. Ard─▒ndan ise 2017 y─▒l─▒nda hazinenin b├╝y├╝k kamu ┼čirketlerinde sahip oldu─ču hisselerin tamam─▒n─▒n da fona aktar─▒lmas─▒ b├╝y├╝k tart─▒┼čmalara sebep┬áolmu┼čtu. ─░laveten, fonun Say─▒┼čtay denetiminin d─▒┼č─▒nda┬áolmas─▒┬áve T├╝rkiyeÔÇÖnin makroekonomik ko┼čullar─▒n─▒n b├Âyle bir fon olu┼čturmaya m├╝sait┬áolmamas─▒┬áda ifade edildi. Ancak, 2017ÔÇÖden g├╝n├╝m├╝ze bir├žok kamu ┼čirketinin hissesi ve ├Ânemli kamu varl─▒klar─▒ fona aktar─▒ld─▒ ve g├╝n├╝m├╝zde fon art─▒k dev bir portf├Âye┬ásahip. Peki varl─▒k fonlar─▒ nedir ve ne i┼č yaparlar? Gelin beraber inceleyelim.

Varl─▒k fonlar─▒
Asl─▒nda terimin do─čru kullan─▒m─▒ Sovereign Wealth Fund (Ulusal Varl─▒k Fonu) olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒k─▒yor. Ulusall─▒k k─▒stas─▒ ise bu tarz finansal kurulu┼člar a├ž─▒s─▒ndan olmazsa olmaz mahiyette. Zira bu tarz kurulu┼člar─▒n ama├žlar─▒ndan birisi de ├╝lkelerin ihra├ž ettikleri emtialar (petrol, do─čal gaz, elmas vs.) veya b├╝t├že fazlalar─▒ sayesinde yaratt─▒klar─▒ kaynaklar─▒n┬áde─čerlendirilmesi. Bu kaynaklar─▒n de─čerlendirilmesi ise yurt d─▒┼č─▒ndaki ba┼čka varl─▒klara yat─▒r─▒m yap─▒lmas─▒ ile ger├žekle┼čtiriliyor. Bu sayede de yat─▒r─▒m yapan ├╝lke, makroekonomik hedeflerine ula┼čmak a├ž─▒s─▒ndan kendisine kaynak yaratabilmi┼č oluyor ve yarat─▒lan istikrar ile nesiller aras─▒ refah┬ása─članabiliyor. Belirtmek laz─▒m ki; finansal kaynak yaratmak yerine ba┼čka ├╝lkelerdeki mevkida┼člar─▒ kuruyor diye varl─▒k fonlar─▒n─▒n kuruldu─ču da ifade┬áediliyor.

Ancak, varl─▒k fonlar─▒n─▒n y├Ânetimi genellikle ilgili devlet taraf─▒ndan y├╝r├╝t├╝ld├╝─č├╝ i├žin herhangi bir b├╝rokratik sistemde ya┼čan─▒lan s─▒k─▒nt─▒lar bu olu┼čumlarda da mevcut. Misal, kamunun hesap verilebilirli─či,┬á┼čeffafl─▒─č─▒┬áve devletin piyasalara bu kadar dahil┬áolmas─▒┬ávarl─▒k fonlar─▒na y├Âneltilen ele┼čtirilerden. Tabi olduklar─▒ standartlar─▒ geli┼čtirmek i├žin varl─▒k fonlar─▒n─▒n kurmu┼č oldu─ču global organizasyon dahi┬ábulunmakta.

G├╝n├╝m├╝zde ise en b├╝y├╝k 95 varl─▒k fonunun toplam de─čeri 8 trilyon dolara tekab├╝l ediyor. Bunlardan baz─▒lar─▒ emtia, baz─▒lar─▒ ise ba┼čka kaynaklar─▒n gelirlerinden olu┼čan tasarruflarla yat─▒r─▒m yap─▒yor. Norve├ž Varl─▒k Fonu birinci s─▒rada. T├╝rkiye Varl─▒k Fonu ise 33 milyar┬ádolar┬áile listede 12. s─▒rada.

Norve├ž Varl─▒k Fonu
Norve├ž Varl─▒k FonuÔÇÖnun hikayesi ise 1960ÔÇÖlara dayan─▒yor. Norve├ž, ilk petrol├╝ 1969 y─▒l─▒nda Kuzey Buz DeniziÔÇÖnde ke┼čfediyor ve iki y─▒l sonra da i┼člemeye ba┼čl─▒yor. Ard─▒ndan 1990ÔÇÖlarda ise petrol ├╝retiminden ├Ânemli miktarda gelir birikiyor ve Norve├ž h├╝k├╗meti de bu gelirin uzun vadeli y├Ânetimini desteklemek ve gelecek nesillere aktarmak i├žin Norve├ž Varl─▒k FonuÔÇÖnu┬ákuruyor.

