├ľneriler

­čŚ│´ŞĆ Erken se├žim ├ža─čr─▒s─▒, Filistin-─░srail, turizm tan─▒t─▒m videosu

T├╝rkiye'de bug├╝n bir├žok ├Ânemli g├╝ndem vard─▒. Muhalefet, erken se├žim ├ža─čr─▒s─▒ yapt─▒. Turizm Bakanl─▒─č─▒'n─▒n tan─▒t─▒m videosu ise g├╝ndemi de─či┼čtirdi.

ÔÜŻ´ŞĆ ┼×ampiyonlar Ligi finali, Sedat Peker, Filistin-─░srail

Bug├╝n ┼×ampiyonlar Ligi T├╝rkiye'den al─▒nd─▒ ve Portekiz'e verildi. Sedat Peker ise yeni bir video payla┼čt─▒. ─░yi okumalar!

­čĺë Sinovac izni, ─░srail protestolar─▒, Amazon

T├╝rkiye'de a┼č─▒ tedariki ile ilgili geli┼čmeler devam ederken, t├╝m d├╝nyan─▒n g├╝ndemi Filistin-─░srail aras─▒nda ya┼čananlar. ─░yi okumalar!

­čĺé Gazze, ─░kizdere, ┼×ampiyonlar Ligi finali

─░srail'in Gazze ┼čeridine sald─▒r─▒lar─▒ devam ediyor. T├╝rkiye GP iptal edildi, ┼×ampiyonlar Ligi finali de yeniden T├╝rkiye'den al─▒nabilir. ─░yi okumalar!

­čŹľ Beslenme ├Âzel

Novus Ye┼čil'de bu haftan─▒n g├╝ndemi beslenme. B├Âcek diyetleri ve et t├╝ketimini "Ye┼čil" a├ž─▒s─▒ndan inceliyoruz. ─░yi okumalar!

­čŚ×´ŞĆ Mescid-i Aksa, Sedat Peker, Kolombiya’da neler oluyor?

T├╝rkiye'de ve d├╝nyada g├╝ndem yo─čun. Kud├╝s Mescid-i Aksa ├ževresindeki ├žat─▒┼čmalar s├╝r├╝yor, Kolombiya'daki eylemler ise hen├╝z sonlanmad─▒. ─░yi okumalar!

­čĺŹ B├╝y├╝k Gates bo┼čanmas─▒, ┼čirketlerin evlilikleri, Reebok

Novus ─░┼č D├╝nyas─▒'nda bu hafta evlilik ve bo┼čanma konular─▒n─▒ i┼č d├╝nyas─▒ ├žer├ževesinden i┼čliyoruz. Bill-Melinda Gates ayr─▒l─▒─č─▒n─▒n detaylar─▒ belli oluyor.

­čô░ Soylu-─░mamo─člu, a┼č─▒lar─▒n m├╝lkiyeti, ramazan ay─▒nda trafik kazalar─▒

T├╝rkiye'de ─░├ži┼čleri Bakan─▒ S├╝leyman Soylu ile ─░BB Ba┼čkan─▒ Ekrem ─░mamo─člu aras─▒ndaki tart─▒┼čma g├╝n├╝n konusu oldu. ─░yi okumalar!

­čĺë A┼č─▒lamada son durum, Faruk Fatih ├ľzer, Kolombiya

Sa─čl─▒k Bakan─▒ Fahrettin Koca, a┼č─▒lamadaki son durumu payla┼čt─▒: T├╝rkiyeÔÇÖde ikinci doz a┼č─▒s─▒n─▒ olan ki┼či say─▒s─▒ 10 milyonu ge├žti. ─░yi okumalar!

­čÜÇ Aykut Erdo─čdu, ├╝zerimize roket d├╝┼čebilir, Hindistan

Bug├╝n T├╝rkiyeÔÇÖnin g├╝ndeminde Cumhurba┼čkan─▒ Erdo─čanÔÇÖ─▒n Aykut Erdo─čduÔÇÖya a├žt─▒─č─▒ tazminat davas─▒ vard─▒. D├╝nyada ise g├╝ndem Hindistan. ─░yi okumalar!

