├ľNER─░LER

­čô░ M├╝zik krizi, Soma Facias─▒

T├╝rkiye'de bug├╝n g├╝ndem Cumhurba┼čkan─▒ Erdo─čan'─▒n m├╝zik s─▒n─▒rlamas─▒ hususunda yapt─▒─č─▒ a├ž─▒klamayd─▒. Keyifli okumalar!

­čŤó´ŞĆ Hava Kirlili─či Dosyas─▒

Hepimiz pandemiden f─▒rsat bulabilirsek bu g├╝nlerin tad─▒n─▒ ├ž─▒kartmak istiyoruz. Ama unuttu─čumuz ┼čey, bizi hep bu g├╝zel havalar─▒n mahvetti─či. B├╝y├╝k ┼čehirlerin kald─▒r─▒mlar─▒nda soludu─čumuz zehirli havalar m─▒, yoksa s─▒cakl─▒kla birlikte d├Ârt bir yandan istilaya u─črayan denizlerimiz mi?

­čŚ×´ŞĆ HDP-AYM, EURO 2020 ve “futbol bas─▒n─▒”

Yarg─▒tay Cumhuriyet Ba┼čsavc─▒l─▒─č─▒'n─▒n HDP'nin kapat─▒lmas─▒na y├Ânelik d├╝zenledi─či iddianame kabul edildi. T├╝rkiye, s─▒f─▒r puan ile EURO 2020'ye veda etti. Voleybolda gelen ba┼čar─▒lar s├╝rman┼četleri s├╝sledi... ─░yi okumalar!

­čŚ×´ŞĆ Pazar Press

SBK Holding'in patronu Korkmaz, Viyana'da tutukland─▒. Veyis Ate┼č'in Korkmaz'la konu┼čmas─▒ oldu─ču tahmin edilen bir ses kayd─▒ da sosyal medyadan servis edildi.

­čĆÉ Voleybolda tarihi ba┼čar─▒lar, Tokyo, EURO 2020

Spor d├╝nyas─▒nda hareketin azalmad─▒─č─▒ d├Ânemlerden birindeyiz. Avrupa Futbol ┼×ampiyonas─▒ ba┼člad─▒, Tokyo Olimpiyatlar─▒'na ise neredeyse bir ay kald─▒.

­čŚ×´ŞĆ Berkin Elvan karar─▒

16 Haziran 2013 tarihinde, Gezi protestolar─▒ s─▒ras─▒nda, att─▒─č─▒ gaz fi┼če─čiyle 14 ya┼č─▒ndaki Berkin Elvan'─▒n ya┼čam─▒n─▒ yitirmesine sebep oldu─čuna h├╝kmedilen polis memuru Fatih Dalgal─▒ 16 y─▒l 8 ay hapis cezas─▒na ├žarpt─▒r─▒ld─▒. G├Âzler Yarg─▒tayda...

­čŚ×´ŞĆ HDP binas─▒na silahl─▒ sald─▒r─▒

HDP; ─░zmir'deki binalar─▒na sald─▒r─▒ yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ duyururken, parti g├Ârevlisi Deniz Poyraz'─▒n da hayat─▒n─▒ kaybetti─či a├ž─▒kland─▒.

­čŚ×´ŞĆ Biden-Putin, Soma karar─▒, Airbus-Boeing ate┼čkes

T├╝m d├╝nyan─▒n g├Âzleri ABD Ba┼čkan─▒ Joe Biden ve Rusya Devlet Ba┼čkan─▒ Vladimir Putin'in g├Âr├╝┼čmesi ├╝zerinde. Keyifli okumalar!

iOS 15, macOS Monterey, Windows 11

Haziran ay─▒ ├žo─čunuzun bildi─či ├╝zere genelde teknoloji devlerinin yeni yaz─▒l─▒m ve i┼čletim sistemlerini konu┼čtu─čumuz bir ay olur. Bu gelenek bu ay da s├╝r├╝yor.

­čŚ×´ŞĆ Veyis Ate┼č, Airbus-Boeing bar─▒┼č─▒, M─▒s─▒r’da idam cezalar─▒

Veyis Ate┼č'in Sezgin Baran Korkmaz'la yapt─▒─č─▒ telefon g├Âr├╝┼čmesinin ses kay─▒tlar─▒ s─▒zd─▒r─▒ld─▒. Konu┼čma esnas─▒nda Ate┼č'in Korkmaz'dan 10 milyon avro istemesi dikkat ├žekti. Sa─čl─▒kl─▒ haftalar!

