├ľneriler

­čŚ│´ŞĆ Erken se├žim ├ža─čr─▒s─▒, Filistin-─░srail, turizm tan─▒t─▒m videosu

T├╝rkiye'de bug├╝n bir├žok ├Ânemli g├╝ndem vard─▒. Muhalefet, erken se├žim ├ža─čr─▒s─▒ yapt─▒. Turizm Bakanl─▒─č─▒'n─▒n tan─▒t─▒m videosu ise g├╝ndemi de─či┼čtirdi.

ÔÜŻ´ŞĆ ┼×ampiyonlar Ligi finali, Sedat Peker, Filistin-─░srail

Bug├╝n ┼×ampiyonlar Ligi T├╝rkiye'den al─▒nd─▒ ve Portekiz'e verildi. Sedat Peker ise yeni bir video payla┼čt─▒. ─░yi okumalar!

­čĺë Sinovac izni, ─░srail protestolar─▒, Amazon

T├╝rkiye'de a┼č─▒ tedariki ile ilgili geli┼čmeler devam ederken, t├╝m d├╝nyan─▒n g├╝ndemi Filistin-─░srail aras─▒nda ya┼čananlar. ─░yi okumalar!

­čĺé Gazze, ─░kizdere, ┼×ampiyonlar Ligi finali

─░srail'in Gazze ┼čeridine sald─▒r─▒lar─▒ devam ediyor. T├╝rkiye GP iptal edildi, ┼×ampiyonlar Ligi finali de yeniden T├╝rkiye'den al─▒nabilir. ─░yi okumalar!

­čŹľ Beslenme ├Âzel

Novus Ye┼čil'de bu haftan─▒n g├╝ndemi beslenme. B├Âcek diyetleri ve et t├╝ketimini "Ye┼čil" a├ž─▒s─▒ndan inceliyoruz. ─░yi okumalar!

­čŚ×´ŞĆ Mescid-i Aksa, Sedat Peker, Kolombiya’da neler oluyor?

T├╝rkiye'de ve d├╝nyada g├╝ndem yo─čun. Kud├╝s Mescid-i Aksa ├ževresindeki ├žat─▒┼čmalar s├╝r├╝yor, Kolombiya'daki eylemler ise hen├╝z sonlanmad─▒. ─░yi okumalar!

­čĺŹ B├╝y├╝k Gates bo┼čanmas─▒, ┼čirketlerin evlilikleri, Reebok

Novus ─░┼č D├╝nyas─▒'nda bu hafta evlilik ve bo┼čanma konular─▒n─▒ i┼č d├╝nyas─▒ ├žer├ževesinden i┼čliyoruz. Bill-Melinda Gates ayr─▒l─▒─č─▒n─▒n detaylar─▒ belli oluyor.

­čô░ Soylu-─░mamo─člu, a┼č─▒lar─▒n m├╝lkiyeti, ramazan ay─▒nda trafik kazalar─▒

T├╝rkiye'de ─░├ži┼čleri Bakan─▒ S├╝leyman Soylu ile ─░BB Ba┼čkan─▒ Ekrem ─░mamo─člu aras─▒ndaki tart─▒┼čma g├╝n├╝n konusu oldu. ─░yi okumalar!

­čĺë A┼č─▒lamada son durum, Faruk Fatih ├ľzer, Kolombiya

Sa─čl─▒k Bakan─▒ Fahrettin Koca, a┼č─▒lamadaki son durumu payla┼čt─▒: T├╝rkiyeÔÇÖde ikinci doz a┼č─▒s─▒n─▒ olan ki┼či say─▒s─▒ 10 milyonu ge├žti. ─░yi okumalar!

­čÜÇ Aykut Erdo─čdu, ├╝zerimize roket d├╝┼čebilir, Hindistan

Bug├╝n T├╝rkiyeÔÇÖnin g├╝ndeminde Cumhurba┼čkan─▒ Erdo─čanÔÇÖ─▒n Aykut Erdo─čduÔÇÖya a├žt─▒─č─▒ tazminat davas─▒ vard─▒. D├╝nyada ise g├╝ndem Hindistan. ─░yi okumalar!

­č¬éKarbondioksitten ├╝retilenler, TBMM’de iklim, Norve├ž

Date

Novus Ye┼čilÔÇÖden herkese merhaba! Bug├╝n 13 Nisan Sal─▒, saat 10:00.

