├ľneriler

­čŚ×´ŞĆ Kabine revizyonu, 128 milyar dolar a├ž─▒klamas─▒, Avrupa S├╝per Ligi sona erdi

Bug├╝n T├╝rkiye'de g├╝ndem kabine de─či┼čiklikleriydi. Avrupa S├╝per Ligi projesi ise ba┼člamadan sona erdi. Keyifli okumalar!

ÔÜŻ´ŞĆ Avrupa S├╝per Lig ├ľzel

AvrupaÔÇÖn─▒n en b├╝y├╝k 12 futbol kul├╝b├╝, 18 Nisan Pazar g├╝n├╝ yapt─▒klar─▒ a├ž─▒klamada, kendi aralar─▒nda Avrupa S├╝per LigiÔÇÖni kurduklar─▒n─▒ a├ž─▒klad─▒. Taraftarlar bu giri┼čime tepki g├Âsterdi. UEFA da ata─ča ge├žti. Konu mahkemeye ta┼č─▒nabilir.

­čô▒ Apple ├ľzel

Novus Teknoloji, ÔÇťApple ├ľzelÔÇŁ say─▒s─▒ ile sizlerle. ├ľzelliklerden fiyatlara, d├╝zenlenen Apple EventÔÇÖte tan─▒t─▒lan cihazlarla ilgili her ┼čey, kullan─▒c─▒ mahremiyeti ve rekabet tart─▒┼čmalar─▒ ile birlikte bu b├╝ltende.

­čô░ Rekabet Kurumu soru┼čturmas─▒, Idriss Deby’nin ├Âl├╝m├╝, Armin Laschet

Bug├╝n d├╝nyada ├çad lideri Idriss Deby'nin ├Âl├╝m├╝ ile birlikte Almanya'da Hristiyan Birlik CDU-CSU partilerinin ba┼čbakan aday─▒ olan Armin Laschet konu┼čuldu. ─░yi okumalar!

ÔÜŻ´ŞĆ Avrupa S├╝per Lig, Ye┼čilyurt Belediyesi ├žal─▒┼čanlar─▒, Suriye

Bug├╝n T├╝rkiye ve d├╝nyada futbol g├╝ndemi, t├╝m di─čer geli┼čmelerin ├╝zerinde y├╝kseldi. Avrupa futbolunun 12 s├╝per g├╝c├╝, Avrupa S├╝per LigiÔÇÖni ilan etti.

­čĺŞ Kripto varl─▒k yasa─č─▒, Tiny House, SpaceX Ay’a

T├╝rkiyeÔÇÖde ge├žti─čimiz hafta Merkez Bankas─▒ÔÇÖn─▒n kripto varl─▒klar─▒ s─▒n─▒rland─▒rmas─▒ T├╝rkiyeÔÇÖnin finans g├╝ndemine oturdu. ─░yi okumalar!

­čĺ░ Kripto para, Helen McCrory, Tatar-├çavu┼čo─člu g├Âr├╝┼čmesi

T├╝rkiye'nin g├╝ndeminde kripto para d├╝zenlemesi ile Merkez Bankas─▒ Ba┼čkan─▒ ┼×ahap Kavc─▒o─člu'nun a├ž─▒klamalar─▒ vard─▒. ─░yi okumalar!

­čĺÁ Faiz karar─▒, KKTC, T├╝rkiye-Yunanistan g├Âr├╝┼čmeleri

T├╝rkiye'nin g├╝ndeminde faiz karar─▒, y├╝kselen vaka say─▒lar─▒ ve T├╝rkiye ile Yunanistan aras─▒ndaki g├Âr├╝┼čmeler vard─▒. ─░yi okumalar!

Ôťł´ŞĆ Rusya ve turizm, Daunte Wright, Ahmet Altan

­čô░ T├╝rkiye'nin g├╝ndeminde Rusya'n─▒n T├╝rkiye u├žu┼člar─▒n─▒ k─▒s─▒tlama karar─▒ var. D├╝nyada ise ABD'de yeniden ba┼člayan "─▒rk├ž─▒l─▒k" protestolar─▒ konu┼čuluyor.

­čôî K─▒smi kapanma, Johnson & Johnson a┼č─▒s─▒, K─▒┼č Olimpiyatlar─▒

­čô░ Bug├╝n t├╝m T├╝rkiye'nin bekledi─či karar─▒ Cumhurba┼čkan─▒ Recep Tayyip Erdo─čan a├ž─▒klad─▒. Koronavir├╝s ├Ânlemleri geni┼čletildi. Sa─čl─▒kl─▒ okumalar!