­čÜÇ Uzay sava┼člar─▒

Date

24 May─▒s Pazartesi sabah─▒ndan herkese merhaba. Novus ─░┼č D├╝nyas─▒’nda bu hafta uzay sekt├Âr├╝ g├Âze ├žarp─▒yor. Houston kalk─▒┼č i├žin izin istiyoruz!┬á

­čÜÇ Virgin Galactic atmosferin zirvesinde

­čÜÇ Blue Origin bileti

­čÜÇ Musk ve Bezos’un uzay sava┼č─▒

Keyifli okumalar! 

 

GEL─░┼×MELER

Rekabet Kurumu, WhatsAppÔÇÖin gizlilik s├Âzle┼čmesine ili┼čkin bilgilendirme payla┼čt─▒.

  • Bilgilendirme: ÔÇťWhatsApp taraf─▒ndan veri payla┼č─▒m─▒n─▒ i├žeren s├Âz konusu g├╝ncellemenin, onaylayan kullan─▒c─▒lar d├óhil olmak ├╝zere, T├╝rkiyeÔÇÖdeki hi├žbir kullan─▒c─▒ a├ž─▒s─▒ndan y├╝r├╝rl├╝─če girmeyece─či taraf─▒m─▒za bildirilmi┼čtir.ÔÇŁ


ABD Hazine Bakanl─▒─č─▒, k├╝resel asgari kurumlar vergisi oran─▒n─▒n en az %15 olmas─▒ gerekti─čini bildirdi.

  • A├ž─▒klama: ├ťlkelerin vergi tabanlar─▒n─▒ korumak, k├╝resel vergi sisteminin e┼čitlik├ži ve 21. y├╝zy─▒l k├╝resel ekonomisinin ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒layacak donan─▒ma sahip olmas─▒n─▒ sa─člamak i├žin birlikte ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ bir ortam yarat─▒lmas─▒ gerekti─či belirtildi.


─░talyaÔÇÖn─▒n ba┼čkenti RomaÔÇÖda d├╝zenlenen K├╝resel Sa─čl─▒k ZirvesiÔÇÖnde konu┼čan Pfizer CEOÔÇÖsu Albert Bourla, Pfizer-BioNTechÔÇÖin y─▒l sonuna kadar yoksul ├╝lkelere 1 milyar doz Covid-19 a┼č─▒s─▒ verece─čini┬áa├ž─▒klad─▒.


The VarietyÔÇÖnin aktard─▒─č─▒ habere g├Âre; ABD merkezli teknoloji devi Amazon, film ve TV programlar─▒ ├╝retimi ve da─č─▒t─▒m─▒nda faaliyet g├Âsteren Metro Goldwyn MayerÔÇÖi (MGM) sat─▒n almak i├žin 9 milyar dolar teklif etti.


ABD merkezli telekom devi AT&T, b├╝nyesindeki Warner Media ile rakibi medya ve e─člence ┼čirketi DiscoveryÔÇÖi birle┼čtirerek 150 milyar dolarl─▒k bir dijital yay─▒nc─▒l─▒k servisi olu┼čturacak.

  • Anla┼čmayla: Warner BrosÔÇÖun film ve televizyon st├╝dyolar─▒, HBO ve CNN gibi kablolu yay─▒n kanallar─▒ ve Animal Planet, Eurosport gibi kanallar─▒ b├╝nyesinde bulunduran Discovery bir araya gelecek. Bu birle┼čmeyle; Netflix ve Disney gibi sekt├Âr liderlerine rakip olacaklar.


Almanya merkezli Siemens, ABD merkezli elektronik tedarik platformu SupplyframeÔÇÖi 700 milyon dolara sat─▒n alacak.┬á


Japonya merkezli otomotiv devi Toyota, ├žip tedarikinde ya┼čad─▒─č─▒ s─▒k─▒nt─▒lar sebebiyle ├╝lkedeki iki fabrikas─▒nda 7 Haziran itibar─▒yla sekiz g├╝n s├╝reyle ├╝retimi durdurmaya karar verdi.┬á

  • Gerisi: Ge├žti─čimiz ay, Birle┼čik Krall─▒kÔÇÖta iki Jaguar Land Rover fabrikas─▒nda ├╝retimi durdurmu┼č, Tata Motors ise ilk ├žeyrekte 1 milyar dolar zarar etti─čini kaydetmi┼čti.