ÔÇťHayat size limon verirse, limonata yap─▒nÔÇŁ derler. Peki hayat size atmosferde birikti─činde g├╝ne┼č ─▒┼č─▒nlar─▒n─▒ hapsedip iklim de─či┼čikli─čine sebep olan karbondioksit molek├╝lleri verirse ne yapabilirsiniz? Cevab─▒ b├╝ltenimizde…

Bu haftan─▒n konular─▒;

­čĺÄÔŤô´ŞĆ Carbon Tech

Ôśü´ŞĆÔŤĆ´ŞĆ Hava madencili─či

­čąĄ  Baloncuklu i├žecekler

­čĆŤ´ŞĆ TBMMÔÇÖde iklim

─░yi okumalar,
Y├Âr├╝kcan


GEL─░┼×MELER

TBMM: Mecliste yeni kurulan K├╝resel ─░klim De─či┼čikli─čini Ara┼čt─▒rma Komisyonu, AK Parti Afyonkarahisar milletvekili Veysel Ero─člu ba┼čkanl─▒─č─▒nda topland─▒. ├ťyelere sunum yapan Ero─člu, havadaki gazlar─▒n bile┼čimi de─či┼čti─či i├žin ya─čmur rejiminde sapmalar oldu─čunu ve hava kalitesinin d├╝┼čt├╝─č├╝n├╝ belirtti. K├Âm├╝r kullan─▒m─▒n─▒n azalt─▒lmas─▒ gerekti─čini savunan Ero─člu, do─čalgaz altyap─▒s─▒n─▒n geni┼čletilmesi gerekti─čini ifade etti. Ayr─▒ca Ero─člu, son y─▒llarda hava kalitesinin artt─▒r─▒lmas─▒ i├žin k├Âm├╝r santrallerine filtre zorunlulu─ču getirildi─čini, kanuni d├╝zenlemelerle eski arabalar─▒n yollardan ├žekildi─čini, duble yollar ve t├╝neller yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ s├Âyledi.

  • Yorum: Paris ─░klim Anla┼čmas─▒ÔÇÖn─▒ imzalamayan tek b├╝y├╝k ├╝lke olan T├╝rkiyeÔÇÖnin yapt─▒─č─▒ ve yapmay─▒ planlad─▒─č─▒ bu uygulamalar ne yaz─▒k ki iklim de─či┼čikli─čine kar┼č─▒ m├╝cadelede geli┼čmi┼č ├╝lkelerin 15-20 sene gerisinde kalmaktad─▒r.

NASA: Amerikan Ulusal Havac─▒l─▒k ve Uzay Dairesi, (NASA) 25 Mart’ta yay─▒mlad─▒─č─▒ bir makale ile insan etkisinin k├╝resel ─▒s─▒nmaya sebep oldu─čunu ilk kez do─črudan kan─▒tlarla tespit etti. ─░nsan-k├╝resel ─▒s─▒nma etkile┼čimi daha ├Ânce modeller ve dolayl─▒ y├Ântemlerle net bir ┼čekilde ortaya konmu┼čtu, fakat bilim insanlar─▒ ilk kez d├╝nyadan uzaya geri g├Ânderilen radyasyon ─▒┼č─▒nlar─▒n─▒ bile┼čiklerine ay─▒rabilmeyi ba┼čard─▒. Bu sayede g├╝ne┼čten d├╝nyaya gelen ─▒┼č─▒nlar─▒n tam olarak nas─▒l atmosferde hapsolduklar─▒n─▒ g├Âzlemleyebilen ara┼čt─▒rmac─▒lar, fosil yak─▒t kaynakl─▒ sera gazlar─▒n─▒n 2003-2018 aras─▒nda d├╝nyan─▒n metrekare ba┼č─▒na 0,5 Watt daha fazla enerji emmesine sebep oldu─čunu tespit etti.


Olimpiyatlar: 2024 Paris Yaz Olimpiyatlar─▒ Y├Ânetim Kurulu, bu etkinli─čin d├╝nyada pozitif ├ževre etkisi olan ilk sportif etkinlik olaca─č─▒n─▒ a├ž─▒klad─▒. Tesislerde yenilenebilir enerji kullan─▒m─▒, toplu ta┼č─▒mayla seyahat ve s├╝rd├╝r├╝lebilir yemek tercihleriyle etkinli─čin karbon ayak izini %50 azaltacak olan komite, karbon kredileri sayesinde olimpiyatlar─▒ net-pozitif bir ┼čekilde ger├žekle┼čtirecek. Ayr─▒ca komite, 2022ÔÇÖde ├ž─▒karaca─č─▒ bir uygulama ile b├╝t├╝n tedarik├žilerini karbon n├Âtr mal ve hizmetler almaya te┼čvik edecek.

