ÖNERİLER

Rusya ve Ukrayna Gerginliğini Anlamak

Rusya ve Ukrayna arasında esen soğuk rüzgârlar, geçtiğimiz hafta Rusya’nın Ukrayna sınırına yığınak yapmasıyla yeni bir boyuta taşındı.

Merkez Bankası ve Siyaset: “Faiz sebeptir”

Merkez Bankası'nın art arda aldığı faiz indirimi kararları sonrası Türkiye, tarihinin en büyük kur krizlerinden birini yaşıyor. Peki merkez bankaları, faiz indirimleri ve siyaset hangi bağlamda incelenebilir?

Rakamlarla Türkiye’nin Gençleri

İstanbul Ekonomi Araştırma tarafından Türkiye genelinde 18-30 yaş arası 3000 genç ile gerçekleştirilen araştırma çalışmasının raporu 12 Kasım 2021 tarihinde yayımlandı. Raporda Türkiye'nin gençlerine dair son derece ilgi çekici veriler bulunuyor.

2 Kasım 2021 ABD Seçimleri

ABD'nin sınırlı sayıda eyaleti 2 Kasım 2021 tarihinde valilik ve diğer bir takım koltuklar için sandığa gitti. Seçimin sonuçları 2022'de yaşanacak ara seçimlerin tonunu belirleyeceğe benziyor.

Beş Milyon

Resmi rakamlara göre Covid-19 pandemisi, bu hafta itibarıyla tüm dünyada beş milyondan fazla can aldı. Bu önemli verinin gölgesinde Covid-19'a dair son gelişmeleri inceliyoruz.

Çin’in yeni oyunu

Çin, eğlence sektörlerine dair yaklaşık 1 yıldır sürdürdüğü sıkı politikalarına her geçen gün yenisini eklemeye devam ediyor.

Biden’ın Mirası: Altyapı ve Sosyal Güvenlik Yasaları

2020'de gerçekleşen ABD seçimleri sonrası Demokrat Parti'nin başkan adayı Joe Biden ABD Başkanı seçilmiş, ABD Senatosu Demokrat Parti ve Cumhuriyetçi Parti arasında 50-50 paylaşılmıştı....

Avrupa Birliği Çalkalanmaya Devam Ediyor

Geçtiğimiz haftalarda başta Almanya genel seçimleri olmak üzere önemli gelişmelere sahne olan Avrupa Birliği üye ülkelerinin gündemi bu hafta da aynı tempoyla devam etti.

Çin’in Yaklaşan Enerji Krizi

Geçtiğimiz hafta itibarıyla Çin'in bazı bölgelerinde elektrik kesintileri başladı. Bu yaşananlar aslında son 2 yılda gözlemlenen gelişmelerin bir özeti, yakın gelecek hakkında da önemli birer ipucu olma niteliği taşıyor.

Çin’in Hayalet Şehirleri ve Evergrande

Daha 2 hafta önce çok az kişinin bildiği Çinli dev emlak şirketi Evergrande, artık herkesin konuştuğu bir marka. Finansal sıkıntılar sebebiyle 150 milyar dolarlık borçlarını ödemeyeceği tahmin edilen şirket, Çin'in emlak piyasasına ışık tutuyor.

Merkez Bankası ve Siyaset: “Faiz sebeptir”

Date

Ekonomi dünyası 2018’den beri Türkiye’nin kur politikasına yaklaşımını konuşuyor. Hayat pahalılığının gözle görülür artması ile beraber bu tartışmalar artık vatandaşın da dikkatini çekmiş vaziyette. Halkın %72’si Merkez Bankası’nın bağımsızlığına dair şüphe duyuyor ve iktidar partisi seçmenin ciddi bir kısmı da bu yönergeye katılıyor. Dolayısıyla, her ne kadar bu söylem çeşitli hukuki kaynaklara, kurumun ve iktidarın söylemine ve uluslararası konjonktüre aykırı olsa da TC Merkez Bankası’nın en hafif tabirle iktidarın politikalarını çok ciddi biçimde benimsediği ifade edilebilir. Peki bu politikalar ne?