  • Odakl─▒ yaz─▒: Alican ├çal─▒┼čkan’─▒n kaleminden Otomotiv Sekt├Âr├╝nde ├çip Krizi isimli yaz─▒m─▒za g├Âz atmay─▒ unutmay─▒n.┬á


Virgin Galactic, roket ile g├╝├žlendirilmi┼č u├ža─č─▒yla ikinci defa ├╝st atmosfere y├╝kseldi. ─░ki pilotlu u├žu┼č ger├žekle┼čtiren Spaceplane VSS Unity, 55,45 mil y├╝ksekli─če ula┼čt─▒. Va┼čington y├Ânetiminin 50 mil s─▒n─▒r─▒n─▒ uzay─▒n ba┼člang─▒c─▒ olarak kabul etti─čini belirtelim.┬á

  • Detay: Birle┼čik Krall─▒k do─čumlu milyarder Richard Branson’─▒n 2004 y─▒l─▒nda kurdu─ču Virgin Galactic’in de─čer ├Ânerisi; uzay─▒n seyredilebilece─či bir y├╝kseklikten u├žu┼č yaparak bir ├že┼čit turizm sa─člamakt─▒. Yedi y─▒l ├Ânce bir test u├žu┼čunda pilotun hayat─▒n─▒ kaybetmesiyle s├╝re├ž sekteye u─čram─▒┼čt─▒…


Jeff Bezos’un y├Âneticili─čini yapt─▒─č─▒ Blue Origin’in web sitesine g├Âre; ┼čirketin New Shepard isimli arac─▒yla 11 dakikal─▒k uzay yolculu─čuna ├ž─▒kacak ki┼činin belirlenece─či m├╝zayedede en y├╝ksek teklif 2,8 milyon dolara ula┼čt─▒. ┬á

  • Detay: ─░lk astronot ekibiyle┬á20 TemmuzÔÇÖda uzaya u├žacak┬áki┼činin kapal─▒ teklif usul├╝yle belirlendi─či┬ábu s├╝re├ž, 5 May─▒sÔÇÖtan 19 May─▒sÔÇÖa kadar s├╝rd├╝.┬á136 ├╝lkeden 5 binden fazla ki┼či teklif g├Ânderdi.┬á

Kaynak: Blue Origin
Kaynak: Blue Origin
UZAY

Uzay Sava┼člar─▒┬á
Vorga Can

Va┼čington Capitol HillÔÇÖde bir uzay sava┼č─▒ ya┼čan─▒yor. Ge├žti─čimiz hafta meydanda da─č─▒t─▒lan SpaceX bro┼č├╝rlerinde ÔÇťJeff BezosÔÇÖun Blue Origin ┼čirketiyle NASAÔÇÖn─▒n 10 milyar dolarl─▒k kayna─č─▒naÔÇŁ ├ž├Âkece─či ve ┼čirketin ÔÇťuzay yar─▒┼č─▒nda liderli─či ├çinÔÇÖeÔÇŁ kapt─▒raca─č─▒ yaz─▒yordu. ├ľnce Blue Origin, MuskÔÇÖ─▒n ┼čirketinin iddialar─▒n─▒ yalanlad─▒. Sonra BezosÔÇÖun gazetesi The Washington Post, “Elon Musk neden korkuyor … biraz rekabetten mi?” ba┼čl─▒kl─▒ bir haber yay─▒mlad─▒. Uzay baronlar─▒ aras─▒nda ipler iyiden iyiye gerildiÔÇŽ

  • Gerisi: D├╝nyan─▒n en zenginleri Bezos ve Musk, uzay ke┼čiflerini ├Âzelle┼čtirmek istiyor. Haliyle rekabet ka├ž─▒n─▒lmaz oluyor. Sekiz y─▒l ├Ânce Kennedy Uzay Merkezi’ndeki f─▒rlatma rampas─▒ i├žin m├╝cadele eden ikili. Ge├žen y─▒llarda ini┼č roketleriyle ilgili bir patenti kapmak i├žin sava┼čt─▒lar. Halihaz─▒rda SpaceX ve Amazon, D├╝nyaÔÇÖya internet sinyali ula┼čt─▒rmak i├žin uydular─▒ y├Âr├╝ngeye yerle┼čtirmek i├žin yar─▒┼č─▒yorlar…┬á