Ancak 1990-1995 y─▒llar─▒ aras─▒nda fona b├╝t├že aktar─▒m─▒ yap─▒lam─▒yor ├ž├╝nk├╝ ilgili d├Ânemde Norve├žÔÇÖteki durgunluk nedeniyle ├╝lke b├╝t├že fazlas─▒ veremiyor. Fon ise, 1996 y─▒l─▒nda 7,2 milyar dolarl─▒k ilk yat─▒r─▒m─▒n─▒┬áal─▒yor. Norve├ž Varl─▒k Fonu g├╝n├╝m├╝zde 1,3 trilyon dolar─▒na yak─▒n de─čerde. (T├╝rkiyeÔÇÖnin 2019 y─▒l─▒nda GSYHÔÇÖs─▒ ise 800 milyar dolar civar─▒nda.) Fon, 1998 y─▒l─▒nda Norve├žÔÇÖin GSYHÔÇÖsinin %15ÔÇÖine kar┼č─▒l─▒k gelirken g├╝n├╝m├╝zde %300ÔÇÖ├╝ne denk geliyor ve d├╝nyan─▒n en┬áb├╝y├╝k┬ávarl─▒k fonu. Halihaz─▒rda 72 ├╝lkede ve bir├žok sekt├Ârde toplamda 1 trilyon dolara yak─▒n yat─▒r─▒m─▒┬ábulunmakta. T├╝rkiyeÔÇÖde de bir├žok enerji ve end├╝stri ┼čirketinde toplamda 812 milyon dolar yat─▒r─▒m─▒┬ámevcut. Fonun ayn─▒ zamanda en ┼čeffaf fon┬áoldu─ču┬áve yat─▒r─▒m yapt─▒─č─▒ ┼čirketlerin vergi ka├ž─▒rmalar─▒ durumunda yat─▒r─▒mlar─▒n─▒ geri┬á├žekti─či┬áde bilinenler┬áaras─▒nda. Son olarak, Norve├žÔÇÖin bu kadar tasarruf yap─▒p, ┼čimdiki nesillerin refah─▒n─▒ gelecek nesillere bu kadar transfer etmesi de┬áele┼čtirilmi┼čti.

Fonun yenilenebilir enerjiye ilk yat─▒r─▒m─▒
Norve├ž Varl─▒k Fonu 7 Nisan 2021 tarihinde yapt─▒klar─▒ a├ž─▒klama ile Danimarka men┼čeli Offshore r├╝zgar paneli ┼čirketi OrstedÔÇÖin %50 hissesini 1,3 milyar avro bedel ile sat─▒n alaca─č─▒n─▒┬áduyurdu. ┼×irket, ilk defa halka kapal─▒ yenilenebilir enerji ┼čirketine yat─▒r─▒m yapmaktan mutlu olduklar─▒n─▒┬áa├ž─▒klad─▒. Fon, a├ž─▒klad─▒─č─▒ strateji planlar─▒nda ise birle┼čmelerdeki aktif pozisyonlar─▒n─▒ art─▒raca─č─▒n─▒ ve olabilecek en y├╝ksek geliri elde etmek istediklerini┬áa├ž─▒klad─▒.

Sonu├ž olarak varl─▒k fonlar─▒ ├╝lkelerin tasarruf edebildikleri fazla gelirlerinin do─čru y├Ânetimi ile kaynak yarat─▒p gelecek nesillere refah aktar─▒m─▒ yapabilmek i├žin kurulan finansal yap─▒lar. Norve├ž Varl─▒k Fonu da d├╝nyan─▒n en b├╝y├╝k varl─▒k fonu ve gelirlerini fosil yak─▒t olan petrol sat─▒┼člar─▒ndan elde ediyor. Bu sat─▒┼člar ile de┬áilk defa yenilenebilir enerjiye yat─▒r─▒m yapt─▒. Fonun enerji sekt├Âr├╝ a├ž─▒s─▒ndan yat─▒r─▒m projeksiyonunun nas─▒l olaca─č─▒n─▒ kestirmek tabiki de g├╝├ž ancak, varl─▒─č─▒n─▒ petrole bor├žlu olan finansal bir kurulu┼čun yenilenebilir enerjiye yat─▒r─▒m yapmas─▒n─▒ da paradigmada b├╝y├╝k bir kayma olarak yorumlamak yanl─▒┼č olmayacakt─▒r.

├ľNCEK─░ ─░├çER─░KY├╝kselme Devri
SONRAK─░ ─░├çER─░KVarl─▒k Fonlar─▒ ve Norve├ž ├ľrne─či