­čô┤ Veri s─▒z─▒nt─▒lar─▒, Google-Oracle davas─▒, Siri de─či┼čiyor

Date

Novus TeknolojiÔÇÖden herkese merhaba! ÔśÇ´ŞĆ

Siber g├╝venlik ihl├ólleriyle dolu bir haftay─▒ geride b─▒rakt─▒k. B├╝ltende bunlara de─činece─čiz tabii, ancak teknoloji d├╝nyas─▒ da bir yanda h─▒z kesmeden yenilikler ortaya koymaya devam etti. Bu say─▒m─▒zda yeni WhatsApp ve iPhone ├Âzellikleri, FacebookÔÇÖun arkada┼člar─▒n─▒za para g├Ândermenizi sa─člayacak hizmeti, SpotifyÔÇÖ─▒n geli┼čtirdi─či ara├ž i├ži aksesuar─▒ gibi ├╝r├╝nlerin yan─▒ s─▒ra AppleÔÇÖ─▒n, kullan─▒c─▒lar─▒ onlardan habersiz takip etmeye ├žal─▒┼čan geli┼čtiricilere olduk├ža sert bir mektup g├Ândermesi gibi geli┼čmeler yer al─▒yor. Yazar k├Â┼čelerimizde ise HarvardÔÇÖdan Se├žil Bilgi├ž bizlere Google-Oracle davas─▒n─▒ ve sonu├žlar─▒n─▒n ├Ânemini anlat─▒rken bendeniz ise Yemeksepeti ve FacebookÔÇÖtan s─▒zd─▒r─▒lan verilere de─činece─čim.

Kullan─▒c─▒lara ÔÇťhizmet etmesiÔÇŁ i├žin tasarlanan ak─▒ll─▒ asistan SiriÔÇÖnin varsay─▒lan sesinin y─▒llard─▒r gelen ele┼čtirilerin ard─▒ndan art─▒k kad─▒n sesi olmayacak olmas─▒ ve Google MapsÔÇÖin ├žok yak─▒n zamanda ÔÇťen k─▒sa s├╝renÔÇŁ rotan─▒n yan─▒nda ÔÇťen ├ževreci rotaÔÇŁy─▒ da hesaplayacak olmas─▒ ise b├╝ltende detaylar─▒n─▒ okuyaca─č─▒n─▒z en sevindirici geli┼čmeler olmaya aday.

Tats─▒z g├╝ndem ve haberlerden uzak, e─členceli bir b├╝lten olmas─▒ ├╝midiyle hepinize keyifli okumalar diliyorum!
Ata

GEL─░┼×MELER

─░lk haberimiz WhatsAppÔÇÖtan s─▒zd─▒r─▒lan bir g├Âr├╝nt├╝ye dair. WABetaInfoÔÇÖnun WhatsAppÔÇÖ─▒n gelecek beta s├╝r├╝m├╝nde ortaya ├ž─▒kard─▒─č─▒ bir g├Âr├╝nt├╝ye g├Âre, uygulama yak─▒nda iPhoneÔÇÖdan Android cihazlara ge├žen kullan─▒c─▒lar i├žin konu┼čma aktar─▒m─▒ ├Âzelli─či sunmaya ba┼člayacak.

  • H├ólihaz─▒rda iPhone kullan─▒c─▒lar─▒n─▒n konu┼čmalar─▒ iCloud ├╝zerinde, Android kullan─▒c─▒lar─▒n─▒n konu┼čmalar─▒ ise Google DriveÔÇÖda yedeklendi─či i├žin telefon markas─▒ de─či┼čtirmek isteyen kullan─▒c─▒lar resmi olmayan baz─▒ uygulamalar kullanmak zorunda kal─▒yordu.

Kaynak: WABetaInfo


Ge├žmi┼čte mobil cihazlar─▒nda kulland─▒─č─▒ kaliteli ve ├žok ├že┼čitli ekranlar─▒ ile konu┼čtu─čumuz LG, ak─▒ll─▒ telefon pazar─▒ndan ├žekilece─čini a├ž─▒klad─▒. LG taraf─▒ndan yap─▒lan a├ž─▒klamaya g├Âre ┼čirket, ÔÇť┼čiddetli rekabetin ya┼čand─▒─č─▒ mobil telefon sekt├Âr├╝nden ├ž─▒kmakÔÇŁ ve ÔÇťb├╝y├╝me ihtim├óli y├╝ksek olan elektrikli ara├ž te├žhizat─▒, ak─▒ll─▒ ev e┼čyalar─▒, robotik ve yapay zek├ó gibi alanlara odaklanmakÔÇŁ istiyor.