­čŚ×´ŞĆ Thodex skandal─▒, ─░klim Zirvesi, Rusya ├žekiliyor

Date

22 Nisan’dan herkese merhaba, D├╝nya G├╝n├╝ kutlu olsun!

22 Nisan D├╝nya G├╝n├╝: ─░lk olarak San FranciscoÔÇÖda 1969’da d├╝zenlenen Ulusal UNESCO D├╝nya Konferans─▒nda John McConnell taraf─▒ndan d├╝nyam─▒z─▒n ya┼čam─▒ ve g├╝zelli─čini kutlayarak kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kald─▒─č─▒ ├ževresel tehditlere dikkat ├žekmek amac─▒yla bir ├Âzel g├╝n d├╝zenlenmesi fikri ile ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

Man┼četler:┬á

­čŚ×´ŞĆ Thodex skandal─▒

­čŚ×´ŞĆ ─░klim Zirvesi

­čŚ×´ŞĆ Rusya ├žekiliyor

Keyifli okumalar!


T├ťRK─░YE’DEN GEL─░┼×MELER

T├╝rkiye merkezli kripto para piyasas─▒ Thodex’in kurucusu Faruk Fatih ├ľzer’in 2 milyar dolarla ├╝lkeyi terk etti─či iddia┬áedildi.

  • Nas─▒l? ├ľnce 19 NisanÔÇÖda ÔÇťDogecoin (DOGE) i┼člemlerinde k─▒sa s├╝reli bir bak─▒m ├žal─▒┼čmas─▒ ger├žekle┼čtiriyoruzÔÇŁ duyurusu geldi. 20 NisanÔÇÖda ise ÔÇťSon zamanlarda borsam─▒zda ya┼čanan ├žekim sorunlar─▒ sebebiyle 20.04.2021 saat 20:00 itibar─▒yla planl─▒ bak─▒m ├žal─▒┼čmas─▒ yap─▒lacakÔÇŁ a├ž─▒klamas─▒ geldi. Bu s├╝renin ard─▒ndan borsa a├ž─▒lmad─▒ ve iddiaya g├Âre toplamda 391 bin ki┼či ma─čdur oldu.

  • Ayr─▒ca: Mali Su├žlar─▒ Ara┼čt─▒rma Kurulu (MASAK), Thodex’in T├╝rkiye’de finansal kurulu┼člarda bulunan b├╝t├╝n hesaplar─▒na d├╝n itibar─▒yla bloke koydu─čunu duyurdu. BloombergHT’nin haberine g├Âre ├ľzer’in Tayland’a ka├ž─▒s─▒, T├╝rkiye tarihinin en y├╝ksek hacimli doland─▒r─▒c─▒l─▒k skandal─▒. Thodex hakk─▒nda soru┼čturma ba┼člat─▒ld─▒. Soru┼čturmaya gizlilik karar─▒ getirildi.

  • Cevap: Thodex’in kurucusu Faruk Fatih ├ľzer ise yurt d─▒┼č─▒na yat─▒r─▒mc─▒larla konu┼čmak i├žin ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒, 2 milyar dolar─▒ al─▒p ka├žt─▒─č─▒ iddias─▒n─▒n as─▒ls─▒z oldu─čunu a├ž─▒klad─▒.


─░├ži┼čleri Bakan─▒ S├╝leyman Soylu, T├╝rkiye’nin ─░stanbul S├Âzle┼čmesi’nden ├žekilmesinin ard─▒ndan kad─▒n cinayetlerinde %26 azalma oldu─čunu a├ž─▒klad─▒.

  • Odakl─▒ yaz─▒: Dilerseniz Tu─č├že ─░ncetanÔÇÖ─▒n kaleminden Nedir Bu ─░stanbul S├Âzle┼čmesi? isimli yaz─▒m─▒z─▒ okuyabilirsiniz.

New York Times’─▒n konuyla ilgisi olan yetkililere dayand─▒rd─▒─č─▒ haberine g├Âre ABD’de Ba┼čkan Biden, 1915 Olaylar─▒n─▒ soyk─▒r─▒m olarak tan─▒maya haz─▒rlan─▒yor. Ayr─▒ca Wall Street JournalÔÇÖa a├ž─▒klama yapan yetkililer, BidenÔÇÖ─▒n s├Âzde Ermeni soyk─▒r─▒m─▒n─▒ tan─▒yaca─č─▒n─▒ duyurdu.

  • Neden ├Ânemli? E─čer Biden; bahis konusu a├ž─▒klamay─▒ yaparsa, s├Âzde Ermeni soyk─▒r─▒m─▒n─▒ resmi olarak tan─▒m─▒┼č Oval OfisÔÇÖteki ilk ba┼čkan olacak.

Sa─čl─▒k Bakan─▒ Fahrettin Koca, ÔÇť├çok yak─▒nda Sputnik V a┼č─▒s─▒n─▒n da devreye girece─čini belirtmek isterimÔÇŁ dedi.