Foto─čraf: Shutterstock


Norve├ž: D├╝nyaÔÇÖn─▒n en b├╝y├╝k varl─▒k fonu olan 1,3 trilyon dolarl─▒k Norve├ž Varl─▒k Fonu ilk kez bir yenilenebilir enerji projesine yat─▒r─▒m yapt─▒. K├╝resel ─▒s─▒nmayla m├╝cadele b├╝y├╝rken Norve├ž fonu, portfolyosunu ├že┼čitlendirebilmek i├žin tahvil, bono, hisse senedi ve gayrimenkulun yan─▒ s─▒ra enerji ┼čirketlerine yat─▒r─▒m yapaca─č─▒n─▒ a├ž─▒klad─▒ ve Hollanda a├ž─▒klar─▒ndaki bir r├╝zgar enerjisi santraline 1,6 milyar dolar ├Âdeyerek %50 ortak oldu.

  • Arka plan: 1990ÔÇÖda kurulan Norve├ž Varl─▒k FonuÔÇÖnun amac─▒ ├╝lkenin petrol ve do─čalgazdan elde etti─či gelirle yat─▒r─▒m yapmak. D├╝nyadaki t├╝m halka a├ž─▒k ┼čirketlerin %1,4ÔÇÖl├╝k hissesine sahip olan fonun Apple, Microsoft ve Samsung gibi ┼čirketlerde de ├Ânemli pay─▒ bulunuyor.

CARBON TECH

Karbondioksitten bir sekt├Âr: Carbon Tech
Seda Sarp

Kaynak: iStockGuzaliia Filimonova

Hi├ž karbondioksitin tad─▒na bakt─▒n─▒z m─▒? Peki hi├ž karbondioksit giydiniz mi? Bu nas─▒l m─▒ m├╝mk├╝n? Okumaya devam edin.

Daha ├Ânceki bir b├╝ltenimizde fosil yak─▒t kullanan fabrikalar, g├╝├ž santralleri ve petrol rafinelerinin karbon sal─▒n─▒m─▒n─▒ azaltan karbon yakalama ve depolama teknolojilerini (─░ng: Carbon Capture, Utilization and Storage, CCS) incelemi┼čtik. ├ľte yandan atmosferde h├ólihaz─▒rda bulunan karbondioksit gaz─▒n─▒ (CO2) do─črudan havadan yakalama teknolojisi ile ay─▒klay─▒p sonsuza kadar yeralt─▒na g├Âmerek bertaraf da edebiliriz. Peki ├že┼čitli y├Ântemlerle yakalanan karbonu yeralt─▒na g├Âmmek d─▒┼č─▒nda nas─▒l de─čerlendirebiliriz? Kimyasal madde ├╝retimi, in┼čaat malzemeleri, sentetik yak─▒tlar, plastikler ve hatta i├žecekler bunlardan sadece birka├ž─▒.

─░nsanl─▒─č─▒n en b├╝y├╝k sorunlar─▒n─▒ ├ž├Âzmek i├žin yar─▒┼čmalar d├╝zenleyen XPrize, en yarat─▒c─▒ karbon kullanma y├Ântemine 20 milyon dolar ├Âd├╝l vadediyor. 2015ÔÇÖte ba┼člayan yar─▒┼čman─▒n ┼×ubat 2021ÔÇÖde yap─▒lmas─▒ planlanan finali, Covid-19 sebebiyle 2021 yaz─▒na ertelendi. Finalist tak─▒mlar─▒n ├╝r├╝nleri aras─▒nda karbondioksitten yap─▒lan bileklikler, dezenfektan, votka, yoga mat─▒, ├žanta ve g├╝ne┼č g├Âzl├╝─č├╝ gibi enteresan ├╝r├╝nler bulunuyor. Peki b├╝y├╝k ├Âd├╝l├╝ hangi tak─▒m hak ediyor?