  • LG, ilgili departmanlar─▒n─▒n 31 Temmuz 2021ÔÇÖde tamamen kapanmas─▒n─▒ ├Âng├Âr├╝yor. Ancak ┼čirket, d├╝nyan─▒n ├že┼čitli yerlerinde de─či┼čen t├╝ketici kanunlar─▒na g├Âre bir s├╝re daha g├╝ncelleme ve tamir hizmeti sunmaya devam edecek.


FacebookÔÇÖun 2019ÔÇÖda tan─▒t─▒lan ├Âdeme servisi Facebook Pay, ┼čimdiye kadar ├žo─čunlukla m├╝┼čterilerin sat─▒c─▒lara Facebook, Instagram ve WhatsApp ├╝zerinde ├Âdeme yapmas─▒n─▒ sa─člamay─▒ ama├žl─▒yordu. Ge├žti─čimiz g├╝nlerde ise ABDÔÇÖde test edilmeye ba┼članan yeni bir ├Âzellik ortaya ├ž─▒kt─▒. Buna g├Âre, Facebook, Instagram ve WhatsApp kullan─▒c─▒lar─▒ yak─▒n zamanda Facebook uygulamalar─▒ ├╝zerinden birbirlerine para g├Ânderebilecekler.

  • Kullan─▒c─▒lar birbirlerine para g├Ândermek i├žin a┼ča─č─▒daki g├Ârsele benzeyen QR kodlar kullanacaklar. Facebook, Instagram veya WhatsAppÔÇÖtaki bir arkada┼č─▒n─▒za para g├Ândermek i├žin kendisinin QR kodunu taratman─▒z yeterli olacak.

Kaynak: MacRumors


iPhone 13 cephesinden bilgi s─▒z─▒nt─▒lar─▒ devam ediyor. Apple haberleriyle ├╝nl├╝ site Mac OtakaraÔÇÖn─▒n yay─▒mlad─▒─č─▒ g├Âr├╝nt├╝ler, ├Ânceki bilgileri do─črular nitelikte: iPhone 13ÔÇÖte ├Ânemli bir tasar─▒m de─či┼čikli─či g├Ârmeyecek olsak da ekrandaki ├žentik belirgin ├Âl├ž├╝de k├╝├ž├╝lecek.

Kaynak: Mac Otakara


Spotify, ge├žti─čimiz y─▒llarda art─▒rd─▒─č─▒ k├órl─▒l─▒─č─▒n ard─▒ndan yeni projeler ├╝zerinde ├žal─▒┼čmaya devam ediyor. ┼×irketin yeni ├╝r├╝nlerinden biri ise muhtemelen sesle kontrol edilebilen bir ara├ž i├ži aksesuar─▒ olacak.

Kaynak: MacRumors

ÔÇťCar ThingÔÇŁ isimli cihaz─▒n yetenekleri hakk─▒nda hen├╝z net bir bilgimiz olmasa da, Amerikan Federal ─░leti┼čim KomisyonuÔÇÖna yap─▒lan bir ba┼čvuruda cihaz─▒n ÔÇťsesle kontrol edilebildi─čiÔÇŁ, ÔÇťekran ve tu┼člar bar─▒nd─▒ran bir Spotify uygulamas─▒ aksesuar─▒ oldu─čuÔÇŁ, ÔÇťBluetooth ba─člant─▒lar─▒ kurabildi─čiÔÇŁ ve ÔÇť12V sunan bir g├╝├ž kayna─č─▒na ihtiya├ž duydu─čuÔÇŁ belirtiliyor.

Kaynak: MacRumors


Apple, uzun s├╝redir beklenen ve kullan─▒c─▒ mahremiyeti alan─▒nda ├Ânemli geli┼čmeler sunacak olan iOS 14.5 g├╝ncellemesine say─▒l─▒ g├╝nler kala kullan─▒c─▒lara sormadan veri toplamaya ├žal─▒┼čan uygulamalar─▒n g├╝ncelleme yay─▒nlamas─▒n─▒ engellemeye ba┼člad─▒. ┼×irket, reklam veya kullan─▒c─▒ takibi ama├žl─▒ veri toplamaya ├žal─▒┼čan uygulamalar─▒n geli┼čtiricilerine g├Ânderdi─či uyar─▒ e-postaÔÇÖs─▒nda ├žok ├Ânemli noktalara de─činiyor. Bunlardan ba┼čl─▒calar─▒n─▒ ┼čirketin dilinden aktaracak olursak:

  • ÔÇť─░ncelemelerimiz sonucu, geli┼čtirdi─činiz uygulaman─▒n ├že┼čitli kullan─▒c─▒ ve cihaz verilerini toplayarak kullan─▒c─▒yla [onu takip i├žin] e┼čle┼čtirdi─činiz tekil bir kimlik ├╝retti─čini tespit ettik.ÔÇŁ