22 Nisan 2021 T├╝rkiye'nin koronavir├╝s tablosu
22 Nisan 2021 T├╝rkiye’nin koronavir├╝s tablosu


─░├ži┼čleri Bakanl─▒─č─▒, 81 ─░l Valili─čine ÔÇť23 Nisan Soka─ča ├ç─▒kma K─▒s─▒tlamas─▒ÔÇŁ konulu genelge g├Ânderdi. Genelgeye g├Âre; 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve ├çocuk Bayram─▒ resmi tatil olmas─▒ sebebiyle bu hafta sonuna ├Âzel soka─ča ├ž─▒kma k─▒s─▒tlamas─▒ bug├╝n saat 19.00’da ba┼člad─▒.


D├ťNYADAN GEL─░┼×MELER

ABD ve sekiz m├╝ttefiki; 2006’da imzalanan F-35 program─▒n─▒ d├╝zenleyen anla┼čmay─▒ iptal edip, bir yenisi imzalad─▒. Programa T├╝rkiye’nin dahil edilmedi─čini belirtmek malumun ilan─▒ olur.

  • Nedir? Va┼čington, T├╝rkiye’yi Rusya’dan S-400 sistemlerini sat─▒n almas─▒ sebebiyle program─▒n d─▒┼č─▒na itti. Gerek├že ise Rusya’n─▒n Lockheed Martin ├ž─▒k─▒┼čl─▒ F-35’ler hakk─▒nda bilgi edinmesinin ├Ân├╝ne ge├žmek.


Rusya Savunma Bakan─▒ Sergey ┼×oygu, yar─▒n itibar─▒yla ├╝lkenin Ukrayna s─▒n─▒r─▒ndan askerlerini ├žekmeye ba┼člayaca─č─▒n─▒ duyurdu.

  • Gerisi: Ukrayna Devlet Ba┼čkan─▒ Volodomir Zelenski, RusyaÔÇÖn─▒n lideri Vladimir PutinÔÇÖe ├╝lkesin do─ču s─▒n─▒r─▒nda bir araya gelme ├ža─čr─▒s─▒nda bulunmu┼čtu.


AB Komisyonu S├Âzc├╝s├╝ Stefan de Keersmaecker, Covid-19 a┼č─▒lar─▒n─▒n tedari─či hususunda s─▒k─▒nt─▒ ya┼čad─▒klar─▒ AstraZeneca ┼čirketine y├Ânelik hukuki s├╝re├ž ba┼člat─▒lmas─▒ konusunda hen├╝z bir karar al─▒nmad─▒─č─▒n─▒ belirtti.

  • Detay: AstraZeneca’n─▒n AB ├╝lkelerine uzla┼č─▒lan miktarda a┼č─▒ sa─člamad─▒─č─▒n─▒ an─▒msatan Keersmaecker, ┼čirketin ilk ├žeyrekte 30 milyon doz tedarik etti─čini, ikinci ├žeyrekte ise s├Âzle┼čmede 180 milyon doz yer ald─▒─č─▒n─▒, ancak, ┼čirketin 70 milyon doz tedarik etti─čini a├ž─▒klad─▒.

NASA, Perseverance projesi kapsam─▒nda karbondioksiti gezegenin atmosferinden ├žekip oksijene d├Ân├╝┼čt├╝rmeyi ba┼čard─▒.

  • S├Âz├╝n ├Âz├╝: NASA’n─▒n MOXIE isimli arac─▒ Mars atmosferinden karbondioksit ├žekti ve bunu 5,4 gram oksijene ├ževirmeyi ba┼čard─▒.

NASA/JPL-Caltech
NASA/JPL-Caltech


ABD Ba┼čkan─▒ Joe BidenÔÇÖ─▒n Beyaz Saray’da ev sahipli─či yapt─▒─č─▒; 40 d├╝nya liderinin kat─▒l─▒m─▒yla ger├žekle┼čen ─░klim Zirvesi, bug├╝n ba┼člad─▒. Dijital ortamda ger├žekle┼čen zirvede Biden, ├╝lkesinin 2050 y─▒l─▒nda karbon emisyonunu s─▒f─▒rlama amac─▒ oldu─čunu s├Âyledi.

  • Hedefler: Birle┼čik Krall─▒k Ba┼čbakan─▒ Boris Johnson da Va┼čington ile benzer hedefler a├ž─▒klad─▒. ABDÔÇÖnin kuzey kom┼čusu Kanada’dan Justin Trudeau ise ├╝lkesinin 2030’a kadar karbon emisyonunu %40 ila %45 azaltma hedefini ilan etti. ABD ile karbon emisyonu hususunda yar─▒┼čan ├çin’in Devlet Ba┼čkan─▒ ┼×i Cinping, 2060’a kadar karbon n├Âtr olma hedeflerini a├ž─▒klad─▒. Putin ise 2050 hedefinin eri┼čilebilir oldu─čuna g├╝vendi─čini belirtti.