─░┼čte finalist ┼čirketler:

  • Air Co.: New York merkezli startup, end├╝striden sal─▒nan karbondioksit ile suyun par├žalanmas─▒ndan elde edilen hidrojenin tepkimesiyle votka ve el dezenfektan─▒ gibi alkol bazl─▒ ├╝r├╝nler ├╝retiyor. Sistem i├žin gerekli enerji ise g├╝ne┼č panellerinden sa─član─▒yor. ├ťretilen her 750 ml ┼či┼če i├žin yakla┼č─▒k 500 gram karbondioksit kullan─▒l─▒yor. ├ťretimde sal─▒nan karbondioksitten daha fazlas─▒ kullan─▒ld─▒─č─▒ i├žin s├╝re├ž net karbon negatif ve minimal yan ├╝r├╝n olu┼čmas─▒ sebebiyle Air Vodka d├╝nyan─▒n en saf votkalar─▒ndan biri olma ├Âzelli─čine sahip.

Air Co.ÔÇÖnun havadan ├╝retilen votkas─▒
Kaynak: AirCo.

  • Carbon Upcycling-Newlight: Carbon Upcycling, k├╝l gibi karbon i├žeren at─▒k toz maddeleri havadan yakalanan karbondioksit ile zenginle┼čtirerek plastikler, ├žimento, korozyon kaplamalar─▒ ve t├╝ketici ├╝r├╝nlerinde katk─▒ maddesi olarak kullan─▒lan nanopar├žac─▒klar ├╝retiyor. Newlight ise okyanusta bulunan mikroorganizmalar yard─▒m─▒yla plastik ve deri yerine kullan─▒labilen AirCarbon ad─▒nda bir biyoplastik ├╝retiyor. ─░ki tak─▒m teknolojilerini birle┼čtirerek karbon negatif g├╝ne┼č g├Âzl├╝─č├╝, ├žanta, saat, kalem, y├╝z├╝k ve yoga mat─▒ gibi g├╝nl├╝k hayatta kullan─▒labilen ├╝r├╝nler geli┼čtiriyor.

Carbon UpcyclingÔÇÖin karbondan ├╝retti─či kalem.
Kaynak: Carbon Upcycling

  • Breathe: Hindistan merkezli startup fabrika bacalar─▒ndan yakalanan karbondan metanol ├╝retiyor. ┼×irket, bu y├Ântemle ├╝retilen metanol├╝ %15 oran─▒nda benzinle kar─▒┼čt─▒r─▒larak alternatif bir yak─▒t olarak kullan─▒labilece─čini savunuyor.
  • C4X: ├çin merkezli C4X, plastik maddelere havadan ve fosil yak─▒t kullanan tesislerden yakalanan karbondioksit enjekte ederek k├Âp├╝k ├╝retiyor. G├╝n├╝m├╝zde bu k├Âp├╝k, ayakkab─▒ taban─▒ndan kahve bardaklar─▒na, araba ve u├žak i├žlerinden g─▒da paketlerine kadar bir├žok alanda kullan─▒l─▒yor.
  • Carbonbuilt: ABD merkezli startup, kalsiyum hidroksit ve karbon i├žeren at─▒k maddeleri kullanarak ├╝retti─či ├žimentoyu karbondioksit ile doyurarak in┼čaat malzemesi olarak kullan─▒yor. B├Âylece yakalanan karbonu binalar─▒n i├žinde hapsederek atmosferdeki karbon oran─▒n─▒ azaltt─▒─č─▒ gibi yap─▒ ham maddelerinin karbon ayak izini de d├╝┼č├╝rm├╝┼č oluyor.
  • Carbon Capture Machine (CCM) ÔÇô Carbon Cure: Birle┼čik Krall─▒k merkezli CCM, yakalanan karbonu kalsiyum ve magnezyum ├ž├Âzeltisine ekleyerek, kalsiyum karbonat (PCC) ve magnezyum karbonat (PMC) ├╝retiyor. PCC, ka─č─▒t, plastik, boya ve yap─▒┼čt─▒r─▒c─▒ ├╝retiminde kullan─▒l─▒rken ├žimento haline getirilen PMC, in┼čaat malzemesi olarak kullan─▒labiliyor. Kanada merkezli Carbon Cure ise benzer bir ┼čekilde ├žimentoya karbondioksit enjekte ederek ├žimentoyu g├╝├žlendiriyor ve yap─▒ malzemelerinin karbon ayak izini azalt─▒yor.
  • Carboncorp: Carboncorp, yakalanan karbondioksitten hafif, esnek, y├╝ksek iletkenli─če sahip ve ├želikten daha kuvvetli olan karbon nanot├╝pleri ucuz bir ┼čekilde ├╝retebiliyor. Karbon nanot├╝pler geleneksel olarak ├žok da s├╝rd├╝r├╝lebilir olmayan pahal─▒ y├Ântemlerle ├╝retiliyor. ├ľzellikle elektronik end├╝strisinde s─▒k├ža kullan─▒lan karbon nanot├╝pler, metallere k─▒yasla daha hafif bir alternatif sundu─ču i├žin g├╝n├╝m├╝zde u├žaklar, spor arabalar ve atletik ekipmanlarda da tercih ediliyor.
  • CERT: Kanada merkezli bu ┼čirket, elektrokimyasal bir y├Ântem olan yapay fotosentez ile t─▒pk─▒ bitkilerin besin ├╝retmesi gibi su, karbondioksit ve yenilenebilir enerji kullanarak ├Âzellikle plastik ├╝retiminde ihtiya├ž duyulan etilen ve ├že┼čitli ba┼čka yak─▒tlar ├╝retiyor.
  • Dimensional Energy: Dimensional Energy, karbondioksiti yak─▒t, plastik ve ├že┼čitli de─čerli kimyasallara ├ževirmek i├žin ├Âzel bir y├Ântem geli┼čtirmi┼č. Aynalarla g├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒n─▒ fotokatalitik reakt├Ârlere y├Ânlendiren ┼čirket, bu kimyasallar─▒ ├╝retmek i├žin ─▒┼č─▒k yard─▒m─▒yla ger├žekle┼čen tepkimeler kullan─▒yor.