  • ÔÇťKullan─▒c─▒ cihazlar─▒n─▒n parmak izini bu ┼čekilde toplayan uygulamalar imzalad─▒─č─▒n─▒z lisans s├Âzle┼čmesini ihl├ól etmektedir ve AppStore i├žin uygun de─čildir.ÔÇŁ

  • ÔÇťBu sorunu ├ž├Âzmek i├žin, [kullan─▒c─▒y─▒ tan─▒mlamak ve takip etmek i├žin kullan─▒lan] algoritmik kimlik ├╝retici t├╝m k─▒s─▒mlar─▒ uygulaman─▒zdan kald─▒rman─▒z gerekmektedir.ÔÇŁ

  • ÔÇťKullan─▒c─▒ cihazlar─▒n─▒n parmak izini ├ž─▒karan kod k─▒s─▒mlar─▒n─▒ saklamaya veya [Apple taraf─▒ndan] yap─▒lan incelemeleri herhangi bir ┼čekilde atlatmaya ├žal─▒┼čman─▒z durumunda Apple Geli┼čtirici Program─▒ hesab─▒n─▒z─▒n kapat─▒labilece─čini l├╝tfen hat─▒r─▒n─▒zda bulundurun.ÔÇŁ

Uygulama geli┼čtiriciler, kullan─▒c─▒ cihazlar─▒ndan son g├╝ncelleme tarihi, kalan disk kapasitesi, batarya durumu, cihaz─▒n kapat─▒ld─▒─č─▒ son tarih, cihaz konum bilgisi, bulunulan saat dilimi gibi bilgileri toplay─▒p bunlar─▒ bir araya getirerek o kullan─▒c─▒n─▒n hareketlerini ve ilgi alanlar─▒n─▒ daha sonralar─▒ takip edebilecekleri bir ÔÇťkimlikÔÇŁ yaratabiliyorlar. En ge├ž bir ay i├žinde ├ž─▒kmas─▒n─▒ bekledi─čimiz iOS 14.5 g├╝ncellemesi ile Apple, uygulama geli┼čtiricilerin bu gibi takip i┼člemlerini kullan─▒c─▒ya sormadan yapmalar─▒n─▒ yasakl─▒yor. Daha ├Ânceki b├╝ltenlerimizde de─čindi─čimiz ├╝zere bu konu, d├╝nyan─▒n veri toplama devlerinden biri olan FacebookÔÇÖun AppleÔÇÖa sava┼č a├žmas─▒na neden olmu┼čtu.


Mahremiyet d├╝zenlemeleriyle ├Âne ├ž─▒kacak olan iOS 14.5 ayn─▒ zamanda SiriÔÇÖnin varsay─▒lan olarak kad─▒n sesiyle gelmesi ├Âzelli─čini de de─či┼čtiriyor. Bu g├╝ncelleme ile birlikte kullan─▒c─▒lar, varsay─▒lan Siri sesini ├že┼čitli aksanlar aras─▒ndan kendileri se├žecek ve ÔÇťkad─▒n/erkekÔÇŁ ibareleri bu se├ženekler aras─▒ndan kald─▒r─▒lacak.

  • ÔÇťKullan─▒c─▒lara hizmet etmesiÔÇŁ i├žin tasarlanan ak─▒ll─▒ asistan SiriÔÇÖnin varsay─▒lan olarak kad─▒n sesiyle gelmesi, uzun s├╝redir ele┼čtirilen bir ├Âzellikti. Apple, konuya dair yapt─▒─č─▒ a├ž─▒klamada bu de─či┼čikli─čin ┼čirketin ├že┼čitlilik ve farkl─▒ gruplar─▒ kapsay─▒c─▒l─▒k politikas─▒na ba─čl─▒l─▒─č─▒ kapsam─▒nda yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ a├ž─▒klad─▒.

Google, 2021ÔÇÖin ilerleyen zamanlar─▒nda Maps uygulamas─▒na yeni ve ├ževreci bir ├Âzellik getirmeyi planl─▒yor. Yeni ├Âzellik ile birlikte kullan─▒c─▒lar, varmak istedikleri noktaya en k─▒sa s├╝rede varmalar─▒n─▒ sa─člayan rotan─▒n yan─▒ s─▒ra, karbon ayak izi en d├╝┼č├╝k olan rotay─▒ da tercih edebilecekler.