  • Yeni yar─▒┼č: 1972’de ger├žekle┼čtirilen Apollo seferinden bu yana Ay Dede astronot y├╝z├╝ g├Ârmedi. Hal b├Âyle olunca Sovyetler ve Birle┼čik Devletlerin Ay’a astronot g├Ânderme m├╝cadelesi yerini Bezos ve Musk gibi ├Âzel giri┼čim patronlar─▒na b─▒rakt─▒. Ge├žti─čimiz ay Musk’─▒n SpaceX’i NASA ile s├Âzle┼čme imzalad─▒. Artemis program─▒ kapsam─▒nda NASA astronotlar─▒n─▒ Ay’a g├Ât├╝recek arac─▒ in┼ča etmek i├žin ihaleyi kapt─▒. Artemis program─▒, 2024’te Ay’a astronot indirmek i├žin 2,9 milyar dolarl─▒k bir s├Âzle┼čme vaat ediyordu. Blue OriginÔÇÖin ├Ânderli─činde kurulan ve Lockheed Martin, Northrop Grumman ve Draper isimli ┼čirketlerin ortak oldu─ču Ulusal Tak─▒m ile DyneticsÔÇÖe ait insan indirme sistemleri de projenin adaylar─▒ aras─▒nda yer al─▒yordu. Bezos’un Blue Origin’i ve Alabama merkezli Dynetics, SpaceX’in gerisinde kalm─▒┼čt─▒…┬á

  • Biti┼č ├žizgisi: ─░haleyi kaybeden iki ┼čirket g├╝├žlerini birle┼čtirdi, sat─▒n alman─▒n kusurlu oldu─čunu iddia etti ve Va┼čington’un sorumluluk b├╝rosuna itirazlar─▒n─▒ iletti. BezosÔÇÖun Blue OriginÔÇÖi bir ad─▒m daha ileri gitti ve NASA’n─▒n ─░nsan ─░ndirme Sistemi i├žin iki kontrat yapmas─▒ gerekti─čini savundu. Lobi faaliyetleri meyvelerini verdi. Zira ge├žti─čimiz hafta Senat├Âr Maria Cantwell, Blue Origin’in de ikinci bir s├Âzle┼čmeyle desteklenmesi ve SpaceX’le birlikte projeye toplamda 10 milyar dolarl─▒k finansman ayr─▒lmas─▒ gerekti─čini s├Âyledi. De─či┼čiklik komiteden ├ž─▒kt─▒ ve Senato’da oylamaya gidiyor. Yasa haline gelmesi i├žin Temsilciler Meclisinden de ge├žmesi gerekiyor…┬á

  • Blue Origin; OpenSecrets.org’a g├Âre, ge├žti─čimiz y─▒l lobicilik i├žin yakla┼č─▒k 2 milyon dolar harcad─▒. 2015’te bu say─▒ 400 bin dolardan biraz fazlayd─▒. ┼×irketin siyasi eylem komitesi de ba─č─▒┼člar─▒n─▒ art─▒rd─▒. ├ľyle ki 2016’da 22 bin dolar hacmindeki ba─č─▒┼člar 2020’de 320 bin dolar seviyelerine y├╝kseldi.┬á

Kaynak: NASA
Kaynak: NASA
ALMANYA

AlmanyaÔÇÖda Telif Haklar─▒ Reformu
Kaan Can Y─▒ld─▒r─▒m

Mecliste ve toplumda tepki toplayan ve kabul edilmemesi i├žin binlerce ki┼čilik protestolar─▒n d├╝zenlendi─či ÔÇťTelif Haklar─▒ ReformuÔÇŁ Almanya Federal Meclisinde kabul edildi.