Finalist ┼čirketler aras─▒ndan 20 milyon dolar─▒ kimin kazanaca─č─▒ hen├╝z me├žhul, ancak t├╝m teknolojiler temiz hava ve parlak bir gelecek i├žin benzersiz ├ž├Âz├╝mler sunuyor. Peki sizin favoriniz hangisi?


B─░L─░YOR MUSUNUZ?

Piyasadaki gazl─▒ i├žecekler genelde s─▒v─▒lara karbondioksit enjekte ederek baloncuk yap─▒s─▒na ula┼č─▒r. ─░├žecek ne kadar so─čuk ise karbondioksitin ├ž├Âz├╝n├╝rl├╝─č├╝ artar ve i├žece─če daha iyi hapsolur. Bu y├╝zden gazl─▒ i├žecekleri buzdolab─▒nda saklamak daha iyidir. D├╝nyadaki karbondioksit kullan─▒m─▒n─▒n yakla┼č─▒k be┼čte biri i├žecek end├╝strisinden gelmektedir. Normalde ├Âzel olarak ├╝retilen bu karbondioksit iler─░de havadan veya fabrikalardan yakalanan karbondioksitle de─či┼čtirilebilir. ├ľrne─čin ─░svi├žreÔÇÖde Coca ColaÔÇÖn─▒n alt ┼čirketi olan Valser, 2019ÔÇÖda do─črudan havadan yakalama ile elde edilen karbonu i├žeceklerinde bu ┼čekilde kullanmaya ba┼člad─▒.

Kaynak: Coca-Cola


├ľNER─░LER

Karbon yakalama ve Carbon Tech alan─▒nda ├žal─▒┼čan ┼čirketler, giri┼čimler ve ki┼čilerle tan─▒┼čmak m─▒ istiyorsunuz? O zaman AirMiners (hava madencileri) tam arad─▒─č─▒n─▒z platform. AirMiners, havadan karbon ay─▒klamak ve karbondan ├╝r├╝n yaratmak isteyen giri┼čimcilerin, ┼čirketlerin, akademisyenlerin ve genel olarak bu konuda bilgilenmek isteyenlerin bulu┼čtu─ču bir kom├╝nite.

Web sayfalar─▒nda yararl─▒ bir├žok kaynak bulunduran AirMiners, ayn─▒ zamanda d├╝zenli online etkinlikler de d├╝zenliyor. 14-15 NisanÔÇÖda d├╝zenleyecekleri bir sonraki etkinlikleri ise Carbon Tech alan─▒ndaki ┼čirketlerin ve giri┼čimcilerin fikirlerini 2 dakikada sunacaklar─▒ h─▒zland─▒r─▒lm─▒┼č giri┼čimcilik g├╝nleri.

├ľNCEK─░ ─░├çER─░KVarl─▒k Fonlar─▒ ve Norve├ž ├ľrne─či
SONRAK─░ ─░├çER─░KKarbondioksitten bir sekt├Âr: Carbon Tech