  • MapsÔÇÖe gelecek bu ├Âzellikle birlikte uygulama rota belirlerken ortaya ├ž─▒kacak karbon emisyonlar─▒n─▒ da hesaba kat─▒yor olacak. ├çevresel etkiyi iyile┼čtirmenin var─▒┼č s├╝resini ├Ânemli ├Âl├ž├╝de uzatt─▒─č─▒ durumlarla kar┼č─▒la┼č─▒ld─▒─č─▒nda ise kullan─▒c─▒ duruma dair bilgilendirilecek ve son karar kullan─▒c─▒ya b─▒rak─▒lacak.

Kaynak: MacRumors

TEKNO-HUKUK

Yaz─▒l─▒mda Esinlenmeye ├ľzg├╝rl├╝k: Ba┼čkas─▒na ait API ├ľgelerini Kopyalamak Yasal
Se├žil Bilgi├ž

ABD Y├╝ksek Mahkemesi Google ve Oracle aras─▒nda 10 y─▒l─▒ a┼čk─▒n s├╝redir devam eden ve teknoloji d├╝nyas─▒n─▒n yak─▒ndan takip etti─či telif hakk─▒ davas─▒nda GoogleÔÇÖ─▒ hakl─▒ buldu. Karara g├Âre, Google taraf─▒ndan, AndroidÔÇÖi olu┼čturmak i├žin, Oracle’─▒n “Java uygulama programlama aray├╝z├╝nden” (API) 12 bin sat─▒rl─▒k kodun kopyalanmas─▒ adil kullan─▒m kapsam─▒nda ve yasal.

Google-Oracle: Son 10 Y─▒l─▒n En ├ľnemli Telif Hakk─▒ Davas─▒
ABD telif hakk─▒ yasas─▒ kapsam─▒nda hangi t├╝r bilgisayar kodlar─▒n─▒n korundu─čuna ili┼čkin d├Ân├╝m noktas─▒ niteli─čindeki bu anla┼čmazl─▒k, 2010 y─▒l─▒nda OracleÔÇÖ─▒n, i┼čtiraki Sun Microsystems taraf─▒ndan ├╝retilen kodun Google taraf─▒ndan izinsiz kullan─▒m─▒ sebebiyle Oracle taraf─▒ndan GoogleÔÇÖdan tazminat talep etmesi ile ba┼člad─▒.

Google ise Android’i haz─▒rlarken Java’dan kodlar kullanmas─▒n─▒n adil kullan─▒m kapsam─▒nda oldu─čunu ve aksi bir g├Âr├╝┼č├╝n yaz─▒l─▒m d├╝nyas─▒ndaki yarat─▒c─▒l─▒─č─▒ ├Ânleyece─čini belirtmekteydi. OracleÔÇÖa g├Âre ise bu tarz bir g├Âr├╝┼č yaz─▒l─▒m d├╝nyas─▒na ├žok b├╝y├╝k zarar verecek ve benzersiz kod ├╝reten geli┼čtiricileri adeta cezaland─▒racakt─▒.

Yaz─▒l─▒m sekt├Âr├╝n├╝ bu denli ilgilendiren bu hukuki soru kar┼č─▒s─▒nda mahkemeler de olduk├ža zorland─▒. ─░lk derece mahkemesi APIÔÇÖlar─▒n telif hakk─▒na tabi olmayaca─č─▒n─▒, zira aksi durumunun yarat─▒c─▒l─▒k ve i┼č birli─čine zarar verece─čini belirtmi┼čti. Bu karar temyizde bozulmu┼č, Java APIÔÇÖlar─▒n─▒n telif hakk─▒na tabi oldu─ču ve Google taraf─▒ndan APIÔÇÖlar─▒n izinsiz kullan─▒m─▒n─▒n OracleÔÇÖ─▒n telif hakk─▒na ayk─▒r─▒ oldu─čuna h├╝kmedilmi┼čti.

Dolay─▒s─▒yla Google-Oracle aras─▒ndaki y├╝ksek mahkemenin cevaplamas─▒ gereken iki temel soru:

  1. Yaz─▒l─▒m ara y├╝zlerinin telif hakk─▒ kapsam─▒nda olup olmad─▒─č─▒ ve

  2. E─čer ├Âyle ise, yeni bir bilgisayar program─▒ olu┼čturmak i├žin yaz─▒l─▒m ara y├╝z├╝n├╝n kullan─▒lmas─▒n─▒n adil kullan─▒m te┼čkil edip etmedi─čiydi.