An─▒lan yasa 2019 y─▒l─▒nda telif haklar─▒n─▒n dijital ortamlarda etkili ┼čekilde korunmas─▒n─▒ temin edebilmek amac─▒yla kabul edilen┬á2019/789┬áve┬á2019/790┬ásay─▒l─▒ AB Y├Ânergelerinin ulusal hukuka adapte edilmesini ama├žl─▒yor. Y├Ânergeler Avrupa Parlamentosunda g├Âr├╝┼č├╝l├╝rken Avrupa ├žap─▒nda protestolar d├╝zenlenmi┼č fakat d├╝zenlemede buna ra─čmen istenen de─či┼čiklikler yap─▒lmam─▒┼čt─▒. 2019/790 say─▒l─▒ Y├Ânergenin 17. Maddesi ile┬áYouTube, Twitter ve Facebook gibi internet platformlar─▒n─▒n kullan─▒c─▒lar taraf─▒ndan y├╝klenen i├žeriklerden kaynaklanan telif haklar─▒ ihlallerinden sorumlu olacaklar─▒d├╝zenleniyor. Protestolar ve tart─▒┼čmalar platformlar─▒n d├╝zenlemelere uyum sa─člamak i├žin bir┬áupload filtresi┬ákullanmalar─▒n─▒n ka├ž─▒n─▒lmaz oldu─ču ve bunun da an─▒lan platformlardaki ifade ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ne m├╝dahale te┼čkil edece─či endi┼česine y├Ânelikti. D├╝zenlemenin yerinde oldu─čunu savunanlar ise sanat├ž─▒lar─▒n telif haklar─▒n─▒n dijital ortamlarda da korunmas─▒n─▒n ancak b├Âyle m├╝mk├╝n olabilece─čini d├╝┼č├╝n├╝yorlard─▒.

BundestagÔÇÖda kabul edilen d├╝zenlemenin genel hatlar─▒na bakmak gerekirse;

  • Hizmet sa─člay─▒c─▒lar, ├╝├ž├╝nc├╝ ki┼čilerin payla┼č─▒mlar─▒yla ortaya ├ž─▒kan telif hakk─▒ ihlallerinden ancak an─▒lan kanundaki y├╝k├╝ml├╝l├╝klerine uygun hareket etmeleri halinde sorumlu olmayacaklard─▒r. Bu y├╝k├╝ml├╝l├╝klerin ba┼č─▒nda hizmet sa─člay─▒c─▒n─▒n telif hakk─▒na tabi eserlerin umuma arz edilmemesi i├žin belirli kriterler ├žer├ževesinden kendisinden beklenebilece─či anla┼č─▒lan y├╝ksek standartlara uygun olarak gerekli ├Ânlemleri almas─▒ geliyor.┬á├ľrnek olarak YouTubeÔÇÖa her dakika y├╝zlerce saat uzunlu─čunda video i├žeri─či y├╝klendi─či, FacebookÔÇÖta her dakika binlerce foto─čraf payla┼č─▒ld─▒─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝l├╝rse bunun tek ├ž├Âz├╝m├╝ olarak telif hakk─▒na tabi eserleri ay─▒rt edecek bir ÔÇťupload filtresiÔÇŁ uygulamas─▒n─▒n kullan─▒laca─č─▒ tahmin edilmektedir. Hizmet sa─člay─▒c─▒lar─▒n telif korumas─▒ndan yararlanan eserlerin umuma iletim haklar─▒n─▒ almak ad─▒na s├Âzle┼čmeler yapmak i├žin ad─▒mlar atmak zorunda olmalar─▒ da g├Âze ├žarpan bir di─čer y├╝k├╝ml├╝l├╝k.

  • Kanun kapsam─▒nda hizmet sa─člay─▒c─▒ olarak ├╝├ž├╝nc├╝ ki┼čiler taraf─▒ndan y├╝klenen ve telif hakk─▒na konu olan ├žok say─▒da i├žeri─či depolayan ve umuma ileten, bu i├žerikleri d├╝zenleyen, gelir elde etmek amac─▒yla bu i├žeriklerin tan─▒t─▒m─▒n─▒ yapan ve ayn─▒ kitleye hitap eden di─čer olu┼čumlarla rekabet i├žerisinde olan sa─člay─▒c─▒lar kabul edilmi┼čtir. Online sat─▒┼č platformlar─▒, kullan─▒c─▒lar─▒n ki┼čisel kullan─▒m─▒na yarayan bulut depolama hizmetleri, a├ž─▒k kaynak yaz─▒l─▒mlar─▒n geli┼čimine hizmet eden platformlar gibi baz─▒ istisnalar bu kapsam d─▒┼č─▒nda tutulmu┼čtur.