  • Cumhurba┼čkan─▒ Erdo─čan: “S─▒f─▒r At─▒k Projesi ile at─▒klar─▒n geri kazan─▒m oran─▒n─▒ 2035’te %60’a ta┼č─▒yaca─č─▒z.”

Joe Biden ─░klim Zirvesi'nde - AFP
Joe Biden ─░klim Zirvesi’nde – AFP


COVID-19

1. Y─▒l─▒n─▒n Sonunda Say─▒larla Covid-19
Kerem Renda

D├╝nya Sa─čl─▒k ├ľrg├╝t├╝ 31 Aral─▒k 2019 tarihinde ├çinÔÇÖin Wuhan ┼čehrinde sebebi bilinmeyen zat├╝rre vakalar─▒na dair ├çin otoriteleri taraf─▒ndan bilgilendirildi. 7 Ocak 2020 tarihinde ├çin bu vakalar─▒n yeni t├╝r bir korona vir├╝s├╝ oldu─čunu a├ž─▒klad─▒ ve o g├╝nden beri Covid-19 ├Ânce b├Âlgesel, sonras─▒nda ise k├╝resel ├Âl├žekte g├╝ndemini koruyor.

Birey ve topluluk rit├╝ellerini, hijyen al─▒┼čkanl─▒klar─▒n─▒, ├žal─▒┼čma ko┼čullar─▒n─▒ ve say─▒s─▒z pek ├žok d├╝zeni k├Âk├╝nden de─či┼čtiren salg─▒n─▒n T├╝rkiyeÔÇÖdeki ilk vakas─▒ ise 11 Mart 2020 tarihinde Sa─čl─▒k Bakan─▒ Fahrettin Koca taraf─▒ndan a├ž─▒kland─▒. Bakan─▒n a├ž─▒klamas─▒na g├Âre ilk vaka yurtd─▒┼č─▒ temasl─▒yd─▒. Neticede T├╝rkiyeÔÇÖnin de koronavir├╝s ile m├╝cadelesi ba┼člam─▒┼č oldu.

Tam kapanmalar, yar─▒ kapanmalar, maske zorunluluklar─▒, dezenfektan sat─▒┼člar─▒, kontroll├╝ sosyallik, sosyal mesafe derken T├╝rkiyeÔÇÖnin koronavir├╝s ile m├╝cadelesi birinci y─▒l─▒n─▒ doldurdu. Bu yaz─▒da vir├╝s├╝n hem bireylere, hem toplumlara, hem de gezegene etkisini say─▒larla incelemek istiyorum.

145 milyon insan
Pandeminin ba┼člang─▒c─▒ndan beri t├╝m d├╝nyada 145 milyon insana Covid-19 pozitif te┼čhisi┬ákoyuldu.

3,1 milyon insan
Salg─▒n─▒n ba┼člad─▒─č─▒ g├╝nden itibaren t├╝m d├╝nyada; yakla┼č─▒k 1,5 y─▒lda, toplamda 3,1 milyon insan ya┼čam─▒n─▒ yitirdi. Bu say─▒ Mart 2020ÔÇÖden Nisan 2021ÔÇÖe kadar olan ├Âl├╝m sebebi istatistiklerine bak─▒ld─▒─č─▒nda Covid-19ÔÇÖu bahsi ge├žen aylar aral─▒─č─▒nda ├Âl├╝me neden olan sebepler aras─▒nda d├Ârd├╝nc├╝ s─▒raya koyuyor. ├ľl├╝m nedenleri s─▒ralamas─▒nda birinci s─▒rada kalp hastal─▒klar─▒ gelirken onu inme ve kronik akci─čer hastal─▒klar─▒ izliyor.

951 milyon insan
D├╝nya genelinde 951┬ámilyon ki┼či ilk doz a┼č─▒s─▒n─▒ olurken, koronavir├╝se kar┼č─▒ iki doz a┼č─▒s─▒n─▒ olan insan say─▒s─▒ 217 milyon. Buna g├Âre d├╝nya n├╝fusunun %2,8ÔÇÖi iki doz a┼č─▒y─▒ da alm─▒┼č durumda. T├╝rkiyeÔÇÖde ilk doz a┼č─▒s─▒n─▒ olan insan say─▒s─▒ 20,5 milyon iken, iki doz a┼č─▒y─▒ olan ki┼či say─▒s─▒ 7,89 milyon. Buna g├Âre T├╝rkiye n├╝fusunun %9,6ÔÇÖs─▒ iki doz a┼č─▒y─▒ oldu.