Telif Hakk─▒-Adil Kullan─▒m Hakk─▒
Telif hakk─▒ ve adil kullan─▒m hakk─▒ kavramlar─▒na daha yak─▒ndan bakmak gerekirse, ÔÇťtelif hakk─▒ÔÇŁ ki┼činin fikri eme─či ile meydana getirdi─či ├╝r├╝nler ├╝zerinde hukuken sa─članan haklar anlam─▒na geliyor. Telif hakk─▒ kapsam─▒nda umuma arz hakk─▒, eserde de─či┼čiklik yap─▒lmas─▒n─▒n men etme yetkisi ve ├žo─čaltma hakk─▒ gibi bir├žok manevi ve mali hak bulunmakta. Adil kullan─▒m ise telif hakk─▒ al─▒nm─▒┼č bir eserin belli ko┼čullar alt─▒nda eser sahibinin iznine gerek duyulmaks─▒z─▒n kullan─▒labilmesi anlam─▒nda.

Ba┼čka bir deyi┼čle, telif hakk─▒ eser sahibini korurken adil kullan─▒m ÔÇťtoplumun ├ž─▒karlar─▒n─▒ÔÇŁ korumay─▒ ama├žl─▒yor. Zira, bir eseri ele┼čtirmek, o eser hakk─▒nda yorum yapmak veya eserden yola ├ž─▒karak yeni bir ├╝r├╝n yaratmak adil kullan─▒m kapsam─▒ndaki faaliyetler. Bir eseri ele┼čtirmek i├žin eser sahibinin izninin istenmesinin gerekmesi neredeyse hi├žbir eserin ele┼čtirilmemesine yol a├žaca─č─▒ i├žin, yasa koyucular ÔÇťadil kullan─▒m hakk─▒ÔÇŁ ile eser sahiplerinin telif haklar─▒na bir s─▒n─▒r getiriyor. Bu sayede yarat─▒c─▒l─▒─č─▒n korunmas─▒ ve te┼čvik edilmesi ama├žlan─▒yor.

Karar API d─▒┼č─▒nda da uygulanabilir mi?
Yarat─▒c─▒l─▒─č─▒n korunmas─▒ ve te┼čvik edilmesine vurgu yapan Y├╝ksek Mahkeme APIÔÇÖlar─▒n telif hakk─▒na tabi olup olmad─▒─č─▒ sorusunu atlayarak Google taraf─▒ndan kullan─▒m─▒n adil kullan─▒m hakk─▒ te┼čkil etti─čine h├╝kmederek GoogleÔÇÖ─▒ hakl─▒ buldu. Fakat Y├╝ksek Mahkeme karar─▒n dar yorumlanmas─▒n─▒ istiyor olacak ki, APIÔÇÖdan kopyalanan sat─▒rlar─▒n de─čerinin ÔÇťekosisteme yat─▒r─▒m yapan yaz─▒l─▒m geli┼čtiricilerdenÔÇŁ gelmesi sebebiyle APIÔÇÖlar─▒n di─čer bilgisayar programlar─▒ndan farkl─▒ oldu─čuna dikkat ├žekti.

Yine Y├╝ksek Mahkeme GoogleÔÇÖ─▒n yaln─▒zca ÔÇťgerekenleriÔÇŁ kopyalad─▒─č─▒n─▒ ve t├╝m API kopyalamalar─▒n─▒n adil kullan─▒m kapsam─▒nda olmayaca─č─▒n─▒ vurgulad─▒. Hatta adil kullan─▒ma dair Y├╝ksek Mahkemece verilen ve adil kullan─▒m─▒ dar yorumlayan di─čer kararlar─▒n ge├žerlili─čini korudu─čunun alt─▒ ├žizildi.

Adil Kullan─▒m ┼×ampiyonu Google
Google-Oracle davas─▒, GoogleÔÇÖ─▒n taraf oldu─ču ve ABD fikri m├╝lkiyet hukukuna y├Ân veren ├╝├ž├╝nc├╝ dava. Daha ├Ânce de Google taraf─▒ndan kitaplar─▒n Google Scholar arac─▒l─▒─č─▒ ile aranabilmesi ve kullan─▒c─▒lara ├Ânizleme ┼čeklinde sunulabilmesinin ve YouTube taraf─▒ndan eserlerin yay─▒nlanabilmesinin eser sahiplerinin telif hakk─▒n─▒ ihlal etmeyece─či savunulmu┼č ve kazan─▒lm─▒┼čt─▒. Google ve Oracle karar─▒ yaln─▒zca APIÔÇÖlara uygulanabilir gibi g├Âr├╝nse de de─či┼čen teknoloji ve yaz─▒l─▒m d├╝nyas─▒n─▒n ve belki GoogleÔÇÖ─▒n taraf olaca─č─▒ bir ba┼čka davan─▒n adil kullan─▒m hakk─▒n─▒ ilerleyen y─▒llarda nas─▒l de─či┼čtirece─či merak konusu.