  • Telif hakk─▒na tabi eserlerin online platformlardan sunulabilmeleri i├žin ya platformlar─▒n gerekli lisans─▒ alm─▒┼č olmalar─▒ ya da i├žeri─čin kanunda belirlenen istisnalar kapsam─▒nda yer almas─▒ gerekiyor. Bir eserin veya par├žalar─▒n─▒n at─▒f yapmak, bir karikat├╝r veya parodiye konu etmek gibi ama├žlarla ya da ÔÇťmemeÔÇŁ olarak kullan─▒c─▒lar taraf─▒ndan platform ├╝zerinden umuma iletilmesi yasaklanmam─▒┼čt─▒r. Fakat bu tarz kullan─▒mlar i├žin hizmet sa─člay─▒c─▒lar─▒n telif hakk─▒ sahiplerine makul bir ├Âdeme yapmalar─▒ bekleniyor. Ticari olmayan ama├žlarla kullan─▒lan ve kanunun 10. Maddesiyle tespit edilen s─▒n─▒rlar i├žerisinde kalan kullan─▒m ┼čekilleri i├žin de bir istisna ├Âng├Âr├╝l├╝yor. Bu s─▒n─▒rlara ├Ârnek olarak 15 saniyeye kadar olan video ve sesler ve 160 karaktere kadar metinler verilebilir.

Tart─▒┼čmalar─▒n odak noktas─▒, ilk maddede yer alan telif hakk─▒ ihlallerinin i├žerik hen├╝z online platform ├╝zerinden umuma arz edilmeden engellenmesi y├Ân├╝ndeki y├╝k├╝ml├╝l├╝k. An─▒lan y├╝k├╝ml├╝l├╝k hem sosyal medya platformlar─▒ hem de kullan─▒c─▒lar y├Ân├╝nden sitenin kullan─▒┼čl─▒l─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝recek gibi g├Âr├╝n├╝yor. Yeni d├╝zenlemeye g├Âre ├Ârne─čin 30 saniyelik bir dans videosunu payla┼čmak arkada ├žalan ┼čark─▒n─▒n lisans─▒ platform taraf─▒ndan al─▒nmam─▒┼čsa m├╝mk├╝n olmayacak. Kanun ├Âncesinde telif hakk─▒ ihlali do─čuran i├žeriklerin hak sahiplerinin ba┼čvurusu ├╝zerine platformdan kald─▒r─▒lmas─▒ platformlar─▒n sorumluluklar─▒n─▒n do─čmamas─▒ i├žin yeterliydi. T├╝rk hukukundaki g├╝ncel durum da bu ┼čekildedir. 5651 say─▒l─▒ ─░nternet Ortam─▒nda Yap─▒lan Yay─▒nlar─▒n D├╝zenlenmesi ve Bu Yay─▒nlar Yoluyla ─░┼členen Su├žlarla M├╝cadele Edilmesi Hakk─▒nda Kanun m. 5/2 uyar─▒nca platformlar─▒n yer sa─člad─▒klar─▒ hukuka ayk─▒r─▒ i├žeri─či kald─▒rma y├╝k├╝ml├╝l├╝kleri kendilerinin bu i├žerikten haberdar edilmelerine ba─članm─▒┼čt─▒r.

┼×ahsen kanunun 7 HaziranÔÇÖda y├╝r├╝rl├╝─če girmesiyle beraber a┼čina oldu─čumuz platformlar─▒n uyum sa─člamak i├žin nas─▒l bir ├ž├Âz├╝m bulacaklar─▒n─▒ merakla bekliyorum. Kafamdaki en b├╝y├╝k soru i┼čaretlerinden biri ise bu d├╝zenlemeyle birlikte sosyal medya sitelerinde t─▒pk─▒ Netflix gibi bulundu─čumuz ├╝lkeye ba─čl─▒ olarak de─či┼čen i├žerikler sunulup sunulmayaca─č─▒. Zira hem sorumluluk ko┼čullar─▒n─▒n bu kadar farkl─▒la┼čmas─▒ hem de eserlere ili┼čkin lisans s├Âzle┼čmelerinin farkl─▒ h├╝k├╝mler i├žermesi bu sonucu do─čurmaya elveri┼čli fakt├Ârler olarak g├Âr├╝n├╝yor.

ALMANYA

AlmanyaÔÇÖda Telif Haklar─▒ Reformu
Kaan Can Y─▒ld─▒r─▒m

Mecliste ve toplumda tepki toplayan ve kabul edilmemesi i├žin binlerce ki┼čilik protestolar─▒n d├╝zenlendi─či ÔÇťTelif Haklar─▒ ReformuÔÇŁ Almanya Federal Meclisinde kabul edildi.