320 g├╝n
Salg─▒n─▒n yay─▒lmas─▒n─▒ ├Ânlemek i├žin ├žo─ču devlet, ilk vakan─▒n g├Âr├╝lmesinin ard─▒ndan soka─ča ├ž─▒kma yasaklar─▒n─▒ uygulamaya koydu. D├╝nyada en uzun s├╝re karantina uygulayan ├╝lke ise 320 g├╝n ile Bolivya. Bolivyal─▒lar, 320 g├╝n boyunca zorunlu seyahatler ve market al─▒┼čveri┼čleri haricinde evlerinden d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kamad─▒lar.

Trilyonlarca dolar kay─▒p
Pandemi; ├çin, T├╝rkiye ve birka├ž Afrika ├╝lkesi hari├ž t├╝m ├╝lkelerin ekonomik anlamda┬áb├╝y├╝melerini┬áolumsuz etkiledi. D├╝nyada ├╝lkeler trilyonlarca dolar kay─▒pla k├╝├ž├╝l├╝rken yaln─▒zca ├çinÔÇÖin ekonomisi k├╝├ž├╝lmedi. Verilere g├Âre Hindistan ekonomisi %9,6, ABD ekonomisi %3,6, Rusya ekonomisi %5,3 k├╝├ž├╝l├╝rken T├╝rkiye ekonomisi %1,8, ├çin ekonomisi ise %2 b├╝y├╝me g├Âsterdi.

124 milyon insan
Salg─▒n d├╝nya genelinde 124 milyon insan─▒ ekonomik a├ž─▒dan a├žl─▒k s─▒n─▒r─▒na itti. Pandemi ├Âncesi g├╝nl├╝k geliri 1,90 dolar─▒n alt─▒nda olan ve a├žl─▒k s─▒n─▒r─▒nda ya┼čayan ki┼či say─▒s─▒ 600 milyon ki┼či iken pandemiyle birlikte bu say─▒ 730 milyona yakla┼čt─▒. Buna g├Âre d├╝nya n├╝fusunun %10ÔÇÖu a├žl─▒k s─▒n─▒r─▒nda veya a├žl─▒k s─▒n─▒r─▒n─▒n alt─▒nda ya┼č─▒yor.

114 milyon insan
Salg─▒n d├Âneminde 114 milyon insan i┼čini kaybetti.

3,9 trilyon dolar
─░svi├žre Bankas─▒ UBSÔÇÖnin yay─▒mlad─▒─č─▒ bir rapora g├Âre salg─▒n d├Âneminde d├╝nyan─▒n en zenginleri daha da zenginle┼čtiler. Aralar─▒nda Elon Musk, Jeff Bezos, Mukesh AmbaniÔÇÖnin de bulundu─ču d├╝nyan─▒n en zenginleri; sermayelerine toplamda 3,9 trilyon dolar daha ekledi. D├╝nyan─▒n ilk 10 zengin ismi ise sermayesine toplamda 540 milyar dolar ekledi. En ├žok zenginle┼čen isim ise 191 milyar dolar ile AmazonÔÇÖun kurucusu ve CEOÔÇÖsu Jeff Bezos oldu.

500 milyon ├žocuk
Salg─▒n d├Âneminde t├╝m d├╝nyada 500 milyon ├žocuk okullar─▒n kapanmas─▒ sebepli ├ževrim i├ži e─čitime ekonomik yetersizlikler veya altyap─▒ yetersizlikleri sebebiyle kat─▒lamad─▒.┬áT├╝m d├╝nyada 500 milyon ├žocuk e─čitim hakk─▒ndan mahrum kald─▒.

%5,8 d├╝┼č├╝┼č
Karantinalar, soka─ča ├ž─▒kma k─▒s─▒tlamalar─▒, uluslararas─▒ seyahatlerin azalmas─▒ sebebiyle Ocak 2020ÔÇÖden May─▒s 2020ÔÇÖye kadar olan s├╝re├žte k├╝resel karbon emisyonu %5,8 d├╝zeyinde azald─▒. Bu iyi bir haber gibi g├Âr├╝lebilir. Ancak May─▒s 2020ÔÇÖden beri karbon emisyonu y├╝kselmeye devam ediyor ve Mart 2021 itibariyle pandemi ├Âncesi haline geri d├Ând├╝.

Foto─čraf: Pete Walls
Foto─čraf: Pete Walls