G─░ZL─░L─░K

Dijital Salg─▒n: Veri S─▒z─▒nt─▒lar─▒
Ata A. Uslu

Foto─čraf: Reuters

21. y├╝zy─▒l─▒n siber salg─▒n─▒ muhtemelen veri s─▒z─▒nt─▒lar─▒ olacak. En az─▒ndan ilk yar─▒s─▒n─▒n. Bu y├╝zden, bu yaz─▒dan ├Ânce veya sonra PRIV101 isimli yaz─▒y─▒ okumak ve temel ┼čifreleme bilgisi, g├╝venli ileti┼čim uygulamalar─▒ ve ki┼čisel verilerin hangi alanlarda ne gibi fayda veya zararlar g├╝derek kullan─▒labilece─čini ├Â─črenebilirsiniz.

Ge├žti─čimiz g├╝nlerde, T├╝rkiyeÔÇÖyi ilgilendiren iki ayr─▒ hack vakas─▒ ya┼čand─▒. ├ľnce yerli olana de─činelim ve birka├ž noktaya a├ž─▒kl─▒k getirelim: G├Ânderilen e-posta ve yap─▒lan a├ž─▒klamalara g├Âre YemeksepetiÔÇÖnin siber g├╝venlik ├Ânlemlerini a┼čan siber su├žlular, kullan─▒c─▒lara ait a┼ča─č─▒daki verilere ula┼čt─▒lar:

  • Ad, soyad, do─čum tarihi

  • Kay─▒tl─▒ telefon numaralar─▒

  • Kay─▒tl─▒ e-posta adresleri

  • Kay─▒tl─▒ teslimat adresi bilgileri

  • ÔÇťA├ž─▒k olarak g├Âr├╝lemeyen, SHA-256 algoritmas─▒ ile maskelenmi┼č giri┼č ┼čifreleriÔÇŁ

Yemeksepeti s─▒z─▒nt─▒s─▒yla ilgili ne yap─▒labilir?
G├Ânderilen e-postada ┼čifrelerin a├ž─▒k h├óllerinin g├╝vende oldu─ču s├Âylense de kullan─▒lan kriptografik algoritman─▒n ├Ânerilen en g├╝ncel (SHA-3 ailesi) s├╝r├╝m olmad─▒─č─▒ ve ┼čirketin sistemlerinde ┼čifreleme s├╝re├žlerini nas─▒l i┼čletti─čini bilmedi─čimiz d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde, yaln─▒zca Yemeksepeti de─čil, ayn─▒ ┼čifreyi kulland─▒─č─▒n─▒z T├ťM platformlarda ┼čifrenizi de─či┼čtirmeniz gerekiyor. Bunun haricinde ise art─▒k ki┼čisel bilgileriniz, adresiniz, telefon numaran─▒z muhtemelen k├Ât├╝ niyetli ki┼čilerin eline ge├žti─činden, ald─▒─č─▒n─▒z her e-posta ve telefon ├ža─čr─▒s─▒nda kar┼č─▒dakinin size ait do─čru bilgiler verebilse bile bir doland─▒r─▒c─▒ olabilece─čini unutmaman─▒z gerek.

FacebookÔÇÖtaki s─▒z─▒nt─▒ vakas─▒ nedir?
Gelelim d├╝nyan─▒n konu┼čtu─ču son s─▒z─▒nt─▒ya. Siber g├╝venlik (ve kolluk kuvvetleri) camias─▒nda takip edilen baz─▒ hacker siteleri vard─▒r. Ge├žti─čimiz g├╝n bunlardan birinde, 106 farkl─▒ ├╝lkeden 533 milyon Facebook kullan─▒c─▒s─▒n─▒n verileri payla┼č─▒ld─▒. Payla┼č─▒lan veriler aras─▒nda telefon numaralar─▒, isim ve soyisim bilgileri, bulunulan konumlar, do─čum tarihleri, ili┼čki durumlar─▒, hesap a├ž─▒l─▒┼č tarihleri ve e-posta adresleri var. T├╝rkiyeÔÇÖdeki etkilenen kullan─▒c─▒ say─▒s─▒ ise yakla┼č─▒k 20 milyon.

Nas─▒l oldu?
Verilerin ├žal─▒nmas─▒na Facebook sunucular─▒ndaki bir g├╝venlik zafiyeti neden oldu. Yak─▒n zamanda ya┼čand─▒─č─▒n─▒ zannetmeyin, olay 2019ÔÇÖda ya┼čand─▒ ve Facebook zafiyetin fark─▒na vararak A─čustos 2019ÔÇÖda g├╝venlik a├ž─▒─č─▒n─▒ giderdi. Maalesef, 2019 y─▒l─▒ndaki ├žo─ču bilgi h├ól├ó g├╝ncelli─čini korudu─ču i├žin bu olay─▒ g├╝ncel bir s─▒z─▒nt─▒ olarak d├╝┼č├╝nebiliriz. Ayr─▒ca, 2019ÔÇÖda ya┼čanan bir olay─▒n 2 y─▒l sonra ortaya ├ž─▒kmas─▒ bize bu yaz─▒y─▒ okurken dahi bir s─▒z─▒nt─▒ kurban─▒ olabilme ihtim├ólimizi g├Âsteriyor.