An─▒lan yasa 2019 y─▒l─▒nda telif haklar─▒n─▒n dijital ortamlarda etkili ┼čekilde korunmas─▒n─▒ temin edebilmek amac─▒yla kabul edilen┬á2019/789┬áve┬á2019/790┬ásay─▒l─▒ AB Y├Ânergelerinin ulusal hukuka adapte edilmesini ama├žl─▒yor. Y├Ânergeler Avrupa Parlamentosunda g├Âr├╝┼č├╝l├╝rken Avrupa ├žap─▒nda protestolar d├╝zenlenmi┼č fakat d├╝zenlemede buna ra─čmen istenen de─či┼čiklikler yap─▒lmam─▒┼čt─▒. 2019/790 say─▒l─▒ Y├Ânergenin 17. Maddesi ile┬áYouTube, Twitter ve Facebook gibi internet platformlar─▒n─▒n kullan─▒c─▒lar taraf─▒ndan y├╝klenen i├žeriklerden kaynaklanan telif haklar─▒ ihlallerinden sorumlu olacaklar─▒┬ád├╝zenleniyor. Protestolar ve tart─▒┼čmalar platformlar─▒n d├╝zenlemelere uyum sa─člamak i├žin bir┬áupload filtresi┬ákullanmalar─▒n─▒n ka├ž─▒n─▒lmaz oldu─ču ve bunun da an─▒lan platformlardaki ifade ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ne m├╝dahale te┼čkil edece─či endi┼česine y├Ânelikti. D├╝zenlemenin yerinde oldu─čunu savunanlar ise sanat├ž─▒lar─▒n telif haklar─▒n─▒n dijital ortamlarda da korunmas─▒n─▒n ancak b├Âyle m├╝mk├╝n olabilece─čini d├╝┼č├╝n├╝yorlard─▒.

BundestagÔÇÖda kabul edilen d├╝zenlemenin genel hatlar─▒na bakmak gerekirse;

  • Hizmet sa─člay─▒c─▒lar, ├╝├ž├╝nc├╝ ki┼čilerin payla┼č─▒mlar─▒yla ortaya ├ž─▒kan telif hakk─▒ ihlallerinden ancak an─▒lan kanundaki y├╝k├╝ml├╝l├╝klerine uygun hareket etmeleri halinde sorumlu olmayacaklard─▒r. Bu y├╝k├╝ml├╝l├╝klerin ba┼č─▒nda hizmet sa─člay─▒c─▒n─▒n telif hakk─▒na tabi eserlerin umuma arz edilmemesi i├žin belirli kriterler ├žer├ževesinden kendisinden beklenebilece─či anla┼č─▒lan y├╝ksek standartlara uygun olarak gerekli ├Ânlemleri almas─▒ geliyor.┬á├ľrnek olarak YouTubeÔÇÖa her dakika y├╝zlerce saat uzunlu─čunda video i├žeri─či y├╝klendi─či, FacebookÔÇÖta her dakika binlerce foto─čraf payla┼č─▒ld─▒─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝l├╝rse bunun tek ├ž├Âz├╝m├╝ olarak telif hakk─▒na tabi eserleri ay─▒rt edecek bir ÔÇťupload filtresiÔÇŁ uygulamas─▒n─▒n kullan─▒laca─č─▒ tahmin edilmektedir. Hizmet sa─člay─▒c─▒lar─▒n telif korumas─▒ndan yararlanan eserlerin umuma iletim haklar─▒n─▒ almak ad─▒na s├Âzle┼čmeler yapmak i├žin ad─▒mlar atmak zorunda olmalar─▒ da g├Âze ├žarpan bir di─čer y├╝k├╝ml├╝l├╝k.

  • Kanun kapsam─▒nda hizmet sa─člay─▒c─▒ olarak ├╝├ž├╝nc├╝ ki┼čiler taraf─▒ndan y├╝klenen ve telif hakk─▒na konu olan ├žok say─▒da i├žeri─či depolayan ve umuma ileten, bu i├žerikleri d├╝zenleyen, gelir elde etmek amac─▒yla bu i├žeriklerin tan─▒t─▒m─▒n─▒ yapan ve ayn─▒ kitleye hitap eden di─čer olu┼čumlarla rekabet i├žerisinde olan sa─člay─▒c─▒lar kabul edilmi┼čtir. Online sat─▒┼č platformlar─▒, kullan─▒c─▒lar─▒n ki┼čisel kullan─▒m─▒na yarayan bulut depolama hizmetleri, a├ž─▒k kaynak yaz─▒l─▒mlar─▒n geli┼čimine hizmet eden platformlar gibi baz─▒ istisnalar bu kapsam d─▒┼č─▒nda tutulmu┼čtur.