İktidar partisi olan Ak Parti ve iktidar ortağı Milliyetçi Hareket Partisi, düşük ve “rekabetçi” Türk lirasının uluslararası imalat ve lojistik arenasında Türkiye’yi öne çıkaracağını öngörüyor. Başarılı olacağı iddia edilen sistem, aşağıdaki prensiplere dayanıyor:

  1. Bir şekilde sermayeye erişimi olan kişiler ve kurumlar ya ellerindeki sermayeyle ya da bu sermayeyi teminat göstererek (düşük faiz oranları ile) çektikleri kredi sayesinde bir işletme kuruyor.
  2. Bu işletme, Avrupa’ya göre astronomik boyutlarda ucuzlamış iş gücü ve arsa/taşınmaz imkanlarına erişiyor.
  3. Bu işletme, mal üretiyor.
  4. Bu işletme, bu malları dış pazara satıp dolar/avro kazanıyor, bu kazancını Türk lirasına dönüştürüp Türkiye’de değerlendiriyor.

Peki, enflasyon – faiz – kur sarmalı nasıl işliyor? Yani ideal bir dünyada düşük faiz ve rekabetçi kur, enflasyonu nasıl düşürebilir?

  1. Türkiye’de yürütülen imalat faaliyetlerinin kârlılığının yabancı yatırımcı tarafından fark edilmesi ve Türkiye’de fabrika, imalathane açarak bu faaliyetlere girişmesi hedefleniyor.
  2. Bu sayede Türkiye’ye yabancı imalat şirketleri tarafından dolar/avro girişi olması ve bu durumun da kuru istenilen bir seviyede tutması planlanıyor.

Bu ajandanın neden işe yaramayacağını veya (az da olsa) yarayabileceğini açıklayan ve tartışan onlarca ekonomist mevcut, bu tartışmalar o kaynaklardan takip edilebilir. Yine de belirtmek gerekir ki, Türkiye için en önemli engellerin arasında sanayide ara girdilerin ithal olması ve tarım, hayvancılıkta dışa bağımlılık olduğu sık kabul edilen görüşler. Fakat bu sistemi benimsemenin iktidar partisi için bir takım politik avantajları da bulunacağı tahmin ediliyor.

Türkiye - Bulgaristan - Avrupa Birliği bayraklarının bulunduğu Türkiye/Bulgaristan sınırı. İhracat ekonomisinin temelinde Avrupa ile ticaret bulunuyor. Irin, 2015.
Türkiye – Bulgaristan – Avrupa Birliği bayraklarının bulunduğu Türkiye/Bulgaristan sınırı. İhracat ekonomisinin temelinde Avrupa ile ticaret bulunuyor. Irin, 2015.

Organik ve İnorganik Bağlar
İhracata dayalı ekonomi sisteminin politik faydaları ise şu şekilde özetlenebilir:

  1. Sistemin merkezinde Türkiye sanayisinin yoğun bir üretim gerçekleştireceği ve ürettiği malları dış pazara satması bulunuyor. Satımların kur ile olacağını hatırlamak gerek. Dolayısıyla bu sistemin, sermayesi olan grupların kur bazında önemli boyutlarda kâr etmesini sağlayacağı düşünülüyor.
  2. İhracata dayalı bir ekonomide sermaye sahipleri dışındaki grupların önemli haklara ve imtiyazlara sahip olmayacağı beklenebilir. Çalışan sınıfın fakirleşmesinin ve sınıflar arası geçişkenliğin zorlaşmasının kaçınılmaz olduğu bir gerçek.
  3. Fakat gerek kişisel gerek hukuki ilişkilerle sermaye sahiplerinden destek/vergi alan iktidar, emekçi sınıfına devlet bütçesinden yardımlarla ve hibelerle destek olabilir.
  4. Yani, hedefler doğrultusunda sonuç alındığında ortaya iktidarın politikaları sayesinde zenginleşmiş bir orta-üst sınıf ve iktidarın maddi desteği ile hayatına asgari düzeyde devam eden bir emekçi sınıf çıkıyor.

Bu durumun da, orta sınıf haricindeki tüm sınıfların kitleler halinde iktidara muhalefet seviyesini yok etmese bile azaltacağı öngörülüyor. Yani iktidarla inorganik (ekonomi politikaları sayesinde zenginleşen) veya organik (doğrudan destek alan) ilişkisi olan sınıfların memnuniyetinin artması hedefleniyor.

Enflasyonu anlatan bir karikatür. Uzmanlar, hedefine ulaşamayan rekabetçi kur politikalarının enflasyonu daha da tetikleyeceğinden endişeli. Rodrigo, 2012.
Enflasyonu anlatan bir karikatür. Uzmanlar, hedefine ulaşamayan rekabetçi kur politikalarının enflasyonu daha da tetikleyeceğinden endişeli. Rodrigo, 2012.