Neden ├Ânemli?
├çevrim i├ži veya d─▒┼č─▒ ├žo─ču kimlik do─črulama s├╝reci, s─▒zd─▒r─▒lan bu verilerle ba┼člat─▒l─▒yor. H├ól├ó telefon numaralar─▒n─▒ hesap ┼čifresi olarak kullanan kullan─▒c─▒lar oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde s─▒z─▒nt─▒n─▒n ├Ânemi a┼čik├ór, ancak herkesin g├╝├žl├╝ ┼čifreler kulland─▒─č─▒n─▒ varsaysak dahi bu s─▒z─▒nt─▒ ├Ânemli. Zira en b├╝y├╝k ve zararl─▒ siber korsanl─▒klar ├žo─čunlukla sistem a├ž─▒klar─▒n─▒ kullanarak ├žal─▒nan parolalar vs. ile ger├žekle┼čmiyor; sosyal m├╝hendislik ile yap─▒l─▒yor. ├ľrnek isterseniz yak─▒n zamanda T├╝rkiyeÔÇÖde ÔÇťtelefondaki ┼čah─▒s g├╝ncel bilgilerimi en az bir polis kadar iyi biliyordu, inand─▒mÔÇŁ a├ž─▒klamalar─▒yla ya┼čad─▒klar─▒ doland─▒r─▒c─▒l─▒k vakalar─▒n─▒ anlatan profes├Ârleri, gazetecileri, i┼č insanlar─▒n─▒, memurlar─▒ d├╝┼č├╝nebilirsiniz.

├ľzetlersek, ne durumday─▒z?
├ľzetle, Yemeksepeti vakas─▒yla birlikte d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde ad─▒n─▒z, soyad─▒n─▒z, do─čum tarihiniz, oturdu─čunuz evin adresi, i┼č yeri adresiniz, e-posta adresiniz, telefon numaran─▒z, ili┼čki durumunuz gibi bilgiler ─░nternetÔÇÖte mevcut. Detay─▒na girmeyelim ancak ya┼čanan ba┼čka hadiseler sebebiyle T.C. Kimlik Numaran─▒z, ikamet adresiniz, anne ve baba ad─▒n─▒z gibi bilgilerin de ─░nternetÔÇÖte dola┼č─▒mda oldu─čundan emin olabilirsiniz. T├╝m bunlar─▒n ─▒┼č─▒─č─▒nda hepimizin dikkat etmesi gereken en ├Ânemli ┼čey, ald─▒─č─▒m─▒z e-posta ve telefonlarda kar┼č─▒ taraf─▒n bir ÔÇťyetkiliÔÇŁ oldu─čunu iddia edip bu gibi bilgileri sunmas─▒n─▒n hi├žbir ┼čey ifade etmemesi. Bilmedi─činiz ki┼čilerden gelen e-posta ve telefonlar─▒ a├žmamak, a├žt─▒ysan─▒z ki┼čisel bilgilerinizi verebilmesi durumunda bile ciddiye almamak, ger├žeklik ihtimali g├Âr├╝yorsan─▒z ise telefonu hemen kapat─▒p arayan yetkiliyi (banka, polis, ┼čirket vb.) resmi numaralar─▒ndan kendiniz geri araman─▒z, alabilece─činiz en basit ama en elzem ├Ânlemlerden. D├╝nyaca ├╝nl├╝ ├žo─ču siber korsanl─▒k vakas─▒n─▒n yaln─▒zca birilerinin sosyal m├╝hendislik yoluyla manip├╝le edilmelerinden kaynakland─▒─č─▒n─▒ unutmayal─▒m. TwitterÔÇÖda Elon Musk, Jeff Bezos, Bill Gates, Barack Obama ve Apple hesaplar─▒n─▒n hacklenmesine yol a├žan ÔÇťg├╝venlik a├ž─▒─č─▒ÔÇŁ, teknik bir a├ž─▒k de─čildi. ├çal─▒┼čanlar, siber korsanlarca kand─▒r─▒lm─▒┼člard─▒.

├ľNCEK─░ ─░├çER─░KRusya ve Ukrayna gerginli─čini anlamak
SONRAK─░ ─░├çER─░KYaz─▒l─▒mda Esinlenmeye ├ľzg├╝rl├╝k