  • Telif hakk─▒na tabi eserlerin online platformlardan sunulabilmeleri i├žin ya platformlar─▒n gerekli lisans─▒ alm─▒┼č olmalar─▒ ya da i├žeri─čin kanunda belirlenen istisnalar kapsam─▒nda yer almas─▒ gerekiyor. Bir eserin veya par├žalar─▒n─▒n at─▒f yapmak, bir karikat├╝r veya parodiye konu etmek gibi ama├žlarla ya da ÔÇťmemeÔÇŁ olarak kullan─▒c─▒lar taraf─▒ndan platform ├╝zerinden umuma iletilmesi yasaklanmam─▒┼čt─▒r. Fakat bu tarz kullan─▒mlar i├žin hizmet sa─člay─▒c─▒lar─▒n telif hakk─▒ sahiplerine makul bir ├Âdeme yapmalar─▒ bekleniyor. Ticari olmayan ama├žlarla kullan─▒lan ve kanunun 10. Maddesiyle tespit edilen s─▒n─▒rlar i├žerisinde kalan kullan─▒m ┼čekilleri i├žin de bir istisna ├Âng├Âr├╝l├╝yor. Bu s─▒n─▒rlara ├Ârnek olarak 15 saniyeye kadar olan video ve sesler ve 160 karaktere kadar metinler verilebilir.

Tart─▒┼čmalar─▒n odak noktas─▒, ilk maddede yer alan telif hakk─▒ ihlallerinin i├žerik hen├╝z online platform ├╝zerinden umuma arz edilmeden engellenmesi y├Ân├╝ndeki y├╝k├╝ml├╝l├╝k. An─▒lan y├╝k├╝ml├╝l├╝k hem sosyal medya platformlar─▒ hem de kullan─▒c─▒lar y├Ân├╝nden sitenin kullan─▒┼čl─▒l─▒─č─▒n─▒d├╝┼č├╝recek gibi g├Âr├╝n├╝yor. Yeni d├╝zenlemeye g├Âre ├Ârne─čin 30 saniyelik bir dans videosunu payla┼čmak arkada ├žalan ┼čark─▒n─▒n lisans─▒ platform taraf─▒ndan al─▒nmam─▒┼čsa m├╝mk├╝n olmayacak. Kanun ├Âncesinde telif hakk─▒ ihlali do─čuran i├žeriklerin hak sahiplerinin ba┼čvurusu ├╝zerine platformdan kald─▒r─▒lmas─▒ platformlar─▒n sorumluluklar─▒n─▒n do─čmamas─▒ i├žin yeterliydi. T├╝rk hukukundaki g├╝ncel durum da bu ┼čekildedir. 5651 say─▒l─▒ ─░nternet Ortam─▒nda Yap─▒lan Yay─▒nlar─▒n D├╝zenlenmesi ve Bu Yay─▒nlar Yoluyla ─░┼členen Su├žlarla M├╝cadele Edilmesi Hakk─▒nda Kanun m. 5/2 uyar─▒nca platformlar─▒n yer sa─člad─▒klar─▒ hukuka ayk─▒r─▒ i├žeri─či kald─▒rma y├╝k├╝ml├╝l├╝kleri kendilerinin bu i├žerikten haberdar edilmelerine ba─članm─▒┼čt─▒r.

┼×ahsen kanunun 7 HaziranÔÇÖda y├╝r├╝rl├╝─če girmesiyle beraber a┼čina oldu─čumuz platformlar─▒n uyum sa─člamak i├žin nas─▒l bir ├ž├Âz├╝m bulacaklar─▒n─▒ merakla bekliyorum. Kafamdaki en b├╝y├╝k soru i┼čaretlerinden biri ise bu d├╝zenlemeyle birlikte sosyal medya sitelerinde t─▒pk─▒ Netflix gibi bulundu─čumuz ├╝lkeye ba─čl─▒ olarak de─či┼čen i├žerikler sunulup sunulmayaca─č─▒. Zira hem sorumluluk ko┼čullar─▒n─▒n bu kadar farkl─▒la┼čmas─▒ hem de eserlere ili┼čkin lisans s├Âzle┼čmelerinin farkl─▒ h├╝k├╝mler i├žermesi bu sonucu do─čurmaya elveri┼čli fakt├Ârler olarak g├Âr├╝n├╝yor.